§407οἷς ἂν τὰ τῆς αἰχμῆς ἀνακοπῇ, οὐκ ἐθέλουσιν ἵστασθαι, πολὺ δὲ ἔτι μᾶλλον, ἐπειδὰν ὅλως κατάξωσι τὰ δόρατα·
――彼らのうちで槍の穂先が折られた者たちは、留まることを望まない。 ましてや、槍を完全にへし折ってしまったときはなおさらである。
ἀλλʼ ἀπέρχονται καταλιπόντες τὴν μάχην, οἰσόμενοι στερεώτερα.
彼らは戦いを捨てて立ち去り、より頑丈なものを手に入れようとする。
πάλιν αὐτὴν, εἰ βούλει, τὴν μάχην ποτέρως ἄμεινον ποιοῦνται, τὴν τάξιν φυλάττοντες καὶ συνεστηκότες καὶ ἀλλήλους τε ὡς δυνατὸν μάλιστα αἰδούμενοι καὶ τοῖς παραγγέλμασιν ἐμμένοντες, ἢ τούτων μὲν ἁπάντων ὑπεριδόντες, τοῦ δʼ ἐν τῷ παραχρῆμα δοκοῦντος γλυκέος εἶναι ἡττηθέντες, τὰς δὲ ἀσπίδας ὁμοῦ τῇ πρώτῃ σάλπιγγι ῥίψαντες, νόμον δὲ καὶ τάξιν καὶ κόσμον ὥσπερ ὕθλον τινὰ καὶ φλυαρίαν κρίναντες.
また、もしよければ、戦いそのものを、彼らはどちらの方法でよりよく行うだろうか。 隊列を維持し、結束し、互いをできる限り尊重し合い、命令を守り抜くことによってか、それとも、これらすべてを軽視し、その瞬間に心地よく思えるものに屈し、最初のラッパの響きと同時に盾を投げ捨て、法と秩序と規律をたわ言や無駄話とみなすことによってか。
Ὅμηρος μὲν γὰρ οὐδὲ λέγειν ἐᾷ τῶν αἰσχρῶν οὐδὲν τοὺς ὀρθῶς προσέχοντας μάχῃ.
なぜなら、ホメロスは、戦いに正しく従事している者たちが恥ずべきことを何一つ口にすることさえ許さないからである。
ὃ καὶ θαυμάζω, εἰ πολεμοῦσι μὲν αἰσχύνη λέγειν ἃ μὴ καλὸν, λέγουσι δʼ ἅ γʼ αἰσχύνη λέγειν οὐ χεῖρον.
これこそ私が不思議に思うことである。 戦争をしている者たちにとっては美しくないことを語るのが恥であるというのに、彼らは、語ることさえ恥ずべきことを語るのを何とも思わない(劣らず語る)とは。
φέρε δὴ καὶ τοὺς ἐπὶ τῶν στεφανιτῶν ἀγώνων σκεψώμεθα, οἷον τὸν Δωριέα τὸν Ῥόδιον καὶ Γλαῦκον τὸν Καρύστιον καὶ Μίλωνα δὴ καὶ Πολυδάμαντα, καὶ πάντας ὧν εἰκόνες χαλκαῖ, πότερον θρυπτομένους καὶ παροινοῦντας καὶ ταὐτὰ ταῖς ὀρχηστρίσι στρεφομένους ἐστεφάνουν οἱ τῷ Διὶ τῷ Ὀλυμπίῳ τὸν ἀγῶνα κοσμοῦντες, ἢ καρτερίαν θαυμαστήν τινα καὶ ῥώμην ὁμοῦ ψυχῆς τε καὶ σώματος παρασχομένους, ἃ τὰς μεγίστας καὶ βεβαιοτάτας ἡδονὰς καὶ αὐτοῖς τοῖς ἔχουσι καὶ τοῖς συνειδόσι προξενεῖ.
さあ、冠を争う競技の選手たちのことも考えてみよう。 例えば、ロドス人のドリエウス、カリュストス人のグラウコス、あるいはミロンやポリュダマス、そしてブロンズ像が立てられているすべての人々を。 オリンピアのゼウスのために競技会を主催する人々は、彼らが気取り、酔って乱れ、踊り子たちと同じように身をくねらせていたから冠を授けたのだろうか、それとも、魂と身体の双方における驚くべき忍耐と強さを示したからだろうか。 これらこそが、それらを備えた本人にとっても、それを目撃した者たちにとっても、最大かつ最も確かな喜びをもたらすものである。
πρὸς Διὸς, ἵπποι δὲ ἄριστοι καὶ θαυμασιώτατοι καὶ μάλιστα καθʼ ἡδονὴν τοῖς θεωροῦσιν ἆρʼ οὐχ οἵτινες ὡς ἐρρωμενέστατα καὶ διαρκέστατα καὶ μηδὲν ἔξω τοῦ δρόμου βάντες ἀπήνυσαν, πανταχοῦ τὴν οἰκείαν ἀρετὴν σώζοντες;
ゼウスにかけて、観客にとって最も優れ、最も素晴らしく、最も快い馬とは、できる限り力強く、最も粘り強く、コースから一歩も外れずに走りきり、終始一貫して自らの本来の優秀さを保った馬ではないだろうか。
καὶ φύσιν ταυτὸν ἄριστόν τε καὶ ἥδιστον εἰς τὴν ἑαυτοῦ χρείαν·
そして本性上、それぞれが用いられる場面において、最善のものは最も快いものでもある。
ἐπεί τοι καὶ τὰ τῶν σωμάτων κάλλη τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον, ἐάν τε Γανυμήδην εἴπῃς ἐάν τε Πέλοπα ἐάν θʼ ὁντινοῦν, ἅμα τῇ λήξει τῆς τύχης καὶ τοὺς ὁρῶντας ἐφέλκεται·
実際、身体の美しさも同様である。 ガニュメデスであれ、ペロプスであれ、あるいは他の誰であれ、その運命の配分とともに、観る人々を魅了する。
καὶ πάνυ γʼ εἰκότως.
そしてこれは極めて当然のことである。
δεῖ γὰρ, §408οἶμαι, κάλλει μὲν χάριν εἶναι, χάριτος δὲ ἔρωτα ἐξηρτῆσθαι.
というのも、私の思うに、美には魅力が伴い、魅力には愛が従うはずだからである。
ὅτῳ γὰρ ἄν τις χαίρῃ, τοῦτʼ ἀνάγκη ποθεῖν.
実際、人が喜ぶものを切望せざるを得ないのだから。
διὸ τῶν μὲν αἰσχρῶν οὔ φασιν ἔρωτα εἶναι, τῶν δὲ καλῶν κἀν θεοῖς εἶναι ποιηταὶ λέγουσιν.
それゆえ、恥ずべきものに対する愛はないと言われ、美しいものに対する愛は神々の間にも存在すると詩人たちは語るのである。
οὕτω τοίνυν καὶ τὸ τῶν λόγων κάλλος μετὰ τῆς ἁπάσης φύσεως καὶ τοῦτʼ ἔχει, κηλεῖν τοὺς ἀκούοντας.
したがって、言論の美しさもまた、自然の全体と同様に、この性質、すなわち聞く者を魅了するという性質を持っている。
ὥστʼ οὐχ ὑπὲρ τοῦ πείθειν τὰ χείρω δεῖ λέγειν, ἀλλὰ πειρατέον ὡς κάλλιστα λέγειν, ἵνʼ ὡς πλείστους ἄγοιμεν.
それゆえ、説得するためだからといって、劣ったことを語るべきではなく、できる限り美しく語るよう努めねばならない。 より多くの人々を導くことができるように。
ὥσπερ γὰρ τῶν ἐπῳδῶν αἱ κράτισται μάλιστα ἄγειν πεφύκασιν, οὕτως οἱ κράτιστοι τῶν λόγων μάλιστα πείθειν πεφύκασι.
なぜなら、呪文のうち最も強力なものが最も人を惹きつける本性を持っているように、言論のうち最も優れたものが最も人を説得する本性を持っているからである。
τὸ δὲ ταῖς διαφθοραῖς ταύταις νομίζειν ἐνεῖναί τι χρηστὸν ἢ κεχαρισμένον παραπλήσιόν ἐστιν ὥσπερ ἂν εἰ κἀν τοῖς σώμασι τοὺς μὲν φθόῃ κάμνοντας καὶ τοὺς ὑδεριῶντας καὶ τοὺς ἀλφοῖς ἢ λέπρᾳ ποικίλους, τούτους μὲν ὡς ἥδιστα κατεσκευάσθαι φάσκοιμεν καὶ πολλοὺς ἐπιθυμητὰς ἔχειν, οἷς οὐδʼ ἀπαντῆσαι πρῶτον οὐδʼ ἂν εἷς δέξαιτο, τοὺς δʼ ὁμοῦ τῷ τῆς ὑγιείας ἀγαθῷ καὶ πρὸς ἔσχατα κάλλους τετιμημένους ἔλαττον ἔχειν τούτων πειθοίμεθα.
このような堕落に何か有益なものや快いものがあると考えるのは、身体において、結核に苦しむ人々や水腫を患う人々、白斑や癩病でまだらになった人々を指して、彼らが最も快い状態にあり、多くの崇拝者を持っていると主張する一方で――実際には誰も、彼らと最初に出会うことすら望まないだろうに――健康という善を備え、極限の美しさによって称えられている人々が、これらよりも劣っていると信じ込むようなものである。
ἄνω μέντἂν ποταμῶν οὕτω γε πηγαὶ ῥέοιεν.
それでは本当に、川の源流が逆流することになってしまう。
μὴ τοίνυν ὅτι ἐν τοῖς σώμασιν, ἀλλʼ ἐν τοῖς πλάσμασι καὶ τοῖς ἀγάλμασι ποῖʼ ἄττα μάλιστα χειροῦνται τοὺς ἐντυγχάνοντας;
では、生きた身体においてだけでなく、彫刻や彫像においては、どのようなものがそれらを目にする人々を最も魅了するだろうか。
ἆρʼ οὐ τὰ κάλλιστα καὶ μεγαλοπρεπέστατα καὶ πρὸς τοὔσχατον ἥκοντα τῆς εἰς ταῦτʼ ἀκριβείας;
最も美しく、最も壮大で、それらにおける極限の精緻さに達しているものではないだろうか。
ὁ Ζεὺς οὑλύμπιος, ἡ Ἀθήνησιν Ἀθηνᾶ, λέγω τοῦτο μὲν τὴν ἐλεφαντίνην, τοῦτο δʼ, εἰ βούλει, τὴν χαλκῆν καὶ νὴ Δία γʼ, εἰ βούλει, τὴν Λημνίαν, ἅπαντα ταῦτα ὑπερβολὴν μὲν ἀρετῆς τῷ δημιουργῷ, τοῖς δὲ θεαταῖς ἡδονῆς ἔχει.
オリンピアのゼウス像、アテナイのアテナ像――アテナ像としては、一方では象牙の像を、他方では、お望みなら青銅の像を、そしてゼウスにかけて、お望みならレムノスのアテナ像を言っているのだが――これらすべては、製作者にとっては卓越性の極みであり、観る者にとっては喜びの極みである。
ταυτὸν δὲ τοῦτο καὶ περὶ τῶν Ἀπελλοῦ φαίης ὂν, οἶμαι, γραμμάτων, κἂν εἴ τινʼ ἄλλον ἐθέλοις θαυμάζειν, ἡ γραμμὴ σωθεῖσα τὸ πᾶν ἔσωσεν.
これと同じことが、アペレスの絵画についても言えると思うし、他の誰を称賛するにしても同様である。 線が守られることが、全体を救うのである。
εἶεν.
よし。
νεὼς δʼ αὖ τοὺς ποίους καὶ τίνας μάλιστα ὁρῶντές τε χαίρομεν καὶ ἐκπληττόμεθα καὶ ἀπαλλαττόμεθα
では、船については、どのようなものを私たちは見て喜び、驚嘆し、そして立ち去る(安心する)だろうか。