§507εἰδῆτε ὅτι οὐδὲν καινὸν λέγω, ἀλλὰ πάλαι ταῦτα ἀνωμολόγηται κἀν τοῖς νόμοις κἀν τοῖς ἔθεσι τοῖς κοινοῖς, ἐνθυμήθητε μὲν τῶν κηρύκων τὰς πρώτας φωνὰς εὐφημεῖν ταῖς πανηγύρεσι κελευόντων, ἐνθυμήθητε δὲ τῶν ἱερέων καὶ τῶν καταρχομένων ἡμῖν, ἐπειδὰν θύωμεν·
(しかし、私が)新しいことを言っているのではなく、これらがとうの昔に法律でも共通の慣習でも合意されていたことであるとあなた方が知るために、第一に、伝令たちが祝祭で不吉な言葉を避けるよう命じる最初の声を心に留めよ。 また、私たちが犠牲を捧げる際の、祭司たちや儀式を始める者たちの声を心に留めよ。
ἔτι δʼ ὡς αὐτοὶ τοῦτο μάλιστα ἐπὶ ταῖς εὐχαῖς σπουδάζομεν.
さらに、私たち自身が祈りの際にこのことを最も熱心に求めていることをも。
καίτοι τίνʼ ἔχει λόγον ἡγεῖσθαι μὲν κάλλιστον ἁπάντων τὴν εὐφημίαν καὶ μάλιστα πρέπειν ἱεροῖς, ἄδειαν δʼ εἶναι τοῖς ἐθέλουσι βλασφημεῖν;
しかしながら、不吉な言葉を避けることをすべてのうちで最も美しく、神聖な儀式に最もふさわしいと考えながら、悪口を言いたい者たちには放免があるというのは、いかなる理屈があるのか。
καὶ θύοντας μὲν οὕτω κοσμίους εἶναι, οἷς δὲ τὰς θυσίας ποιοῦμεν θεοῖς, ἐπὶ τῇ τούτων προφάσει τὰ αἴσχιστα ἀκούειν καὶ λέγειν, καὶ τοὺς αὐτοὺς ἅμα μὲν δυσχεραίνειν ταῖς κακηγορίαις, ἅμα δʼ ὧν κακῶς ἀλλήλους ἀγορεύομεν προστάτας ποιεῖσθαι;
また、犠牲を捧げる者たちはこれほど規律正しいのに、私たちが犠牲を捧げる対象である神々が、これら(犠牲)を口実にして、最も恥ずべきことを聞いたり言ったりされることや、同じ人々が、一方では悪口を不快に思いながら、他方では私たちが互いに悪く言う人々を(神々に)守護者とさせることに、いかなる理屈があるのか。
καὶ μὴν εἰ μὲν φίλον αὐτὸ νομίζομεν τοῖς θεοῖς, τἀναντία ἡμῖν αὐτοῖς γιγνώσκομεν, φυλαττόμενοι ταυτὸν τοῦτο, ὁπόταν προσίωμεν τοῖς θεοῖς, εἰ δʼ ἐχθρὸν ἡγούμενοι χαίρομεν αὐτῷ, πῶς εὐσεβῶς διακείμεθα;
さらに、もし私たちがそれ(悪口)を神々にとって好ましいものとみなすなら、神々に近づくときにはまさにこれ(悪口)を避けているのだから、私たちは自分自身に矛盾した判断を下していることになる。 またもし、それを嫌わしいものと考えながら、それを喜んでいるのなら、私たちはどうして敬虔な状態でいられようか。
ἢ πῶς διὰ τούτων τιμῶμεν τοὺς θεοὺς, ἃ τῶν θεῶν χάριν εἰκὸς ἦν φεύγειν;
あるいは、神々のために避けるのが当然であったことによって、どうして私たちは神々を敬っていると言えようか。
θαυμαστὸν δέ μοι φαίνεται, εἰ τὰς μὲν τῶν ὀρνίθων φωνὰς ὡς αἰσιωτάτας ἀξιοῦμεν ἡμῖν γίγνεσθαι, κἂν ἐπὶ τῆς ἐρημίας ὄντες, ἢ οὗ τύχοιμεν, τὰς δὲ παρʼ ἡμῶν αὐτῶν οὐδʼ ἐπὶ τῶν θεάτρων φυλαξόμεθα μὴ οὐ δυσχερεῖς εἶναι.
そして、鳥たちの声は、荒野にいるときでも、あるいはどこにいようとも、私たちにとって極めて吉兆なものであることを求めるのに、自分たち自身の声が、劇場においてさえ不快なものにならないよう注意しないというのは、私には驚くべきことに思われる。
καὶ τοῖς μὲν τῆς Κληδόνος βωμοῖς προσιόντες βουλοίμεθʼ ἂν ὡς εὐφημότατʼ ἀκούειν, οὕτως ἰσχυρόν τι τὸ τῆς θεοῦ ταύτης ἡγούμεθα· ἃ δὲ μηδαμῶς ἀνέχεσθαι χρῆν, ταῦτα ταῖς ἑορταῖς ἀποδώσομεν·
また、クレドンの祭壇に近づくときには、できる限り吉兆な言葉を聞きたいと望み、この女神の力をそれほど強力なものと考えているのに、決して我慢すべきでないこれらのことを、祝祭に割り当てるのだろうか。
καὶ τοὺς μὲν παῖδας κελεύομεν εὐστομεῖν, κἀν τοῖς διδασκαλείοις καὶ κατʼ οἰκίαν προδιδάσκοντες ὡς ἃ ποιεῖν αἰσχρὸν οὐδὲ λέγειν καλὸν, πάλιν δὲ εἰς ταυτὸν ἀθροίσαντες παῖδας καὶ γυναῖκας καὶ πᾶσαν ἡλικίαν κακηγορίας ἆθλα τίθεμεν, καὶ τοῖς ἄριστα ἐκμελετήσασιν ὅπως εἰς κέρδος ἔσται παρασκευάζομεν.
そして、子どもたちには言葉を慎むように命じ、学校でも家でも、行うのが恥べきことは語るのも美しくないとあらかじめ教えているのに、再び子どもたちや女性たち、あらゆる年齢の人々を同じ場所に集めて、悪口に賞を設定し、最も見事に練習した者たちにそれが利益となるように取り計らうのだろうか。
ἃ δὲ ποιήσαντας ἢ παθόντας οὐ θέμις εἴσω §508περιρραντηρίων παριέναι, ταῦτʼ ἐν μέσοις ἱεροῖς ᾁδομεν, καὶ θύειν μὲν ἃ μὴ χρὴ δυσσεβὲς ἡγούμεθα, τιμᾶν δὲ οἷς οὐ χρὴ τοὺς θεοὺς εὐσεβείας μέρει προστίθεμεν, καὶ τὴν εὐσχημοσύνην ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων τιμῶμεν, τῶν δʼ αἰσχρῶν ῥᾳδίως μὲν πάντα σχήματα ὁρῶμεν, ῥᾳδίως δὲ πάσας φωνὰς ἀποδεχόμεθα.
そして、それらを行った者や被った者が、聖水盤の内側に入ることが許されないような恥ずべきことを、神聖な場所の真ん中で私たちは歌い、捧げるべきでないものを犠牲にすることは不敬虔であると考えながら、神々を崇めるべきでない方法で崇めることを、敬虔さの一部に数え入れている。 また、他のことにおいては端正さを重んじるのに、恥ずべきことについては、あらゆる不調法な姿を平気で見、あらゆる卑俗な声を平気で受け入れている。
κἂν μὲν εἷς τις ἀπᾴδῃ τῶν χορευτῶν, τοῦτον ἐκβάλλομεν, ἂν δʼ ἅπας ὁ χορὸς οὕτως ἀμούσως ᾁδῃ, ποιούμεθα κέρδος.
そして、合唱隊の一人が調子外れに歌えば、この者を追い出すのに、合唱隊全体がそのように不調和に歌うときには、それを利益とするのである。
κἂν μὲν ὑπʼ ἄλλων οὕτως κακῶς ἀκούωμεν, ὀργιζόμεθα, ἂν δʼ ἡμᾶς αὐτοὺς τοῦτο ποιῶμεν, ἑορτὴν ἡγούμεθα ἀληθινὴν, οὕτω καὶ πρὸς τοὺς θεοὺς ἀλλοκότως καὶ πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς πολὺ τἀναντία ἢ προσῆκε διακείμεθα.
また、他者からそのように悪く言われれば腹を立てるのに、自分たち自身がこれを行うときには、それを真の祝祭とみなすのである。 このように、私たちは神々に対しても奇妙な態度をとり、自分自身に対しても、本来あるべき姿とは大いに相反する態度をとっている。
καίτοι τολμῶσί τινες λέγειν ὡς ἀγαθὸν τὸ κακῶς ἐξεῖναι λέγειν ἐν τῷ θεάτρῳ, τούς τε γὰρ κακῶς βεβιωκότας ἐξελέγχεσθαι καὶ τοὺς ἄλλους φόβῳ τοῦ κωμῳδεῖσθαι σώφρονας παρέχειν αὑτούς.
しかしながら、ある人々は、劇場において悪口を言うことが許されているのは良いことだと、あえて主張する。 なぜなら、悪しき生き方をしてきた者たちが暴かれ、他の人々は喜劇でからかわれることを恐れて、自らを慎み深く保つからだというのである。
ἐγὼ δὲ πολλοῦ σφόδρα ἂν ἡγούμην ἀξίαν εἶναι τὴν μέθην, εἰ παιδεύειν οἵα τε ἦν ἀνθρώπους, ἀλλὰ μὴ τῶν χαλεπῶν ᾖ μεθύοντας αὐτοὺς ἑτέρους ποιεῖν σωφρονεῖν, καὶ πρὶν αὐτοὺς καταπαῦσαι, τοῖς ἄλλοις ᾁδειν ὅπως εἰς κάλλος βιώσονται.
しかし私は、もし泥酔が人々を教育できるものであるなら、それを大いに価値あるものとみなしただろう。 だが、泥酔している者自身が他の人々を自制させるという困難なことの一つではなく、また自分自身がやめる前に、他の人々にどのように美しく生きるべきかを歌い聞かせることが困難なことでないならばの話である。
τίς γὰρ οὐκ οἶδεν ὑμῶν ὅτι πρῶτον μὲν οὐ πολλῶν τὰ τοιαῦτα παιδεύειν, οὐ μᾶλλόν γε ἢ νόμους τιθέναι καὶ γνώμας ἐν δήμῳ λέγειν;
なぜなら、第一に、そのようなことが教育を施すのは、多くの人の役割ではないことを、あなた方のうちで誰が知らないだろうか。 法律を制定したり、民会で意見を述べたりすることが、誰にでもできるわけではないのと同様にである。
ἢ τὸν μὲν εἰς Κόρινθον πλοῦν οὐ παντὸς ἀνδρὸς εἶναι πιστεύσομεν, τὴν δὲ τοῦ βίου τοῦ παντὸς πορείαν ἥντινα καὶ διʼ ὧν δεῖ τῶν ἐπιτηδευμάτων ποιήσασθαι πᾶς ἀνὴρ εἴσεται καὶ πᾶς ἐπὶ τούτοις τοῖς οἴαξι καθεδεῖται τῇδε κἀκεῖσε κομίζων τοὺς νέους ὡς ἂν αὐτῷ δοκῇ;
あるいは、コリントスへの航海は誰にでもできるわけではないと私たちは信じるのに、生涯全体の歩みを、どのような、またどのような活動を通じて行うべきかについては、誰もが知り、誰もが教育の舵に座って、若者たちを自分の思うがままにあちこちへと導くことができると信じるのだろうか。
καὶ τῶν μὲν ἀθλητῶν ἐγκρίσεις ποιοῦμεν, ὅπως αὐτῶν ὅστις φαῦλος ἑαυτὸν καταισχύνας ἀπίῃ καὶ δίκην ἅμα δοὺς ἐκ τοῦ σώματος, τοὺς δὲ τῶν σπουδαιοτάτων ἡγεμόνας καὶ διδασκάλους ἀπὸ πάντων μὲν ἐργαστηρίων, πάντων δὲ τῶν σπουδαιοτάτων οὑτωσὶ φαύλως ἐγκρινοῦμεν;
そして、アスリートたちについては審査を行い、彼らのうちで劣った者が自分に恥をかかせて立ち去り、同時に肉体的な罰を受けるようにするのに、最も重要な事柄の指導者や教師たちを、あらゆる仕事場や、あらゆる最もしがない場所から、このように安易に審査して受け入れるのだろうか。
διδασκάλων ἄρα αὐτοὶ δεῖσθαι δόξομεν.
それでは、私たち自身が教師を必要としているように思われるだろう。
καὶ θυρωροῖς μὲν οὐ πᾶσιν, ἀλλὰ τοῖς πιστοτάτοις χρώμεθα, ἵνα μή τις αἰσχύνη συμβαίνοι περὶ τὴν οἰκίαν, παῖδας δὲ καὶ γυναῖκας καὶ πάντα τὰ τῆς πόλεως
そして、門番には誰でもではなく、最も信頼できる者たちを用いる。 それは家の中に恥ずべきことが起こらないようにするためであるが、子どもたちや女性たち、そして都市のすべてのものを……