§6.6#1Πάλιν ἐπὶ τῶν διαφορῶν ὁμοίως σκεπτέον εἰ καὶ τὰς διαφορὰς εἶπε τὰς τοῦ γένους.
さらに、種差についても同様に、属の種差を述べているかどうかを検討しなければならない。
Εἰ γὰρ μὴ ταῖς τοῦ πράγματος ἰδίαις ὥρισται διαφοραῖς, ἢ καὶ παντελῶς τοιοῦτον εἴρηκεν ὃ μηδενὸς ἐνδέχεται διαφορὰν εἶναι, οἷον τὸ ζῷον ἢ τὴν οὐσίαν, δῆλον ὅτι οὐχ ὥρισται·
というのも、もしそのものに固有の種差によって定義されていないか、あるいは「動物」や「実体」のように、いかなるものの種差にもなり得ないようなものを完全に述べているなら、定義がなされていないことは明らかだからである。
οὐδενὸς γὰρ διαφοραὶ τὰ εἰρημένα.
なぜなら、述べられたものはいかなるものの種差でもないからである。
Ὁρᾶν δὲ καὶ εἰ ἔστιν ἀντιδιῃρημένον τι τῇ εἰρημένῃ διαφορᾷ.
また、述べられた種差に対して対置される区分(対立種差)があるかどうかも見るべきである。
Εἰ γὰρ μή ἐστι, δῆλον ὅτι οὐκ ἂν εἴη ἡ εἰρημένη τοῦ γένους διαφορά·
もしなければ、述べられたものは属の種差ではないことは明らかである。
πᾶν γὰρ γένος ταῖς ἀντιδιῃρημέναις διαφοραῖς διαιρεῖται, καθάπερ τὸ ζῷον τῷ πεζῷ καὶ τῷ πτηνῷ καὶ τῷ ἐνύδρῳ καὶ τῷ δίποδι.
なぜなら、すべての属は対置される種差によって区分されるからである。 例えば「動物」が「陸棲の」「翼のある」「水棲の」「二足の」によって区分されるように。
Ἣ εἰ ἔστι μὲν ἡ ἀντιδιῃρημένη διαφορά, μὴ ἀληθεύεται δὲ κατὰ τοῦ γένους.
あるいは、対置される種差は存在するとしても、それが属について真ではない場合である。
Δῆλον γὰρ ὅτι οὐδετέρα ἂν εἴη τοῦ γένους διαφορά·
その場合、どちらも属の種差ではないことは明らかである。
πᾶσαι γὰρ αἱ ἀντιδιῃρημέναι διαφοραὶ ἀληθεύονται κατὰ τοῦ οἰκείου γένους.
なぜなら、すべての対置される種差は、固有の属について真となるからである。
Ὁμοίως δὲ καὶ εἰ ἀληθεύεται μέν, μὴ ποιεῖ δὲ προστιθεμένη τῷ γένει εἶδος.
同様に、もし真ではあっても、それが属に付加されたときに種を作り出さない場合である。
Δῆλον γὰρ ὅτι οὐκ ἂν εἴη αὕτη εἰδοποιὸς διαφορὰ τοῦ γένους·
明らかに、それはその属の種形成的な種差ではない。
πᾶσα γὰρ εἰδοποιὸς διαφορὰ μετὰ τοῦ γένους εἶδος ποιεῖ.
なぜなら、すべての種形成的種差は、属と合わさることで種を作り出すからである。
Εἰ δ᾿ αὕτη μή ἐστι διαφορά, οὐδ᾿ ἡ λεχθεῖσα, ἐπεὶ ταύτῃ ἀντιδιῄρηται.
そして、もしこの対立種差が種差でないなら、述べられた種差も種差ではない。 なぜなら、それはこれに対置されているからである。
Ἔτι ἐὰν ἀποφάσει διαιρῇ τὸ γένος, καθάπερ οἱ τὴν γραμμὴν ὁριζόμενοι μῆκος ἀπλατὲς εἶναι.
さらに、否定によって属を区分する場合である。 例えば、線を「幅のない長さ」と定義する者たちがそうである。
Οὐδὲν γὰρ ἄλλο σημαίνει ἢ ὅτι οὐκ ἔχει πλάτος.
というのも、これは「幅を持たない」ということ以外に何も意味しないからである。
Συμβήσεται οὖν τὸ γένος μετέχειν τοῦ εἴδους·
そうすると、属が種に与かるという結果になる。
πᾶν γὰρ μῆκος ἢ ἀπλατὲς ἢ πλάτος ἔχον ἐστίν, ἐπεὶ κατὰ παντὸς ἢ ἡ κατάφασις ἢ ἡ ἀπόφασις ἀληθεύεται, ὥστε καὶ τὸ γένος τῆς γραμμῆς μῆκος ὂν ἢ ἀπλατὲς ἢ πλάτος ἔχον ἔσται.
なぜなら、すべての長さは「幅がない」か「幅を持つ」かのいずれかであり、すべてのものについて肯定か否定のいずれかが真となるから、線の属である長さもまた「幅がない」か「幅を持つ」かのいずれかになるからである。
Μῆκος δ᾿ ἀπλατὲς εἴδους ἐστὶ λόγος, ὁμοίως δὲ καὶ μῆκος πλάτος ἔχον·
しかし「幅のない長さ」は種の定義であり、同様に「幅を持つ長さ」もそうである。
τὸ γὰρ ἀπλατὲς καὶ πλάτος ἔχον διαφοραί εἰσιν, ἐκ δὲ τῆς διαφορᾶς καὶ τοῦ γένους ὁ τοῦ εἴδους ἐστὶ λόγος, ὥστε τὸ γένος ἐπιδέχοιτ᾿ ἂν τὸν τοῦ εἴδους λόγον.
なぜなら「幅のない」と「幅を持つ」は種差であり、種差と属から種の定義が成り立つからであり、したがって、属は種の定義を受け入れることになる。
Ὁμοίως δὲ καὶ τὸν τῆς διαφορᾶς, ἐπειδὴ ἡ ἑτέρα τῶν εἰρημένων διαφορῶν ἐξ ἀνάγκης κατηγορεῖται τοῦ γένους.
同様に、種差の定義をも受け入れることになる。 なぜなら、述べられた二つの種差のうち一方が、必然的に属について述べられるからである。
Ἔστι δ᾿ ὁ εἰρημένος τόπος χρήσιμος πρὸς τοὺς τιθεμένους ἰδέας εἶναι.
そして、述べられたトポスは、イデアを措定する人々に対して有用である。
Εἰ γάρ ἐστιν αὐτὸ μῆκος, πῶς κατηγορηθήσεται κατὰ τοῦ γένους ὅτι πλάτος ἔχον ἐστὶν ἢ ἀπλατές ἐστιν;
なぜなら、もし「長さ自体」が存在するなら、それが「幅を持つものである」とか「幅のないものである」ということが、どうして属について述べられうるだろうか。
δεῖ γὰρ κατὰ παντὸς μήκους τὸ ἕτερον αὐτῶν ἀληθεύεσθαι, εἴπερ κατὰ τοῦ γένους ἀληθεύεσθαι μέλλει.
なぜなら、もし属について真となるべきなら、「長さ自体」のすべてについてその一方が真でなければならないからである。
Τοῦτο δ᾿ οὐ συμβαίνει·
しかしこれは成り立たない。
ἔστι γὰρ ἀπλατῆ καὶ πλάτος ἔχοντα μήκη.
なぜなら、幅のない長さも、幅を持つ長さも存在するからである。
Ὥστε πρὸς ἐκείνους μόνους χρήσιμος ὁ τόπος, οἳ τὸ γένος ἓν ἀριθμῷ φασὶν εἶναι.
したがって、このトポスは、属を数において一つであると主張する人々に対してのみ有用である。
Τοῦτο δὲ ποιοῦσιν οἱ τὰς ἰδέας τιθέμενοι·
そして、イデアを措定する人々がこれを行っている。
αὐτὸ γὰρ μῆκος καὶ αὐτὸ ζῷον γένος φασὶν εἶναι.
なぜなら、彼らは「長さ自体」や「動物自体」を属であると主張するからである。
Ἴσως δ᾿ ἐπ᾿ ἐνίων ἀναγκαῖον καὶ ἀποφάσει χρῆσθαι τὸν ὁριζόμενον, οἷον ἐπὶ τῶν στερήσεων·
しかし、おそらくいくつかのもの、例えば欠如においては、定義する者が否定を用いることも必要である。
τυφλὸν γάρ ἐστι τὸ μὴ ἔχον ὄψιν, ὅτε πέφυκεν ἔχειν.
例えば、「盲目的」とは「視力を持つべき時にそれを持たないこと」である。
Διαφέρει δ᾿ οὐδὲν ἀποφάσει διελεῖν τὸ γένος, ἢ τοιαύτῃ καταφάσει ᾗ ἀπόφασιν ἀναγκαῖον ἀντιδιαιρεῖσθαι, οἷον εἰ μῆκος πλάτος ἔχον ὥρισται·
しかし、属を否定によって区分することと、否定を対置することが必然的であるような肯定によって区分することとの間には、何の違いもない。
τῷ γὰρ πλάτος ἔχοντι τὸ μὴ ἔχον πλάτος ἀντιδιῄρηται, ἄλλο δ᾿ οὐδέν, ὥστε ἀποφάσει πάλιν διαιρεῖται τὸ γένος.
例えば「幅を持つ長さ」と定義された場合、幅を持つものに対しては、幅を持たないものが対置されるのであり、他には何も対置されないから、結局は否定によって属が区分されることになる。
Πάλιν εἰ τὸ εἶδος ὡς διαφορὰν ἀπέδωκε, καθάπερ οἱ τὸν προπηλακισμὸν ὕβριν μετὰ χλευασίας ὁριζόμενοι·
さらに、種を種差として提示した場合である。
ἡ γὰρ χλευασία ὕβρις τις, ὥστ᾿ οὐ διαφορὰ ἀλλ᾿ εἶδος ἡ χλευασία.
例えば、侮辱を「あざけりを伴う暴力」と定義する者たちがそうである。 なぜなら、あざけりは暴力の一種であり、したがって、あざけりは種差ではなく種だからである。
Ἔτι εἰ τὸ γένος ὡς διαφορὰν εἴρηκεν, οἷον τὴν ἀρετὴν ἕξιν ἀγαθὴν ἢ σπουδαίαν·
さらに、属を種差として述べた場合である。 例えば、徳を「善い状態」または「優れた状態」と述べる場合である。
γένος γὰρ τἀγαθὸν τῆς ἀρετῆς ἐστίν.
なぜなら、善は徳の属だからである。
Ἢ οὐ γένος τἀγαθόν, ἀλλὰ διαφορά, εἴπερ ἀληθὲς ὅτι οὐκ ἐνδέχεται ταὐτὸν ἐν δύο γένεσιν εἶναι μὴ περιέχουσιν ἄλληλα.
あるいは、もし善が属ではなく種差であるとしても、それは、互いに含み合わない二つの属の中に同じものが存在することはできないということが真であるならばである。
Οὔτε γὰρ τἀγαθὸν τὴν ἕξιν περιέχει οὔθ᾿ ἡ ἕξις τἀγαθόν·
なぜなら、善は状態を含まないし、状態も善を含まないからである。
οὐ γὰρ πᾶσα ἕξις ἀγαθόν, οὐδὲ πᾶν ἀγαθὸν ἕξις, ὥστ᾿ οὐκ ἂν εἴη γένη ἀμφότερα.
すべての状態が善であるわけではなく、すべての善が状態であるわけでもないので、両方が属であることはあり得ない。
Εἰ οὖν ἡ ἕξις τῆς ἀρετῆς γένος, δῆλον ὅτι τἀγαθὸν οὐ γένος, ἀλλὰ μᾶλλον διαφορά.
したがって、もし状態が徳の属であるなら、明らかに善は属ではなく、むしろ種差である。
Ἔτι ἡ μὲν ἕξις τί ἐστι σημαίνει ἡ ἀρετή, τὸ δ᾿ ἀγαθὸν οὐ τί ἐστιν ἀλλὰ ποιόν·
さらに、状態は徳が「何であるか」を意味するが、善は「何であるか」ではなく「いかなるものであるか」を意味する。
δοκεῖ δ᾿ ἡ διαφορὰ ποῖόν τι σημαίνειν.
そして、種差は「いかなるものであるか」を意味すると考えられているからである。