§4.3Σκοπεῖν δὲ καὶ εἰ τὸ ἐν τῷ γένει κείμενον μετέχει τινὸς ἐναντίου τῷ γένει ἢ εἰ ἐνδέχεται μετέχειν·
また、類の中に置かれているものが、類と対立する何らかのものを分有しているか、あるいは分有しうるかどうかも見るべきである。
τὸ γὰρ αὐτὸ τῶν ἐναντίων ἅμα μεθέξει, ἐπειδὴ τὸ μὲν γένος οὐδέποτ᾿ ἀπολείπει, μετέχει δὲ καὶ τοὐναντίου ἢ ἐνδέχεται μετέχειν.
なぜなら、類は[その種を]決して離れず、しかもそれ[その種]は対立するものをも分有している(あるいは分有しうる)ので、同一のものが同時に対立する双方を分有することになるからである。
Ἔτι εἴ τινος κοινωνεῖ τὸ εἶδος, ὃ ἀδύνατον ὅλως ὑπάρχειν τοῖς ὑπὸ τὸ γένος.
さらに、もし種が、類の下にあるものたちに属することがおよそ不可能であるような何かを共有している場合である。
Οἷον εἰ ἡ ψυχὴ τῆς ζωῆς κοινωνεῖ, τῶν δ᾿ ἀριθμῶν μηδένα δυνατὸν ζῆν, οὐκ ἂν εἴη εἶδος ἀριθμοῦ ἡ ψυχή.
例えば、もし魂が命を共有しており、一方で数(の個々のもの)はどれも生きることが不可能であるなら、魂は数の種ではないだろう。
Σκεπτέον δὲ καὶ εἰ ὁμώνυμον τὸ εἶδος τῷ γένει, στοιχείοις χρώμενον τοῖς εἰρημένοις πρὸς τὸ ὁμώνυμον·
また、種が類と同名異義であるかどうかも、同名異義に関して述べられた要素を用いて検討すべきである。
συνώνυμον γὰρ τὸ γένος καὶ τὸ εἶδος.
なぜなら、類と種は同名同義だからである。
Ἐπεὶ δὲ παντὸς γένους εἴδη πλείω, σκοπεῖν εἰ μὴ ἐνδέχεται ἕτερον εἶδος εἶναι τοῦ εἰρημένου γένους·
また、すべての類には複数の種があるのだから、言及された類の他の種が存在しえないかどうかを見るべきである。
εἰ γὰρ μή ἐστι, δῆλον ὅτι οὐκ ἂν εἴη ὅλως γένος τὸ εἰρημένον.
なぜなら、もし他に存在しないなら、言及されたものはおよそ類ではないことは明らかだからである。
Σκοπεῖν δὲ καὶ εἰ τὸ μεταφορᾷ λεγόμενον ὡς γένος ἀποδέδωκεν, οἷον τὴν σωφροσύνην συμφωνίαν·
また、比喩的に言われているものを類として提示したかどうかも見るべきである。 例えば、節制を調和とした場合である。
πᾶν γὰρ γένος κυρίως κατὰ τῶν εἰδῶν κατηγορεῖται, ἡ δὲ συμφωνία κατὰ τῆς σωφροσύνης οὐ κυρίως ἀλλὰ μεταφορᾷ·
なぜなら、すべての類は種について本来の意味で述語されるが、調和は節制について本来の意味ではなく比喩的に述語されるからである。
πᾶσα γὰρ συμφωνία ἐν φθόγγοις.
なぜなら、すべての調和は音響において成り立つからである。
Ἔτι ἂν ᾖ ἐναντίον τι τῷ εἴδει, σκοπεῖν.
さらに、もし種に何か対立するものがあるなら、見るべきである。
Ἔστι δὲ πλεοναχῶς ἡ σκέψις, πρῶτον μὲν εἰ ἐν τῷ αὐτῷ γένει καὶ τὸ ἐναντίον, μὴ ὄντος ἐναντίου τῷ γένει·
この検討はいくつかの仕方で行われる。 第一に、もし類に対立するものが存在しない場合、その対立するものも同じ類の中にあるかどうかである。
δεῖ γὰρ τὰ ἐναντία ἐν τῷ αὐτῷ γένει εἶναι, ἂν μηδὲν ἐναντίον τῷ γένει ᾖ.
なぜなら、類に対立するものが何もないなら、対立するもの同士は同じ類の中になければならないからである。
Ὄντος δ᾿ ἐναντίου τῷ γένει, σκοπεῖν εἰ τὸ ἐναντίον ἐν τῷ ἐναντίῳ·
しかし、もし類に対立するものがあるなら、対立するものが対立するものの中にあるかどうかを見るべきである。
ἀνάγκη γὰρ τὸ ἐναντίον ἐν τῷ ἐναντίῳ εἶναι, ἄνπερ ᾖ ἐναντίον τι τῷ γένει.
なぜなら、類に何か対立するものがあるなら、対立するものは対立するものの中にあることが必然だからである。
Φανερὸν δὲ τούτων ἕκαστον διὰ τῆς ἐπαγωγῆς.
これらの個々のことは帰納によって明らかである。
Πάλιν εἰ ὅλως ἐν μηδενὶ γένει τὸ τῷ εἴδει ἐναντίον, ἀλλ᾿ αὐτὸ γένος, οἷον τἀγαθόν·
あるいは、種に対立するものがおよそいかなる類の中にもなく、それ自体が類であるかどうか、例えば善がそうである。
εἰ γὰρ τοῦτο μὴ ἐν γένει, οὐδὲ τὸ ἐναντίον τούτου ἐν γένει ἔσται, ἀλλ᾿ αὐτὸ γένος, καθάπερ ἐπὶ τοῦ ἀγαθοῦ καὶ τοῦ κακοῦ συμβαίνει·
なぜなら、もしこれが類の中にないなら、これに対立するものも類の中にはなく、それ自体が類となるからである。 まさに善と悪において起こる通りである。
οὐδέτερον γὰρ τούτων ἐν γένει, ἀλλ᾿ ἑκάτερον αὐτῶν γένος.
なぜなら、これらのいずれも類の中にないが、その各々が類だからである。
Ἔτι εἰ ἐναντίον τινὶ καὶ τὸ γένος καὶ τὸ εἶδος, καὶ τῶν μὲν ἔστι τι μεταξύ, τῶν δὲ μή.
さらに、もし類も種もそれぞれ何かしらに対立しており、一方の間には中間物があり、他方の間にはないかどうかである。
Εἰ γὰρ τῶν γενῶν ἔστι τι μεταξύ, καὶ τῶν εἰδῶν, καὶ εἰ τῶν εἰδῶν, καὶ τῶν γενῶν, καθάπερ ἐπ᾿ ἀρετῆς καὶ κακίας καὶ δικαιοσύνης καὶ ἀδικίας·
なぜなら、もし類の間の中間物があるなら、種の間にも中間物があり、もし種の間にあるなら、類の間にもあるからである。 徳と悪徳、および正義と不正においてそうである。
ἑκατέρων γὰρ ἔστι τι μεταξύ.
そのいずれの間にも中間物があるからである。
Ἔνστασις τούτου ὅτι ὑγιείας καὶ νόσου οὐδὲν μεταξύ, κακοῦ δὲ καὶ ἀγαθοῦ.
これに対する異議は、健康と病気の間には中間物がないが、悪と善の間にはある、ということである。
Ἢ εἰ ἔστι μέν τι ἀμφοῖν ἀνὰ μέσον, καὶ τῶν εἰδῶν καὶ τῶν γενῶν, μὴ ὁμοίως δέ, ἀλλὰ τῶν μὲν κατὰ ἀπόφασιν τῶν δ᾿ ὡς ὑποκείμενον.
あるいは、双方(種の間にも類の間にも)の中間に何かがあるが、同じような仕方ではなく、一方の中間は否定によるものであり、他方の中間は基底的なものとしてのものによる場合である。
Ἔνδοξον γὰρ τὸ ὁμοίως ἀμφοῖν, καθάπερ ἐπ᾿ ἀρετῆς καὶ κακίας καὶ δικαιοσύνης καὶ ἀδικίας·
なぜなら、徳と悪徳、正義と不正におけるように、双方とも同じようであるべきだというのが一般的意見だからである。
ἀμφοῖν γὰρ κατὰ ἀπόφασιν τὰ ἀνὰ μέσον.
なぜなら、その双方とも、中間にあるものは否定によるものだからである。
Ἔτι ὅταν μὴ ᾖ ἐναντίον τῷ γένει, σκοπεῖν μὴ μόνον εἰ τὸ ἐναντίον ἐν τῷ αὐτῷ γένει, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀνὰ μέσον·
さらに、類に対立するものがないとき、対立するものだけでなく、中間にあるものも同じ類の中にあるかどうかを見るべきである。
ἐν ᾧ γὰρ τὰ ἄκρα, καὶ τὰ ἀνὰ μέσον, οἷον ἐπὶ λευκοῦ καὶ μέλανος·
なぜなら、両極端があるところには、中間にあるものもあるからである。
τὸ γὰρ χρῶμα γένος τούτων τε καὶ τῶν ἀνὰ μέσον χρωμάτων ἁπάντων.
例えば白と黒においてそうであり、色はこれら両者および中間にあるすべての色の類だからである。
Ἔνστασις ὅτι ἡ μὲν ἔνδεια καὶ ὑπερβολὴ ἐν τῷ αὐτῷ γένει (ἐν τῷ κακῷ γὰρ ἄμφω), τὸ δὲ μέτριον ἀνὰ μέσον ὂν τούτων οὐκ ἐν τῷ κακῷ ἀλλ᾿ ἐν τῷ ἀγαθῷ.
これに対する異議は、欠乏と超過は同じ類の中にあり(なぜなら、両者ともに悪の中にあるから)、これらの中間である適度は、悪の中ではなく善の中にある、ということである。
Σκοπεῖν δὲ καὶ εἰ τὸ μὲν γένος ἐναντίον τινί, τὸ δὲ εἶδος μηδενί.
また、類は何に対しても対立しているのに、種は何も対立するものがないかどうかを見るべきである。
Εἰ γὰρ τὸ γένος ἐναντίον τινί, καὶ τὸ εἶδος, καθάπερ ἀρετὴ κακίᾳ καὶ δικαιοσύνη ἀδικίᾳ.
なぜなら、もし類が何に対立しているなら、種もまた対立しているからであり、ちょうど徳が悪徳に対立し、正義が不正に対立するようなものである。
Ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων σκοποῦντι φανερὸν ἂν δόξειεν εἶναι τὸ τοιοῦτον.
他についても同様に、考察する者にはこうしたことが明らかだと思われるだろう。
Ἔνστασις ἐπὶ τῆς ὑγιείας καὶ νόσου·
健康と病気についての異議がある。
ἁπλῶς μὲν γὰρ πᾶσα ὑγίεια νόσῳ ἐναντίον, ἡ δέ τις νόσος εἶδος ὂν νόσου οὐδενὶ ἐναντίον, οἷον ὁ πυρετὸς καὶ ἡ ὀφθαλμία καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον.
なぜなら、端的に言ってすべての健康は病気に対立するが、病気の一種は、病気の種でありながら何にも対立しないからである。 例えば、熱や眼病、その他それぞれのようなものである。
Ἀναιροῦντι μὲν οὖν τοσαυταχῶς ἐπισκεπτέον·
したがって、否定する者としては、これだけの多くの仕方で検討しなければならない。
εἰ γὰρ μὴ ὑπάρχει τὰ εἰρημένα, δῆλον ὅτι οὐ γένος τὸ ἀποδοθέν·
なぜなら、もし言及されたことが成り立たないなら、提示されたものが類でないことは明らかだからである。
κατασκευάζοντι δὲ τριχῶς, πρῶτον μὲν εἰ τὸ ἐναντίον τῷ εἴδει ἐν τῷ εἰρημένῳ γένει, μὴ ὄντος ἐναντίου τῷ γένει·
他方、肯定する者としては、三つの仕方で行う。 第一に、もし類に対立するものがない場合、種に対立するものが、言及された類の中にあるかどうかである。
εἰ γὰρ τὸ ἐναντίον ἐν τούτῳ, δῆλον ὅτι καὶ τὸ προκείμενον.
なぜなら、もし対立するものがこれの中にあるなら、問題の種もそこにあることは明らかだからである。
Ἔτι εἰ τὸ ἀνὰ μέσον ἐν τῷ εἰρημένῳ γένει·
さらに、中間にあるものが、言及された類の中にあるかどうかである。
ἐν ᾧ γὰρ τὸ ἀνὰ μέσον, καὶ τὰ ἄκρα.
なぜなら、中間があるところには、両極端もあるからである。
Πάλιν ἂν ᾖ ἐναντίον τι τῷ γένει, σκοπεῖν εἰ καὶ τὸ ἐναντίον ἐν τῷ ἐναντίῳ·
また、もし類に何か対立するものがあるなら、対立するものも対立するものの中にあるかどうかを見るべきである。
ἂν γὰρ ᾖ, δῆλον ὅτι καὶ τὸ προκείμενον ἐν τῷ προκειμένῳ.
なぜなら、もしそうであるなら、問題の種も問題の類の中にあることは明らかだからである。
Πάλιν ἐπὶ τῶν πτώσεων καὶ ἐπὶ τῶν συστοίχων, εἰ ὁμοίως ἀκολουθοῦσι, καὶ ἀναιροῦντι καὶ κατασκευάζοντι.
また、屈折形や同配語についても、否定する場合も肯定する場合も、同様に随伴するかどうかを見るべきである。
Ἅμα γὰρ ἑνὶ καὶ πᾶσιν ὑπάρχει ἢ οὐχ ὑπάρχει, οἷον εἰ ἡ δικαιοσύνη ἐπιστήμη τις, καὶ τὸ δικαίως ἐπιστημόνως καὶ ὁ δίκαιος ἐπιστήμων·
なぜなら、それらは一つのものとすべてのものに同時に属するか、あるいは属さないかのいずれかだからである。 例えば、もし正義がある種の知識であるなら、「正義にかなって」は「知識に基づいて」であり、「正義の人」は「知者」である。
εἰ δὲ τούτων τι μή, οὐδὲ τῶν λοιπῶν οὐδέν.
しかし、もしこれらのうちどれかが成り立たないなら、残りのものも一切成り立たない。