§2.4Ἔτι τὸ μεταλαμβάνειν εἰς τὸ γνωριμώτερον ὄνομα, οἷον ἀντὶ τοῦ ἀκριβοῦς ἐν ὑπολήψει τὸ σαφὲς καὶ ἀντὶ τῆς πολυπραγμοσύνης τὴν φιλοπραγμοσύνην·
さらに、[言葉を]よりよく知られた名前に言い換えること。 例えば、「思いなしにおける正確さ」の代わりに「明瞭さ」を、「お節介」の代わりに「活動的」を[用いること]。
γνωριμωτέρου γὰρ γινομένου τοῦ ῥηθέντος εὐεπιχειρητοτέρα ἡ θέσις.
というのも、述べられた事柄がよりよく知られたものになれば、その提題はより議論しやすくなるからである。
Ἔστι δὲ καὶ οὗτος ὁ τόπος πρὸς ἄμφω κοινός, καὶ πρὸς τὸ κατασκευάζειν καὶ ἀνασκευάζειν.
このトポスもまた双方、すなわち立証することと反駁することの両方に共通して使える。
Πρὸς δὲ τὸ δεῖξαι τἀναντία τῷ αὐτῷ ὑπάρχοντα σκοπεῖν ἐπὶ τοῦ γένους, οἷον ἐὰν βουλώμεθα δεῖξαι ὅτι ἔστι περὶ αἴσθησιν ὀρθότης καὶ ἁμαρτία, τὸ δ᾿ αἰσθάνεσθαι κρίνειν ἐστί, κρίνειν δ᾿ ἔστιν ὀρθῶς καὶ μὴ ὀρθῶς, καὶ περὶ αἴσθησιν ἂν εἴη ὀρθότης καὶ ἁμαρτία.
また、反対の性質が同一の対象に属することを示すためには、類について考察すべきである。 例えば、感覚について正しさと誤りがあることを示したいとして、感覚することは判断することであり、判断することには正しくすることと正しくしないことがあるなら、感覚についても正しさと誤りがあることになるだろう。
Νῦν μὲν οὖν ἐκ τοῦ γένους περὶ τὸ εἶδος ἡ ἀπόδειξις·
この場合、類から種についての証明がなされている。
τὸ γὰρ κρίνειν γένος τοῦ αἰσθάνεσθαι· ὁ γὰρ αἰσθανόμενος κρίνει πως.
なぜなら、判断することは感覚することの類だからである(というのも、感覚する者は何らかの形で判断しているからである)。
Πάλιν δ᾿ ἐκ τοῦ εἴδους τῷ γένει·
逆に、種から類へ[示すこともできる]。
ὅσα γὰρ τῷ εἴδει ὑπάρχει, καὶ τῷ γένει, οἷον εἰ ἔστιν ἐπιστήμη φαύλη καὶ σπουδαία, καὶ διάθεσις φαύλη καὶ σπουδαία·
なぜなら、種に属するすべてのものは、類にも属するからである。 例えば、もし悪い知識と優れた知識があるなら、悪い状態と優れた状態もある。
ἡ γὰρ διάθεσις τῆς ἐπιστήμης γένος.
なぜなら、状態は知識の類だからである。
Ὁ μὲν οὖν πρότερος τόπος ψευδής ἐστι πρὸς τὸ κατασκευάσαι, ὁ δὲ δεύτερος ἀληθής.
したがって、前者のトポスは立証するためには虚偽であり、後者は真である。
Οὐ γὰρ ἀναγκαῖον, ὅσα τῷ γένει ὑπάρχει, καὶ τῷ εἴδει ὑπάρχειν· ζῷον μὲν γάρ ἐστι πτηνὸν καὶ τετράπουν, ἄνθρωπος δ᾿ οὔ.
というのも、類に属するすべてのものが、種にも属するとは限らないからである(例えば、動物は翼があり四足であるが、人間はそうではない)。
Ὅσα δὲ τῷ εἴδει ὑπάρχει, ἀναγκαῖον καὶ τῷ γένει· εἰ γάρ ἐστιν ἄνθρωπος σπουδαῖος, καὶ ζῷόν ἐστι σπουδαῖον.
他方、種に属するすべてのものは、必然的に類にも属する(例えば、もし人間が優れているなら、動物も優れている)。
Πρὸς δὲ τὸ ἀνασκευάζειν ὁ μὲν πρότερος ἀληθής, ὁ δὲ ὕστερος ψευδής·
これに対して、反駁するためには、前者のトポスは真であり、後者は虚偽である。
ὅσα γὰρ τῷ γένει οὐχ ὑπάρχει, οὐδὲ τῷ εἴδει·
なぜなら、類に属さないすべてのものは、種にも属さないからである。
ὅσα δὲ τῷ εἴδει μὴ ὑπάρχει, οὐκ ἀναγκαῖον τῷ γένει μὴ ὑπάρχειν.
しかし、種に属さないすべてのものが、類にも属さないとは限らないからである。
Ἐπεὶ δ᾿ ἀναγκαῖον, ὧν τὸ γένος κατηγορεῖται, καὶ τῶν εἰδῶν τι κατηγορεῖσθαι, καὶ ὅσα ἔχει τὸ γένος ἢ παρωνύμως ἀπὸ τοῦ γένους λέγεται, καὶ τῶν εἰδῶν τι ἀναγκαῖον ἔχειν ἢ παρωνύμως ἀπό τινος τῶν εἰδῶν λέγεσθαι, οἷον εἴ τινος ἐπιστήμη κατηγορεῖται, καὶ γραμματικὴ ἢ μουσικὴ ἢ τῶν ἄλλων τις ἐπιστημῶν κατηγορηθήσεται, καὶ εἴ τις ἔχει ἐπιστήμην ἢ παρωνύμως ἀπὸ τῆς ἐπιστήμης λέγεται, καὶ γραμματικὴν ἕξει ἢ μουσικὴν ἤ τινα τῶν ἄλλων ἐπιστημῶν ἢ παρωνύμως ἀπό τινος αὐτῶν ῥηθήσεται, οἷον γραμματικὸς ἢ μουσικός. Ἐὰν οὖν τι τεθῇ λεγόμενον ἀπὸ τοῦ γένους ὁπωσοῦν, οἷον τὴν ψυχὴν κινεῖσθαι, σκοπεῖν εἰ κατά τι τῶν εἰδῶν τῶν τῆς κινήσεως ἐνδέχεται τὴν ψυχὴν κινεῖσθαι, οἷον αὔξεσθαι ἢ φθείρεσθαι ἢ γίνεσθαι ἢ ὅσα ἄλλα κινήσεως εἴδη.
また、あるものについて類が述語とされるなら、その種のいずれかも述語とされることが必然であり、類を持つもの、あるいは類から派生名で呼ばれるものは、その種のいずれかを持つか、あるいはその種のいずれかから派生名で呼ばれることが必然であるから(例えば、あるものについて知識が述語とされるなら、文法や音楽、あるいは他の知識のいずれかも述語とされるだろうし、また、もしある人が知識を持つ、あるいは知識から派生名で呼ばれるなら、文法か音楽か他の知識のいずれかを持つか、あるいはそれらのいずれかから派生名で呼ばれるだろう、例えば文法家や音楽家のように)、それゆえ、もしある事柄が類から何らかの形で言われると仮定されるなら(例えば、魂が動くというように)、運動の種のうちのいずれかに従って魂が動くことが可能であるかどうかを考察すべきである。 例えば、増大すること、消滅すること、生成すること、あるいはその他運動の種であるすべてのもののいずれかである。
Εἰ γὰρ κατὰ μηδέν, δῆλον ὅτι οὐ κινεῖται.
もしこれらのいずれによっても[動かない]なら、それは動かないことが明らかである。
Οὗτος δ᾿ ὁ τόπος κοινὸς πρὸς ἄμφω, πρός τε τὸ ἀνασκευάζειν καὶ κατασκευάζειν·
このトポスは双方、すなわち反駁することと立証することの両方に共通して使える。
εἰ γὰρ κατά τι τῶν εἰδῶν κινεῖται, δῆλον ὅτι κινεῖται, καὶ εἰ κατὰ μηδὲν τῶν εἰδῶν κινεῖται, δῆλον ὅτι οὐ κινεῖται.
なぜなら、もしその種の一つに従って動くなら、動くことは明らかであり、もしその種のいずれによっても動かないなら、動かないことは明らかだからである。
Μὴ εὐποροῦντι δὲ ἐπιχειρήματος πρὸς τὴν θέσιν, σκοπεῖν ἐκ τῶν ὁρισμῶν ἢ τῶν ὄντων τοῦ προκειμένου πράγματος ἢ τῶν δοκούντων, καὶ μὴ ἀφ᾿ ἑνὸς ἀλλ᾿ ἀπὸ πλειόνων.
提題に対する議論の手がかりに窮しているなら、提示された事柄の定義、あるいは現に存在する事柄、あるいは通説から考察すべきであり、それも一つのものからではなく、多くのものから[考察すべきである]。
Ῥᾷον γὰρ ὁρισαμένοις ἐπιχειρεῖν ἔσται·
というのも、定義を下した者たちにとって議論することはより容易だからである。
πρὸς γὰρ τοὺς ὁρισμοὺς ῥᾷον ἡ ἐπιχείρησις.
実際、定義に対する議論はより容易なのである。
Σκοπεῖν δὲ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, τίνος ὄντος τὸ προκείμενόν ἐστιν, ἢ τί ἐστιν ἐξ ἀνάγκης εἰ τὸ προκείμενόν ἐστι, κατασκευάζειν μὲν βουλομένῳ, τίνος ὄντος τὸ προκείμενον ἔσται (ἐὰν γὰρ ἐκεῖνο δειχθῇ ὑπάρχον, καὶ τὸ προκείμενον δεδειγμένον ἔσται), ἀνασκευάζειν δὲ βουλομένῳ, τί ἐστιν εἰ τὸ προκείμενόν ἐστιν·
また提示された事柄について、何が存在するときにその提示された事柄が存在するのか、あるいは、もし提示された事柄が存在するなら必然的に何が存在するのかを考察すべきである。 立証したいと望むなら、何が存在すれば提示された事柄が存在することになるかを[考察すべきであり](なぜなら、もし前者が属すると示されれば、提示された事柄も示されたことになるからである)、反駁したいと望むなら、もし提示された事柄が存在するなら何が存在するのかを[考察すべきである]。
ἐὰν γὰρ δείξωμεν τὸ ἀκόλουθον τῷ προκειμένῳ μὴ ὄν, ἀνῃρηκότες ἐσόμεθα τὸ προκείμενον.
なぜなら、もし提示された事柄の帰結が存在しないことを示せば、提示された事柄を破棄したことになるからである。
Ἔτι ἐπὶ τὸν χρόνον ἐπιβλέπειν, εἴ που διαφωνεῖ, οἷον εἰ τὸ τρεφόμενον ἔφησεν ἐξ ἀνάγκης αὔξεσθαι·
さらに、時間の点に目を向けて、どこかで食い違いがないかを見るべきである。 例えば、養われるものは必然的に増大すると[相手が]主張した場合がそうである。
τρέφεται μὲν γὰρ ἀεὶ τὰ ζῷα, αὔξεται δ᾿ οὐκ ἀεί.
というのも、動物は常に養われるが、常に増大するわけではないからである。
Ὁμοίως δὲ καὶ εἰ τὸ ἐπίστασθαι ἔφησε μεμνῆσθαι·
同様に、知ることは記憶することであると主張した場合もそうである。
τὸ μὲν γὰρ τοῦ παρεληλυθότος χρόνου ἐστί, τὸ δὲ καὶ τοῦ παρόντος καὶ τοῦ μέλλοντος.
なぜなら、後者は過去の時間に関わるのに対し、前者は現在および未来の時間にも関わるからである。
Ἐπίστασθαι μὲν γὰρ λεγόμεθα τὰ παρόντα καὶ τὰ μέλλοντα, οἷον ὅτι ἔσται ἔκλειψις, μνημονεύειν δ᾿ οὐκ ἐνδέχεται ἀλλ᾿ ἢ τὸ παρεληλυθός.
実際、我々は現在や未来のことを知ると言われるが、記憶することは過去のことでなければ不可能だからである。