§55 τὸ δὲ πνεῦμα τὸ ἐκ τῆς ἀναπνοῆς φέρεσθαι μὲν εἰς τὴν κοιλίαν, οὐ διὰ τοῦ στομάχου (τοῦτο μὲν γὰρ ἀδύνατον), ἀλλὰ πόρον εἶναι παρὰ τὴν ὀσφύν, διʼ οὗ τὸ πνεῦμα τῇ ἀναπνοῇ φέρεσθαι ἐκ τοῦ βρογχίου εἰς τὴν κοιλίαν καὶ πάλιν ἔξω·
5 他方、呼吸による精気は胃へと運ばれるが、食道を通じてではない(これは不可能だからである)。 そうではなく、脊柱の傍らに通路があり、それを通じて精気は呼吸によって気管から胃へと運ばれ、再び外へと運ばれるとされる。
τοῦτο δὲ τῇ αἰσθήσει φανερόν.
そしてこのことは感覚に明らかである。
|| ἔχει δʼ ἀπορίαν καὶ τὰ περὶ τὴν αἴσθησιν.
感覚に関する事柄もまた、困難を抱えている。
εἰ γὰρ ἡ ἀρτηρία μόνον αἰσθάνεται, πότερα τῷ πνεύματι τῷ διʼ αὐτῆς, ἢ τῷ ὄγκῳ, ἢ τῷ σώματι;
なぜなら、もし動脈だけが感覚するのだとすれば、それは自身を通る精気によってなのか、あるいはその体積によってなのか、あるいはその肉体によってなのか。
ἢ εἴπερ ὁ ἀὴρ πρῶτον ὑπὸ τὴν ψυχήν, τῷ κυριωτέρῳ τε καὶ προτέρῳ;
あるいは、もし空気が第一に魂の支配下にあるのだとすれば、より本源的でありかつ先なるものによって[感覚するの]か。
τί οὖν ἡ ψυχή;
では、魂とは何なのか。
δύναμίν φασι τὴν αἰτίαν τῆς κινήσεως τῆς τοιαύτης.
彼らは、このような運動の原因である能力を[魂だ]と言う。
ἢ δῆλον ὡς οὐκ ὀρθῶς ἐπιτιμήσεις τοῖς τὸ λογιστικὸν καὶ θυμικόν·
あるいは、理性的部分や気概的部分[を主張する人々]を非難するのが正しくないことは明らかである。
καὶ γὰρ οὗτοι ὡς δυνάμεις λέγουσιν.
なぜなら彼らもまた、[これらを]能力として語っているのだから。
ἀλλʼ εἰ δὴ ἡ ψυχὴ ἐν τῷ ἀέρι τούτῳ, οὗτός γε κοινός.
しかし、もし実に魂がこの空気の中にあるとすれば、少なくともこの空気は共通のものである。
ἢ πάσχων γέ τι καὶ ἀλλοιούμενος εὐλόγως, ἂν ἔμψυχον ἢ ψυχή, πρὸς τὸ συγγενὲς φέρεται καὶ τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον αὔξεται.
あるいは、もしそれが魂を宿したもの、あるいは魂そのものであるなら、[空気は]ある影響を受け変化することによって道理にかなって同族のものへと運ばれ、同じものが同じものによって増大するのだろうか。
ἢ οὔ;
あるいはそうではないのか。
τὸ γὰρ ὅλον οὐκ ἀήρ, ἀλλὰ συμβαλλόμενόν τι πρὸς ταύτην τὴν δύναμιν ὁ ἀήρ.
なぜなら、全体は空気なのではなく、空気はこの能力に対して何か寄与するものなのだから。
ἢ οὐ, ἀλλὰ τὸ ταύτην ποιοῦν, καὶ τὸ ποιῆσαν τοῦτʼ ἀρχὴ καὶ ὑπόθεσις;
あるいはそうではなく、この能力を作り出すもの、そしてそれを作り出したものが、始原であり前提なのだろうか。
τοῖς δὲ μὴ ἀναπνέουσιν, ἵνα ἀνεπίμικτος τῷ ἔξω.
呼吸しないものたちにおいては、外の空気と混ざり合わないようになっているのだろうか。
ἢ οὔ, ἀλλὰ κατʼ ἄλλον τρόπον μειγνύμενος;
あるいはそうではなく、別の方法で混ざり合っているのだろうか。
τίς οὖν ἡ διαφορὰ τοῦ ἐν τῇ ἀρτηρίᾳ πρὸς τὸν ἔξω;
では、動脈の中の空気と外の空気の違いは何なのか。
διαφέρειν γὰρ εὔλογον, τάχα δὲ καὶ ἀναγκαῖον, λεπτότητι.
希薄さにおいて異なることは合理的であり、おそらく必然的でもあるからだ。
ἀλλʼ ἔτι δὲ καθʼ αὐτὸν θερμὸς ἢ ὑφʼ ἑτέρου;
しかし、さらにそれはそれ自体で熱いのか、あるいは他によって熱せられているのか。
φαίνεται γὰρ ὁ ἔσω καθάπερ ὁ ἔξω· βοηθεῖται δὲ τῇ καταψύξει.
というのも、内部の空気は外部の空気と同様であるように思われ、冷却によって助けられているからである。
πότερα δὲ;
ではどちらなのか。
ἔξω μὲν γὰρ πραὺς, ἐμπεριληφθεὶς δὲ πνεῦμα, καθάπερ πυκνωθεὶς καὶ διαδοθείς πως.
というのも、外にあるときは穏やかであるが、取り込まれると精気となり、あたかも凝縮され、また何らかの方法で分配されるかのようになるからである。
ἢ μίξιν τινὰ ἀνάγκη λαμβάνειν, ἐν ὑγρότητί τε καὶ σωματικοῖς ὄγκοις ἀναστρεφόμενον;
あるいは、湿気や肉体的な塊の中で動き回ることで、何らかの混合を受けざるを得ないのだろうか。
οὐκ ἄρα λεπτότατος, εἴπερ μέμεικται.
だとすれば、もし混ざり合っているなら、それはもはや最も希薄なものではない。
καὶ μὴν εὔλογόν γε τὸ πρῶτον δεκτικὸν ψυχῆς, εἰ μὴ ἄρα καὶ ἡ ψυχὴ τοιοῦτον, καὶ οὐ καθαρόν τι καὶ ἀμιγές.
そして実に、それが魂を受け入れる第一のものであることは合理的である。 ただし、魂自体もそのようなものであり、何か純粋で混ざり気のないものでないならばであるが。
|| τὴν ἀρτηρίαν μόνον εἶναι δεκτικὴν πνεύματος, τὸ δὲ νεῦρον οὔ.
動脈だけが精気を受け入れることができ、腱はそうではないとされる。
διαφέρειν δὲ καὶ ὅτι τὸ μὲν νεῦρον ἔχει τάσιν, ἡ δʼ ἀρτηρία ταχὺ διαρρήγνυται, καθάπερ καὶ ἡ φλέψ.
また、腱は張りを持つが、動脈は静脈と同様にすぐに破れてしまうという点でも異なっているとされる。
τὸ δὲ δέρμα ἐκ φλεβὸς καὶ νεύρου καὶ ἀρτηρίας, ἐκ φλεβὸς μὲν ὅτι κεντηθὲν αἷμα ἀναδίδωσιν, ἐκ νεύρου δὲ ὅτι τάσιν ἔχει, ἐξ ἀρτηρίας δὲ ὅτι διαπνοὴν ἔχει.
また、皮膚は静脈と腱と動脈から成り立っており、静脈から成るのは刺されると血を出すからであり、腱から成るのは張りを持つからであり、動脈から成るのは通気を持つからである。
μόνον γὰρ δεκτικὸν πνεύματος ἡ ἀρτηρία.
なぜなら、動脈だけが精気を受け入れるからである。
τὰς δὲ φλέβας ἔχειν πόρους, ἐν αἷς τὸ θερμὸν ὂν ὥσπερ ἐν χαλκείῳ θερμαίνειν τὸ αἷμα·
また、静脈は通路を持っており、その中にある熱が、あたかも青銅の器の中にあるかのように血液を温めるとされる。
φύσει γὰρ οὐκ εἶναι θερμόν, ἀλλʼ ὥσπερ τὰ τηκτὰ διαχεῖσθαι·
というのも、血液は本性上は熱いのではなく、可融性のもののように流動化するからである。
διὸ καὶ πήγνυσθαι τὴν ἀρτηρίαν, καὶ ἔχειν ὑγρότητα καὶ ἐν αὑτῇ καὶ ἐν τοῖς χιτῶσι τοῖς περιέχουσι τὸ κοίλωμα.
それゆえ動脈は凝固し、また自身の中にも、空洞を囲む被膜の中にも湿気を持っている。
φανερὸν δʼ ἔκ τε τῶν ἀνατομῶν εἶναι, καὶ ὅτι εἰς τὸ ἔντερον καὶ εἰς τὴν κοιλίαν αἵ τε φλέβες καὶ αἱ ἀρτηρίαι συνάπτουσιν, ἃς εἰκὸς εἶναι τὴν. τροφὴν ἕλκειν.
そして、このことは解剖からも明らかであり、また静脈と動脈が腸や胃に結合していることからも明らかであって、それらが栄養を引き入れているというのはもっともなことである。
ἐκ δὲ τῶν φλεβῶν εἰς τὰς σάρκας διαδίδοσθαι τὴν τροφήν, οὐ κατὰ τὰ πλάγια ἀλλὰ κατὰ τὸ στόμα, καθάπερ σωλῆνας.
また、静脈から肉へと栄養が分配されるが、側面からではなく、導管のように先端から分配される。
ἀποτείνειν γὰρ ἐκ τῶν πλαγίων φλεβῶν φλέβια λεπτὰ ἐκ τῆς μεγάλης φλεβὸς καὶ τῆς ἀρτηρίας παῤ ἑκάστην πλευράν, καὶ ἀρτηρίαν καὶ φλέβα παρακεῖσθαι·
というのも、大静脈と動脈から側面の静脈を通って、各肋骨の傍らに細い静脈が伸びており、動脈と静脈が並んで並置されているからである。
καὶ τὰ ὀστέα δὲ καθάπτειν τὰ νεῦρα καὶ τὰς φλέβας καὶ εἰς μέσα καὶ εἰς τὰς συμβολὰς τῶν κεφαλῶν, διʼ ὧν τὴν τροφὴν δέχεσθαι τοὺς ἰχθύας καὶ ἀναπνεῖν·
また、骨も、内部においても頭部の接合部においても腱や静脈を繋ぎ止めており、それらを通じて魚は栄養を受け取り呼吸するのだとされる。
εἰ δὲ μὴ ἀνέπνεον, ἐξαιρεθέντας ἂν ἐκ τοῦ ὑγροῦ εὐθὺς θνήσκειν.
もし彼らが呼吸していないのだとすれば、水から引き出されたときにすぐに死ぬようなことはなかっただろう。
τὰς δὲ φλέβας καὶ τὰς ἀρτηρίας συνάπτειν εἰς ἀλλήλας καὶ τῇ αἰσθήσει φανερὸν εἶναι.
また、静脈と動脈が互いに結合していることは、感覚にも明らかであるとされる。
τοῦτο δʼ οὐκ ἂν συμβαίνειν, εἰ μὴ ἐδεῖτο καὶ τὸ ὑγρὸν πνεύματος καὶ τὸ πνεῦμα ὑγροῦ, τῷ θερμὸν εἶναι ἐν νεύρῳ καὶ ἀρτηρίᾳ καὶ φλεβί, θερμότατον δὲ καὶ οἷον φλεβωδέστατον τὸ ἐν τῷ νεύρῳ.
そして、もし液体も精気を必要とせず、精気も液体を必要としないのであれば、このようなことは起こらないだろう。 腱や動脈や静脈の中に熱があることによって、そして、腱の中にあるものは最も熱く、いわば最も静脈的である。
|| ἄτοπον οὖν τῇ τοῦ πνεύματος χώρᾳ τὸ θερμόν, ἄλλως τε καὶ καταψύξεως χάριν.
したがって、精気の場所に熱があることは奇妙であり、冷却のためであるとすればなおさらそうである。
εἰ δὲ ποιεῖ καὶ οἷον ἀναζωπυρεῖ θερμῷ τὸ θερμόν, γίγνοιτʼ ἄν.
だが、もし熱が別の熱を、熱によって生み出し、いわば煽り立てるのだとすれば、それは起こりうるだろう。
ἔτι πάντων τῶν ἐχόντων θερμότητα σύμφυτον πῶς ἡ διαμονή, μηδενὸς ἀντικειμένου μηδὲ καταψύχοντος;
さらに、生まれつきの熱を持つすべてのものにおいて、何ら対立するものも冷却するものもないのに、どのようにして存続するのだろうか。
ὅτι γὰρ πάντα δεῖται καταψύξεως, σχεδὸν φανερὸν τῷ τὸ αἷμα κατέχειν ἐν τῇ φλεβὶ τὸ θερμὸν οἷον ἀποστέγον·
なぜなら、すべてのものが冷却を必要としていることは、血液が静脈の中で熱を、あたかも遮蔽するようにして保持していることからもほぼ明らかだからである。
διὸ καὶ ὅταν ἐκρυῇ, μεθιέναι τε καὶ θνήσκειν, τῷ τὸ ἧπαρ οὐκ ἔχειν οὐδεμίαν ἀρτηρίαν. ||
それゆえまた、血液が流れ出ると、熱が去って死に至るのであるが、それは肝臓が動脈を全く持たないことによる。