Humanitext Reader

アリストテレス · 植物について §2.9.9-2.9.16

無花の原因と樹液の凝固および色彩の変化

26 / 27 箇所 · ギリシア語

要旨

植物が花を欠く物理的原因や、樹皮の厚い植物の伸長を論じ、植物内で乳汁やゴム、石状物質が生成され凝固するメカニズムを解説し、最後に冬における植物の色彩変化について説明している。

§2.9.9Ὅταν δὲ εἰς εὐκρασίαν φθάσῃ, ἐστὶ γλαυκόν.
そして、それが適度な状態に達するとき、それは青緑色になる。
Διότι δέ τινα φυτὰ ἄνθη οὐκ ἔχουσιν, ἔστιν ἡ αἰτία ὅτι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον γίνεται τοῦτο διὰ τὴν διαφορὰν τῶν ἐν αὐτοῖς μερῶν καὶ τὴν ἐν αὐτοῖς λεπτότητα καὶ τραχύτητα καὶ παχύτητα.
また、いくつかの植物が花を持たないことの原因は、多くの場合、これがそれらの部分の相違や、それらにおける希薄さ、粗さ、濃厚さによることである。
§2.9.10Οὐκ ἔχουσι δὲ ἄνθη φοίνικες, συκαῖ καὶ τὰ τούτοις ὅμοια.
そして、ナツメヤシ、イチジク、およびこれらに類するものは花を持たない。
Τὸ δὲ φυτὸν τὸ παχεῖς ἔχον φλοιοὺς ἐκτείνεται κατὰ τὴν ἔκτασιν τῆς ὑγρότητος καὶ τὴν συνώθησιν τῆς θερμότητος.
また、厚い樹皮を持つ植物は、水分の伸張と熱の圧縮に従って引き伸ばされる。
Καὶ τοῦτό ἐστιν ἐν τῇ πεύκῃ καὶ τῷ φοίνικι.
そして、このことは松とナツメヤシにおいて見られる。
§2.9.11Τὸ δὲ φυτὸν τὸ γάλα ἐκβάλλον ἔχει τοῦτο ἐν τῷ μέσῳ.
また、乳汁を出す植物は、これを自らの中間に有している。
Ἔστι δὲ ἡ θερμότης ὑποκάτω ἰσχυροτέρα, καὶ μένει ἐκεῖ πιότης, Ὁπόταν οὖν ἄρξηται ἡ θερμότης πέττειν, στρέφεται ἡ πιότης εἰς τὴν οἰκείαν ὑγρότητα, καὶ συμπήγνυσι ταύτην συμπήξει βραχείᾳ.
そして、熱は下部のほうがより強く、脂肪分はそこに留まる。 したがって、熱が熟成し始めるとき、脂肪分は自身の水分へと転じ、これをわずかな凝固によって固める。
§2.9.12Καὶ θερμαινομένου τοῦ τόπου γίνεται ἡ ὑγρότης λιπαρά, ὁμοία γάλακτι, ἐγείρεταί τε ἀναθυμίασις ἀπὸ τῆς ὑγρότητος τῆς ἑλκούσης τὸ γάλα ἐκεῖνο εἰς τὰς ἀκρότητας, καὶ κατέχει ἡ ὑγρότης τὴν θερμότητα τὴν φαινομένην, καὶ οὕτω συμπήγνυται τὸ γάλα·
そして、その場所が温められるにつれて、水分は油っぽくなり、乳汁のようになる。 そして、その乳汁を先端へと引き寄せる水分から蒸気が立ち上り、水分は現れる熱を保持し、このようにして乳汁は凝固する。
φύσις γάρ ἐστι τῆς θερμότητος τὸ συμπηγνύειν.
というのも、凝固させることは熱の性質だからである。
§2.9.13Ὁποῖον δή τι δὲ γάλα πολῆς ἐστὶ συμπήξεως, τότε γίνεται, ὅταν ἐν τῷ δένδρῳ φανῇ ψῦχος·
ところで、強い凝固によるいかなる乳汁も、樹木の中に冷気が現れるときに生じる。
συμπηγνύμενον γὰρ μετὰ ταῦτα ἐξέρχεται ἀπὸ τοῦ οἰκείου τόπου.
なぜなら、凝固したものは、その後、自身の場所から出ていくからである。
Καὶ ἐντεῦθέν ἐστι τὸ κόμι.
そして、ここからゴムが生じる。
Τὸ κόμι δὲ τὸ θερμὸν προέρχεται ἐν τῷ στάζεσθαι·
熱いゴムは、滴り落ちることによって出てくる。
ὁπόταν γοῦν τοῦ ἀέρος ἅψηται, συμπήγνυται καὶ καταρρεῖ ἐν τόπῳ εὐκράτῳ, καὶ ἔστιν ὅμοιον ὕδατι,
ともかく、それが空気に触れるとき、それは凝固し、適度な気候の場所で滴り落ち、水に似たものとなる。
§2.9.14Ἕτερον δὲ χέεται καὶ συμπήγνυται ὅμοιον λίθοις ἡ κογχυλίοις.
しかし、別のものは流出して、石や貝殻のように凝固する。
Ὅτε δὲ κατὰ στράγγα ῥεῖ, μένον ἐν τῷ οἰκείῳ εἴδει γίνεται ὡς τὸ λεγόμενον σμηρίον.
そして、それが滴となって流れるとき、自身の形態に留まったまま、いわゆる金剛砂のようになる。
Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον ὡς λίθος ἐστὶ κατὰ τὸ φαινόμενον λίαν ψυχρόν.
また、石のように変化するものは、見かけ上、非常に冷たい。
Ποιεῖ δὲ τοῦτο ἡ θερμότης τοιοῦτον εἶναι·
しかし、熱がそれをこのようなものにするのである。
ὅταν δὲ ψῦχος καὶ καταρρῇ, ἀπολιθοῦται.
そして、冷気があり滴り落ちるとき、それは石化する。
§2.9.15Πάλιν τῶν δένδρων τινὰ ἀλλοιοῦνται ἐν τῷ χειμῶνι, καὶ ποτὲ μὲν γίνονται χλοερὰ ποτὲ δὲ γλαυκά, καὶ οὐ φθείρονται οὔτε τὰ φύλλα αὐτῶν οὔτε οἱ καρποί, ὅτι τὰ φυτὰ ἐν οἶς τοῦτο συμβαίνει ἔχουσιν ἐπάνω θερμότητα παχεῖαν καὶ ἐν ταῖς ῥίζαις ὑγρότητα λεπτήν·
また、樹木のうちのいくつかは冬に変化し、あるときは緑色になり、あるときは青緑色になり、それらの葉も果実も損なわれることはない。 なぜなら、これが起こる植物は、上部に濃厚な熱を、根に希薄な水分を有しているからである。
ὅθεν ἐν τῇ προόδῳ τοῦ ἔτους κατέχει ἡ ὑγρότης ἐκεῖνο τὸ χρῶμα διὰ τὴν ψυχρότητα τοῦ ἀέρος.
それゆえ、一年の経過において、水分は空気の冷たさのためにその色を保持するのである。
§2.9.16Καὶ ὅτε παραβάλλει ἡ θερμότης πρὸς τὴν ψυχρότητα, ὠθεῖ ἡ θερμότης τὴν ὑγρότητα ἔξωθεν, μετὰ τοῦ οὖπερ ἔβαψε χρώματος τοῦ ἐν τῇ ἐπιφανείᾳ τοῦ δένδρου ἀκολουθοῦντος.
そして、熱が冷気に立ち向かうとき、熱は水分を外側へと押し出し、それに伴い、それが染めた、樹木の表面にある色も従う。
Ὅτε δὲ στρέφεται πάλιν ἡ ψυχρότης καὶ ἡ ξηρότης εἰς ἐνέργειαν, καὶ ἡ ὑγρότης κατέχει τὴν θερμότητα, τότε τὸ χρῶμα φαίνεται τὸ γλαυκόν.
しかし、冷気と乾燥が再び活動へと転じ、水分が熱を保持するとき、そのとき青緑色の色彩が現れる。

語釈・文法注

  1. §2.9.9τῶν ἐν αὐτοῖς μερῶν — 代名詞 αὐτοῖς は「植物たち」を指す。前置詞句 ἐν αὐτοῖς(それらの中にある)は名詞 μερῶν を修飾しており、続く λεπτότητα などの抽象名詞群にも同様にかかって機能している。
  2. §2.9.12τῆς ἑλκούσης — 現在分詞女性単数属格であり、先行する名詞 τῆς ὑγρότητος を限定的に修飾する。水分そのものが、乳汁を末梢へと引き寄せる能動的な役割を果たしていることを表す。
  3. §2.9.13πολῆς ἐστὶ συμπήξεως — πολῆς は πολλῆς(多く、強い)の写本に見られる異綴。属格名詞句 πολλῆς συμπήξεως(性質の属格)が連結動詞 ἐστί の補語として用いられ、「高度な凝固の性質を持つ(=高度に凝固した)」乳汁であることを示す。
  4. §2.9.14ὅταν δὲ ψῦχος καὶ καταρρῇ — 中性名詞 ψῦχος が主格として置かれている。非人称的な「冷気があるとき」という省略構造(おそらく接続法 ᾖ などの欠落)であるか、または ψῦχος を主語として καταρρῇ(滴り落ちる)という動詞の主体として解する。

この箇所を引用する

アリストテレス, 植物について §2.9.9-2.9.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0086.tlg039.humanitext-grc1:2.9.9-2.9.16

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。