§33.1Διὰ τί ὁ πταρμὸς λυγμὸν μὲν παύει, ἐρυγμὸν δὲ οὐ παύει;
なぜくしゃみはしゃっくりを止めるが、げっぷは止めないのか。
ἢ διότι οὐ τοῦ αὐτοῦ τόπου τὸ πάθος ἑκάτερον, ἀλλ’ ὁ μὲν ἐρυγμὸς κοιλίας, ὁ δὲ λυγμὸς τοῦ περὶ τὸν πνεύμονα κατάψυξις καὶ ἀπεψία πνεύματος καὶ ὑγροῦ;
あるいは、それぞれの障害が同じ場所のものではなく、げっぷは胃の障害であり、しゃっくりは肺の周辺の冷却と、気および液体の未消化だからか。
κοινωνοῦσιν δ’ οἱ περὶ τὸν ἐγκέφαλον τόποι τῷ πνεύμονι, οἷον τοῖς ὠσίν.
脳の周りの場所は、例えば耳のように、肺とつながっている。
φανερὸν δέ·
そしてそれは明らかである。
ἅμα γὰρ ἐνεοὶ καὶ κωφοὶ γίνονται, καὶ αἱ νόσοι ἀντιπεριίστανται αἱ τοῦ ὠτὸς εἰς τὰ τοῦ πνεύμονος πάθη.
実際、人々は同時に口がきけなくなり耳が聞こえなくなるし、耳の病気は肺の障害へと転移するからである。
ἐνίοις δὲ σκαλεύουσι τὸ οὖς βῆχες ἐγγίνονται.
また、ある人々においては、耳をほじると咳が生じる。
τὸ δὲ περὶ τὸν πταρνύμενον τόπον εἶναι τῆς ῥινὸς κοινωνίαν τῷ πνεύμονι δηλοῖ ἡ ἀναπνοὴ κοινὴ οὖσα.
そして、くしゃみをする鼻の周辺の場所が肺とつながっていることは、呼吸が共通していることによって示されている。
ὥστε πτάρνυται μὲν θερμαινομένου αὐτοῦ·
したがって、そこが温められるとき、くしゃみが出る。
τῷ δὲ συμπάσχειν ὁ κάτω τόπος, ἐν ᾧ ἐστὶν ὁ λυγμός.
そして、しゃっくりがある下の場所は連動する。
ἡ δὲ θερμασία πέττει.
そして、その熱が消化させる。
διὸ ὄξος τε παύει λυγμὸν καὶ ἡ ἀπνευστία, ἐὰν ἠρεμαία ᾖ ἡ λύγξ.
それゆえ、もししゃっくりが軽いものであれば、酢も、息を止めることも、しゃっくりを止めるのである。
ἐκθερμαίνει γὰρ τὸ πνεῦμα κατεχόμενον, ὥστε καὶ ἐν τῷ πταρμῷ ἡ ἀντικατάσχεσις γενομένη τοῦ πνεύματος τοῦτο ποιεῖ, καὶ οἰκείως ἡ ἔκπνευσις γίνεται, καὶ ἐκ τοῦ ἄνω τόπου·
なぜなら、息を止めることは、閉じ込められた息を温めるからであり、したがって、くしゃみにおいて起こる息の逆止めもまた、これを行う。 そして息の吐き出しが自然に起こり、しかも上の場所から起こる。
ἀδύνατον γὰρ πτάρειν μὴ ἐκπνέοντα.
実際、息を吐き出さなければくしゃみをすることは不可能だからである。
ἡ οὖν ὁρμὴ ῥήγνυσι τὸ ἐγκατειλημμένον πνεῦμα, ὃ ποιεῖ τὸν λυγμόν.
したがって、その勢いが、しゃっくりを引き起こしている、閉じ込められた息を打ち破るのである。
§33.2Διὰ τί, ἐάν τις μέλλων πτάρνυσθαι τρίψῃ τὸν ὀφθαλμόν, ἧττον πτάρνυται;
なぜ、くしゃみをしそうになったときに目をこすると、くしゃみが出にくくなるのだろうか。
ἢ διότι τὸ ποιοῦν τὸν πταρμὸν θερμότης τίς ἐστιν, ἡ δὲ τρῖψις θερμότητα ποιεῖ, ἣ διὰ τὸ πλησίον εἶναι τῶν ὀφθαλμῶν τὸν τόπον ᾧ πτάρνυται, ἀφανίζει τὴν ἑτέραν, ὥσπερ τὸ ἔλαττον πῦρ ὑπὸ τοῦ πλείονος μαραινόμενον.
あるいは、くしゃみを引き起こすものはある種の熱であり、こすることは熱を生じさせ、この熱が、目の近くに配されたくしゃみをする場所を温めることで、もう一方の熱を消し去るからか。 それは、より小さな火が、より大きな火によって弱められるのと同様である。
§33.3Διὰ τί δὶς πτάρνυται ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, καὶ οὐχ ἅπαξ ἢ πλεονάκις;
なぜ、大抵の場合は一度でもそれ以上でもなく、二度くしゃみをするのだろうか。
ἢ διότι δύο εἰσὶ μυκτῆρες;
あるいは、鼻孔が二つあるからだろうか。
ἑκάτερον οὖν διέσχισται τὸ φλέβιον, δι’ οὗ πνεῦμα ῥεῖ.
したがって、そこを通って息が流れる小血管が、それぞれ二つに分かれているからだろうか。
§33.4Διὰ τί πρὸς τὸν ἥλιον βλέψαντες πτάρνυνται μᾶλλον;
なぜ、太陽を見たときによりくしゃみが出やすくなるのだろうか。
ἢ διότι κινεῖ θερμαίνων·
あるいは、太陽が温めることによって動かすからか。
καθάπερ οὖν πτεροῖς θιγγάνοντες.
それはちょうど、羽毛で触れるのと同じである。
ἀμφότεροι γὰρ τὸ αὐτὸ ποιοῦσιν·
なぜなら、その両方が同じことを行うからである。
τῇ γὰρ κινήσει θερμαίνοντες ἐκ τοῦ ὑγροῦ θᾶττον πνεῦμα ποιοῦσιν.
すなわち、運動によって温めることで、液体からより早く気を作り出す。
τούτου δὲ ἡ ἔξοδος πταρμός.
そして、この気が出ていくことがくしゃみなのである。
§33.5Διὰ τί λύγγα παύει πταρμὸς καὶ πνεύματος ἐπίσχεσις καὶ ὄξος;
なぜくしゃみや息止め、そして酢はしゃっくりを止めるのだろうか。
ἢ ὁ μὲν πταρμός, ὅτι ἀντιπερίστασίς ἐστι τοῦ κάτω πνεύματος, ὥσπερ αἱ ἄνω φαρμακεῖαι πρὸς τὴν κάτω κοιλίαν;
あるいは、くしゃみは、あたかも上の薬が下腹部に作用するのと同様に、下にある気の押し返しであるからか。
ἡ δὲ ἀπνευστία τὰς ἀσθενεῖς λύγγας, ὅτι ἡ μικρὰ ὁρμὴ τοῦ πνεύματος ἡ ἀνιοῦσα, ὥσπερ περὶ τὴν βῆχα, ἐάν τις κατάσχῃ, παύεται, οὕτω καὶ ἐνταῦθα καὶ κατέσπασε καὶ κατέπνιξε καὶ συναπεβιάσατο.
一方、息止めが弱いしゃっくりを止めるのは、咳の場合に息を止めると止まるのと同様に、上昇してくる気の小さな勢いが、ここでもまた押し下げられ、窒息させられ、ともに強制的に抑えられるからか。
τὸ δὲ ὄξος παύει, ὅτι τὸ περιεστὸς ὑγρὸν καὶ κωλῦον ἀπερυγεῖν ἐπνευμάτωσεν τῇ θερμασίᾳ.
また、酢が止めるのは、周囲にあってげっぷをすることを妨げている液体を、その熱によって気化させるのである。
ἔστι γὰρ ἐρυγμὸς μέν, ὅταν πνευματωθῇ τὸ ἐν τῇ ἄνω κοιλίᾳ ὑγρὸν καὶ πεφθῇ, ἡ δὲ λύγξ, ὅταν ὑπὸ ὑγροῦ κατέχηται πνεῦμα περιττὸν περὶ τὸν πνευματικὸν τόπον.
実際、げっぷとは、上腹部にある液体が気化して消化されるときに生じるものである。 他方、しゃっくりとは、呼吸器官の周辺で過剰な気が液体によって閉じ込められているときに生じるものである。
τοῦτο γὰρ ὁρμῶν καὶ μὴ δυνάμενον διακόψαι σπασμὸν ποιεῖ, ὁ δὲ σπασμὸς οὗτος καλεῖται λύγξ.
なぜなら、この気が勢いよく動くものの、突き抜けることができないときに痙攣を引き起こし、この痙攣がしゃっくりと呼ばれるからである。
καὶ διὰ τοῦτο ῥιγώσαντας λὺγξ λαμβάνει, ὅτι τὸ ψῦχος τὸ ὑγρὸν ποιεῖ συστὰν ἐκ τοῦ πνεύματος ἔτι·
そしてこのために、凍えた人々にはしゃっくりが起こる。
περιλαμβανόμενον δὲ τὸ ἄλλο πηδᾷ·
寒さが、気からまだ凝縮して生じている液体を作り出し、残りの気は取り囲まれて激しく動くからである。
οὗ ἡ κίνησις λυγμός ἐστιν.
その運動がしゃっくりなのである。
§33.6Διὰ τί ἐνίοις ὕδωρ ψυχρὸν προσχέομεν καὶ πρὸς τὸ πρόσωπον, ἡνίκα αἷμα ῥεῖ ἐκ τῶν μυκτήρων;
なぜ私たちは、鼻から血が流れているときに、ある人々に対して、顔にも冷たい水をかけるのだろうか。
ἢ ἀντιπεριίσταται εἴσω τὸ θερμόν;
あるいは、熱が内部へと退くからか。
ἂν οὖν ἐπιπολῆς τύχῃ αἷμα, ἐξυγραίνει μᾶλλον.
したがって、もし血液が表面にあるなら、それはより液化してしまうからか。
§33.7Διὰ τί τὸν μὲν πταρμὸν θεὸν ἡγούμεθα εἶναι, τὴν δὲ βῆχα ἢ τὴν κόρυζαν οὔ;
なぜ私たちは、くしゃみは神聖なものであるとみなすのに、咳や鼻風邪はそうみなさないのだろうか。
ἢ διότι ἐκ τοῦ θειοτάτου τῶν περὶ ἡμᾶς τῆς κεφαλῆς, ὅθεν ὁ λογισμός ἐστι, γίνεται;
あるいは、くしゃみは、私たちのうちで最も神聖な部分、すなわち理性がそこから生じる頭から生じるからだろうか。
ἢ ὅτι τὰ μὲν ἄλλα ἀπὸ νοσούντων γίνεται, τοῦτο δὲ οὔ;
あるいは、他のものは病んでいる人々から生じるのに対して、くしゃみはそうではないからだろうか。