§23.35Διὰ τί ἡ θάλαττα ἁλμυρὰ καὶ πικρά ἐστιν;
なぜ海は塩辛く、かつ苦いのか。
ἢ ὅτι ἐν τῇ θαλάττῃ πλείους εἰσὶν οἱ χυμοί;
あるいは、海のなかにはより多くの液汁があるからだろうか。
καὶ γὰρ τὸ ἁλμυρὸν καὶ τὸ πικρὸν ἅμα φαίνεται.
実際、塩辛さと苦さは同時に現れるからである。
§23.36Διὰ τί τὰ ἐν τῇ θαλάττῃ ὄστρακα καὶ λίθοι στρογγύλα γίνεται;
なぜ海のなかの貝殻や石は丸くなるのか。
ἢ ὅτι ὁμοίως περιθραυόμενα τὰ ἔσχατα εἰς τὸ στρογγύλον σχῆμα ἔρχεται;
あるいは、端が同様に周囲から砕き削られることによって、丸い形状に至るからだろうか。
τούτου γὰρ τὸ ἔσχατον ὅμοιον, ἡ δὲ θάλαττα πάντη κινοῦσα ὁμοίως περιθραύει.
なぜなら、この形状の極限は一様であり、海はあらゆる方向に動かすことによって、同様に周囲から砕き削るからである。
§23.37Διὰ τί ἐνιαχοῦ, ἐάν τις ὀρύξῃ παρὰ τὴν θάλατταν, τὸ μὲν πρῶτον πότιμόν ἐστιν ὕδωρ, εἶθ’ ἁλμυρὸν γίνεται;
なぜある場所では、海の近くを掘ると、最初は飲める水が出て、その後塩辛くなるのか。
ἢ ὅτι αὐτῆς ἐστὶν τῆς θαλάττης τῆς διηθούσης ὑπὸ τὴν γῆν τὸ ὕδωρ;
あるいは、その水は地の下を濾過されて通る海そのものの水だからだろうか。
εἰκότως οὖν τὸ πρῶτόν ἐστι γλυκύ·
それゆえ、最初が甘いのは当然である。
ἐλαφρότερον γάρ ἐστι τὸ γλυκὺ τοῦ ἁλυκοῦ, καὶ ἡ θάλαττα ἔχει τι τοῦ γλυκέος, ὃ μιχθὲν τῇ γῇ μᾶλλον ἐπιπολάζει.
なぜなら、甘い水は塩水よりも軽く、海は甘い成分をいくらか含んでおり、それが土と混ざることでより表面に浮き上がるからである。
τὸ δὲ ἁλυκὸν διὰ τὸ βάρος καὶ διὰ τὸ τμητικὸν εἶναι κάτω φέρεται.
一方、塩水はその重さと浸透力のために、下方へと運ばれる。
εἴτε οὖν οὕτως εἴτε κατὰ τὰς φλέβας ἐκ τῆς ἠπείρου ῥεῖ ἐπὶ τὴν θάλατταν τὸ γλυκὺ ὕδωρ, εἰκότως ἂν ἐπιπολῆς εἴη τῆς θαλάττης, ἣ μίγνυται αὐτῇ.
それゆえ、このようにであれ、あるいは大陸から水脈を通って海へと甘い水が流れていくのであれ、それは海の水面にあり、これと混ざり合うのが当然であろう。
ἀνοιχθέντων δὲ τῶν πόρων, ὕστερον διὰ πλῆθος τὸ ἁλυκὸν κρατοῦν τοιοῦτο πᾶν ποιεῖ.
しかし、孔が開かれると、後には、塩水がその多さのゆえに圧倒して、全体を同様のものにしてしまう。
συμβαίνει γὰρ πεφραγμένων τῶν ἄνω πόρων ἄλλην ὁδὸν ζητεῖν τὸ ἐπιρρέον, ἀνοιχθέντων δὲ ἐνταῦθα πᾶν φέρεσθαι, καθάπερ ἐπὶ τῶν τοῦ σώματος φλεβῶν.
なぜなら、上部の通路が塞がれているときは、流れ込む水は別の道を求めるが、そこが開かれると、身体の血管の場合と同様に、すべてがそこへと運ばれるからである。
§23.38Διὰ τί ἡ θάλαττα οὖσα βαρυτέρα τοῦ ποτίμου ὕδατος μᾶλλόν ἐστιν εὐδίοπτος;
なぜ海は、飲める水よりも重いのに、より見通しが良いのか。
πότερον ὅτι λιπαρωτέρα;
油分がより多いからだろうか。
τὸ δὲ ἔλαιον ἐπιχυθὲν ποιεῖ μᾶλλον εὐδίοπτον.
実際、油を注ぎかけると、より見通しが良くなる。
ἔχουσα δὲ ἐν αὑτῇ λίπος εἰκότως μᾶλλον εὐδίοπτός ἐστιν.
それゆえ、海はみずからのなかに脂を含んでいるので、より見通しが良いのは当然である。
ἢ οὐχ ἅπαν τὸ ἐλαφρότερον καὶ εὐδιοπτότερον;
あるいは、より軽いものがすべてより見通しが良いとは限らないのだろうか。
αὐτὸ γὰρ τὸ ἔλαιον ἐλαφρότερον τοῦ ὕδατος, εὐδιοπτότερον δὲ οὔ.
実際、油自体は水よりも軽いが、より見通しが良いわけではない。
ἢ οὐκ εὐδιοπτότερόν ἐστιν, ἀλλὰ φαίνεται;
あるいは、より見通しが良いのではなく、そのように見えるだけなのだろうか。
τὸ γὰρ πότιμον ὕδωρ ἀπὸ τῆς γῆς ἢ ἀπὸ ῥευμάτων ἐστίν, ἡ δὲ πηγὴ συναφίησι μετὰ τοῦ ὕδατος καὶ γῆν, ὥστε τῷ μὴ καθαρὰ εἶναι τὰ ῥεύματα συγκατάγει τὴν γῆν καὶ ἰλύν.
なぜなら、飲める水は大地から、あるいは流れから生じるものであり、水源は水とともに土も放出するので、流れが清澄でないために、土や泥を一緒に運び下ろすからである。
αὕτη οὖν ἐστὶν ἡ αἰτία τοῦ ἧττον εἶναι εὐδίοπτον.
それゆえ、これがより見通しが悪い原因はこれである。
§23.39Διὰ τί οἱ νέοντες ἐν τῇ θαλάττῃ λαπαροὶ γίνονται;
なぜ海のなかを泳ぐ人々は、腹がへこむのか。
εἰ γὰρ ὅτι πονοῦσι, καὶ οἱ τροχιζόμενοι ἰσχυρὸν πονοῦσι πόνον καὶ οὐ λαπάττονται.
なぜなら、もし彼らが骨折るからだとするなら、車輪を回す人々も激しい労苦に骨折るが、腹がへこむことはないからである。
ἢ ὅτι οὐ πᾶς πόνος ποιεῖ λάπαξιν, ἀλλ’ ὁ μὴ ποιῶν σύντηξιν;
あるいは、すべての労作がへこみをもたらすのではなく、消耗をもたらさない労作がそうするのだろうか。
ἡ δὲ ἐν τῇ θαλάττῃ διατριβὴ καὶ ὅλως δοκεῖ βρωτικωτέρους ποιεῖν καὶ λαπαρούς·
そして、海のなかでの滞在は、一般により大食にし、また腹をへこませるように思われる。
θερμή τε γάρ ἐστι καὶ ξηρὰ ἡ ἀπ’ αὐτῆς ἀτμίς.
なぜなら、海から立ち上る蒸気は、温かくかつ乾燥しているからである。
§23.40Διὰ τί πᾶσα λίμνη πότιμος οὖσα πλύνει καὶ ῥύπτει τὰ ἱμάτια;
なぜ、飲める水でありながら、どの湖も衣類を洗い、かつ汚れを落とすのか。
πλύνει μὲν γὰρ τὸ γλυκύ, ῥύπτει δὲ τὸ πικρόν, ἄμα δὲ οὐχ οἷόν τε ἔχειν ταῦτα.
なぜなら、甘い水は洗い、苦い水は汚れを落とすが、これらを同時に備えることは不可能だからである。
ἢ οὐ τῷ πικρὸν εἶναι οὐθὲν ῥύπτει, ἀλλ’ ἡ γλισχρότης ῥυπτικόν;
あるいは、苦いということによって汚れが落ちるのではなく、粘り気が汚れを落とす性質を持つからだろうか。
διὸ καὶ τὰ ἀκροκώλια καὶ ὅσα μυξώδη τοιαῦτα, ὥστε καὶ τῶν πικρῶν ὅσα τούτου μετέχει.
それゆえ、手足の先端や、そのような粘液質のすべてのものが汚れを落とし、したがって苦いもののうちでもこれを分け持っているすべてのものが汚れを落とすのである。
ἐν δὲ τῇ λίμνῃ ταύτῃ συμβέβηκεν τοῦτο, ὥστε τῆς νιτρώδους δυνάμεως τὸ μὲν πικρὸν ἐκκεκαῦσθαι, ἐμμένειν δὲ τὸ λιπαρὸν καὶ γλίσχρον.
そして、この湖においては次のようなことが起っている。
τούτῳ μὲν οὖν ῥύπτει, πλύνει δὲ τῷ ποτίμῳ αὐτῆς.
すなわち、硝石の性質のうち、苦い部分は焼き尽くされているが、油分と粘り気は残っているのである。 それゆえ、これによって汚れを落とし、みずからの飲める部分によって洗うのである。
§23.41Διὰ τί τὸ γαληνίζον τῆς θαλάττης λευκὸν φαίνεται, τὸ δὲ κατάφορον μέλαν;
なぜ海の穏やかな部分は白く見え、波立っている部分は黒く見えるのか。
ἢ ὅτι τὸ ἧττον ὁρώμενον μελάντερον μᾶλλον φαίνεται;
あるいは、見えにくいもののほうが、より黒く見えるからだろうか。
ἧττον δὲ φαίνεται τὸ κινούμενον τοῦ ἠρεμοῦντος.
そして、動いているものは静止しているものよりも見えにくい。
ἢ διότι τὸ μὲν διαφαινόμενον λευκόν, τὸ δὲ μὴ διαφαινόμενον μέλαν;
あるいは、透き通って見えるものは白く、透き通って見えないものは黒いからだろうか。
ἧττον δὲ διαφαίνεται τὸ κινούμενον.
そして、動いているものはより透き通りにくい。