§23.35Διὰ τί ἡ θάλαττα ἁλμυρὰ καὶ πικρά ἐστιν;
왜 바다는 짜고도 쓴가?
ἢ ὅτι ἐν τῇ θαλάττῃ πλείους εἰσὶν οἱ χυμοί;
아니면 바다 안에는 더 많은 즙액들이 있기 때문인가?
καὶ γὰρ τὸ ἁλμυρὸν καὶ τὸ πικρὸν ἅμα φαίνεται.
왜냐하면 짠맛과 쓴맛이 동시에 나타나기 때문이다.
§23.36Διὰ τί τὰ ἐν τῇ θαλάττῃ ὄστρακα καὶ λίθοι στρογγύλα γίνεται;
왜 바다 속의 조개껍데기와 돌들은 둥글게 되는가?
ἢ ὅτι ὁμοίως περιθραυόμενα τὰ ἔσχατα εἰς τὸ στρογγύλον σχῆμα ἔρχεται;
아니면 가장자리들이 사방으로 비슷하게 부서져 나감으로써 둥근 모양에 도달하기 때문인가?
τούτου γὰρ τὸ ἔσχατον ὅμοιον, ἡ δὲ θάλαττα πάντη κινοῦσα ὁμοίως περιθραύει.
왜냐하면 이 모양의 가장자리는 균일하며, 바다는 사방으로 움직이면서 비슷하게 주변을 부수기 때문이다.
§23.37Διὰ τί ἐνιαχοῦ, ἐάν τις ὀρύξῃ παρὰ τὴν θάλατταν, τὸ μὲν πρῶτον πότιμόν ἐστιν ὕδωρ, εἶθ’ ἁλμυρὸν γίνεται;
왜 어떤 곳에서는 바다 근처를 파면 처음에는 마실 수 있는 물이었다가 이윽고 짜게 되는가?
ἢ ὅτι αὐτῆς ἐστὶν τῆς θαλάττης τῆς διηθούσης ὑπὸ τὴν γῆν τὸ ὕδωρ;
아니면 그 물이 땅 밑으로 여과되어 통과하는 바다 자체의 물이기 때문인가?
εἰκότως οὖν τὸ πρῶτόν ἐστι γλυκύ·
그러므로 처음이 단 것은 당연하다.
ἐλαφρότερον γάρ ἐστι τὸ γλυκὺ τοῦ ἁλυκοῦ, καὶ ἡ θάλαττα ἔχει τι τοῦ γλυκέος, ὃ μιχθὲν τῇ γῇ μᾶλλον ἐπιπολάζει.
단 물은 짠물보다 가벼우며, 바다는 단 성분을 얼마간 함유하고 있는데 그것이 흙과 섞여 더 표면으로 떠오르기 때문이다.
τὸ δὲ ἁλυκὸν διὰ τὸ βάρος καὶ διὰ τὸ τμητικὸν εἶναι κάτω φέρεται.
반면 짠물은 그 무게와 침투력 때문에 아래로 운반된다.
εἴτε οὖν οὕτως εἴτε κατὰ τὰς φλέβας ἐκ τῆς ἠπείρου ῥεῖ ἐπὶ τὴν θάλατταν τὸ γλυκὺ ὕδωρ, εἰκότως ἂν ἐπιπολῆς εἴη τῆς θαλάττης, ἣ μίγνυται αὐτῇ.
그러므로 이러한 방식이든, 아니면 대륙으로부터 수로를 통해 바다로 단 물이 흘러내려 가든, 그것이 바다 표면에 있으면서 이것과 섞이는 것은 당연할 것이다.
ἀνοιχθέντων δὲ τῶν πόρων, ὕστερον διὰ πλῆθος τὸ ἁλυκὸν κρατοῦν τοιοῦτο πᾶν ποιεῖ.
그러나 통로들이 열리면, 나중에는 짠물이 그 양 때문에 압도하여 전체를 이와 같이 만든다.
συμβαίνει γὰρ πεφραγμένων τῶν ἄνω πόρων ἄλλην ὁδὸν ζητεῖν τὸ ἐπιρρέον, ἀνοιχθέντων δὲ ἐνταῦθα πᾶν φέρεσθαι, καθάπερ ἐπὶ τῶν τοῦ σώματος φλεβῶν.
왜냐하면 상부의 통로들이 막혀 있을 때는 흘러드는 물이 다른 길을 찾지만, 그것들이 열리면 신체의 혈관의 경우처럼 모든 것이 그리로 운반되기 때문이다.
§23.38Διὰ τί ἡ θάλαττα οὖσα βαρυτέρα τοῦ ποτίμου ὕδατος μᾶλλόν ἐστιν εὐδίοπτος;
왜 바다는 마실 수 있는 물보다 무거우면서도 더 투명한가?
πότερον ὅτι λιπαρωτέρα;
기름기가 더 많기 때문인가?
τὸ δὲ ἔλαιον ἐπιχυθὲν ποιεῖ μᾶλλον εὐδίοπτον.
실제로 기름을 부으면 더 투명해진다.
ἔχουσα δὲ ἐν αὑτῇ λίπος εἰκότως μᾶλλον εὐδίοπτός ἐστιν.
그러므로 바다는 제 안에 기름기를 함유하고 있으므로 더 투명한 것이 당연하다.
ἢ οὐχ ἅπαν τὸ ἐλαφρότερον καὶ εὐδιοπτότερον;
아니면 더 가벼운 것이 모두 더 투명한 것은 아니기 때문인가?
αὐτὸ γὰρ τὸ ἔλαιον ἐλαφρότερον τοῦ ὕδατος, εὐδιοπτότερον δὲ οὔ.
실제로 기름 자체는 물보다 가볍지만, 더 투명하지는 않다.
ἢ οὐκ εὐδιοπτότερόν ἐστιν, ἀλλὰ φαίνεται;
아니면 더 투명한 것이 아니라 그렇게 보일 뿐인가?
τὸ γὰρ πότιμον ὕδωρ ἀπὸ τῆς γῆς ἢ ἀπὸ ῥευμάτων ἐστίν, ἡ δὲ πηγὴ συναφίησι μετὰ τοῦ ὕδατος καὶ γῆν, ὥστε τῷ μὴ καθαρὰ εἶναι τὰ ῥεύματα συγκατάγει τὴν γῆν καὶ ἰλύν.
왜냐하면 마실 수 있는 물은 땅에서 혹은 흐름으로부터 나오는 것이며, 샘은 물과 함께 흙도 내보내기 때문에, 흐름이 깨끗하지 않음으로써 흙과 진흙을 함께 쓸어내려 가기 때문이다.
αὕτη οὖν ἐστὶν ἡ αἰτία τοῦ ἧττον εἶναι εὐδίοπτον.
그러므로 이것이 그것을 덜 투명하게 만드는 원인이다.
§23.39Διὰ τί οἱ νέοντες ἐν τῇ θαλάττῃ λαπαροὶ γίνονται;
왜 바다에서 수영하는 사람들은 배가 홀쭉해지는가?
εἰ γὰρ ὅτι πονοῦσι, καὶ οἱ τροχιζόμενοι ἰσχυρὸν πονοῦσι πόνον καὶ οὐ λαπάττονται.
왜냐하면 만일 그들이 고되게 일하기 때문이라면, 바퀴를 돌리는 사람들도 격심한 노고를 겪지만 배가 홀쭉해지지는 않기 때문이다.
ἢ ὅτι οὐ πᾶς πόνος ποιεῖ λάπαξιν, ἀλλ’ ὁ μὴ ποιῶν σύντηξιν;
아니면 모든 노고가 홀쭉해짐을 만드는 것이 아니라, 소모를 일으키지 않는 노고가 그렇게 만들기 때문인가?
ἡ δὲ ἐν τῇ θαλάττῃ διατριβὴ καὶ ὅλως δοκεῖ βρωτικωτέρους ποιεῖν καὶ λαπαρούς·
그리고 바다 속에서 머무는 것은 일반적으로 사람들을 더 잘 먹게 만들고 배를 홀쭉하게 만드는 것으로 보인다.
θερμή τε γάρ ἐστι καὶ ξηρὰ ἡ ἀπ’ αὐτῆς ἀτμίς.
왜냐하면 바다로부터 나오는 증기는 따뜻하고 건조하기 때문이다.
§23.40Διὰ τί πᾶσα λίμνη πότιμος οὖσα πλύνει καὶ ῥύπτει τὰ ἱμάτια;
왜 마실 수 있는 물이면서도 모든 호수는 옷을 빨고 때를 빼는가?
πλύνει μὲν γὰρ τὸ γλυκύ, ῥύπτει δὲ τὸ πικρόν, ἄμα δὲ οὐχ οἷόν τε ἔχειν ταῦτα.
왜냐하면 단 물은 빨아주고, 쓴 물은 때를 빼주는데, 이것들을 동시에 가질 수는 없기 때문이다.
ἢ οὐ τῷ πικρὸν εἶναι οὐθὲν ῥύπτει, ἀλλ’ ἡ γλισχρότης ῥυπτικόν;
아니면 어떤 것도 써서 때를 빼는 것이 아니라, 끈적임이 때를 빼는 성질을 가졌기 때문인가?
διὸ καὶ τὰ ἀκροκώλια καὶ ὅσα μυξώδη τοιαῦτα, ὥστε καὶ τῶν πικρῶν ὅσα τούτου μετέχει.
그리하여 동물의 말단 부위와 이처럼 점액질인 모든 것이 때를 빼며, 따라서 쓴 것들 중에서도 이것을 나누어 가진 모든 것이 때를 뺀다.
ἐν δὲ τῇ λίμνῃ ταύτῃ συμβέβηκεν τοῦτο, ὥστε τῆς νιτρώδους δυνάμεως τὸ μὲν πικρὸν ἐκκεκαῦσθαι, ἐμμένειν δὲ τὸ λιπαρὸν καὶ γλίσχρον.
그런데 이 호수에서는 이런 일이 일어났다.
τούτῳ μὲν οὖν ῥύπτει, πλύνει δὲ τῷ ποτίμῳ αὐτῆς.
곧 질석의 효능 중 쓴 부분은 다 타버렸고, 기름지고 끈적한 부분은 남아 있는 것이다. 그러므로 이것으로 때를 빼고, 자체의 마실 수 있는 부분으로 빠는 것이다.
§23.41Διὰ τί τὸ γαληνίζον τῆς θαλάττης λευκὸν φαίνεται, τὸ δὲ κατάφορον μέλαν;
왜 바다의 잔잔한 부분은 하얗게 보이고, 출렁이는 부분은 검게 보이는가?
ἢ ὅτι τὸ ἧττον ὁρώμενον μελάντερον μᾶλλον φαίνεται;
아니면 덜 보이는 것이 더 검게 보이기 때문인가?
ἧττον δὲ φαίνεται τὸ κινούμενον τοῦ ἠρεμοῦντος.
그리고 움직이는 것은 정지해 있는 것보다 덜 보인다.
ἢ διότι τὸ μὲν διαφαινόμενον λευκόν, τὸ δὲ μὴ διαφαινόμενον μέλαν;
아니면 투명하게 비치는 것은 하얗고, 투명하게 비치지 않는 것은 검기 때문인가?
ἧττον δὲ διαφαίνεται τὸ κινούμενον.
그리고 움직이는 것은 덜 비친다.