§2.1265aτῶν δὲ Νόμων τὸ μὲν πλεῖστον μέρος νόμοι τυγχάνουσιν ὄντες, ὀλίγα δὲ περὶ τῆς πολιτείας εἴρηκεν, καὶ ταύτην βουλόμενος κοινοτέραν ποιεῖν ταῖς πόλεσι κατὰ μικρὸν περιάγει πάλιν πρὸς τὴν ἑτέραν πολιτείαν.
『法律』の大部分は実際に法律そのものであり、国制については少ししか語っていない。 そして、この国制を諸国家にとってより一般的なものにしようと望みながら、少しずつ元の国制へと引き戻している。
ἔξω γὰρ τῆς τῶν γυναικῶν κοινωνίας καὶ τῆς κτήσεως, τὰ ἄλλα ταὐτὰ ἀποδίδωσιν ἀμφοτέραις ταῖς πολιτείαις·
なぜなら、妻と財産の共有を除けば、他のことは両方の国制に同じものを与えているからである。
καὶ γὰρ παιδείαν τὴν αὐτήν, καὶ τὸ τῶν ἔργων τῶν ἀναγκαίων ἀπεχομένους ζῆν, καὶ περὶ συσσιτίων ὡσαύτως·
すなわち、教育も同じであり、必要な労役から離れて生活することも、共同食事についても同様である。
πλὴν ἐν ταύτῃ φησὶ δεῖν εἶναι συσσίτια καὶ γυναικῶν, καὶ τὴν μὲν χιλίων τῶν ὅπλα κεκτημένων, ταύτην δὲ πεντακισχιλίων.
ただし、この国制においては女性の共同食事もあるべきだと言い、また、前者は武器を持つ者が1000人であるのに対し、後者は5000人であるべきだとしている。
τὸ μὲν οὖν περιττὸν ἔχουσι πάντες οἱ τοῦ Σωκράτους λόγοι καὶ τὸ κομψὸν καὶ τὸ καινοτόμον καὶ τὸ ζητητικόν, καλῶς δὲ πάντα ἴσως χαλεπόν, ἐπεὶ καὶ τὸ νῦν εἰρημένον πλῆθος δεῖ μὴ λανθάνειν ὅτι χώρας δεήσει τοῖς τοσούτοις Βαβυλωνίας ἤ τινος ἄλλης ἀπεράντου τὸ πλῆθος, ἐξ ἧς ἀργοὶ πεντακισχίλιοι θρέψονται, καὶ περὶ τούτους γυναικῶν καὶ θεραπόντων ἕτερος ὄχλος πολλαπλάσιος.
さて、ソクラテスの対話はすべて、非凡さ、洗練、斬新さ、探究心を備えているが、そのすべてが優れているということはおそらく困難である。 なぜなら、今述べられた数についても、これほど多くの人々にはバビロニアか、あるいは他の無辺に広い土地が必要であり、そこから5000人の働かない人々が養われ、さらに彼らの周りにはその何倍もの妻たちや召使いたちの群れが必要になるということを、見落としてはならないからである。
δεῖ μὲν οὖν ὑποτίθεσθαι κατʼ εὐχήν, μηδὲν μέντοι ἀδύνατον.
確かに空想に従って仮定することは許されるが、不可能なことを仮定すべきではない。
λέγεται δʼ ὡς δεῖ τὸν νομοθέτην πρὸς δύο βλέποντα τιθέναι τοὺς νόμους, πρός τε τὴν χώραν καὶ τοὺς ἀνθρώπους.
立法者は二つのこと、すなわち土地と人々に目を向けて法律を制定すべきだと言われている。
ἔτι δὲ καλῶς ἔχει προσθεῖναι καὶ πρὸς τοὺς γειτνιῶντας τόπους, πρῶτον μὲν εἰ δεῖ τὴν πόλιν ζῆν βίον πολιτικόν (οὐ γὰρ μόνον ἀναγκαῖόν ἐστιν αὐτὴν τοιούτοις χρῆσθαι πρὸς τὸν πόλεμον ὅπλοις ἃ χρήσιμα κατὰ τὴν οἰκείαν χώραν ἐστίν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἔξω τόπους)·
さらに、近隣の地域にも目を向けることを付け加えるのがよい。 第一に、もしその国家が政治的生活を送るべきであるならば(なぜなら、国家にとって、自国内で有用な、戦争のためのそのような武器を用いることだけでなく、外部の地域に対してもそれを用いることが必要だからである)。
εἰ δέ τις μὴ τοιοῦτον ἀποδέχεται βίον, μήτε τὸν ἴδιον μήτε τὸν κοινὸν τῆς πόλεως, ὅμως οὐδὲν ἧττον δεῖ φοβεροὺς εἶναι τοῖς πολεμίοις, μὴ μόνον ἐλθοῦσιν εἰς τὴν χώραν ἀλλὰ καὶ ἀπελθοῦσιν.
しかし、もし誰かがそのような生活、すなわち個人の生活であれ、国家の共同の生活であれ、それを受け入れないとしても、それでもやはり、敵対者たちにとって、彼らが土地に入り込んできたときだけでなく、立ち去っていくときにも、恐るべき存在でなければならない。
καὶ τὸ πλῆθος δὲ τῆς κτήσεως ὁρᾶν δεῖ, μή ποτε βέλτιον ἑτέρως διορίσαι τῷ σαφῶς μᾶλλον.
また、財産の量についても見極めるべきであり、おそらくもっと明確に別の方法で規定する方が良い。
τοσαύτην γὰρ εἶναί φησι δεῖν ὥστε ζῆν σωφρόνως, ὥσπερ ἂν εἴ τις εἶπεν ὥστε ζῆν εὖ.
なぜなら、彼は節度を持って生きるのに十分なだけの財産があるべきだと言っているが、これは誰かが「良く生きるのに十分なだけ」と言ったようなものだからである。
τοῦτο δʼ ἄρʼ ἐστι καθόλου μᾶλλον, ἐπειδὴ ἔστι σωφρόνως μὲν ταλαιπώρως δὲ ζῆν, ἀλλὰ βελτίων ὅρος τὸ σωφρόνως καὶ ἐλευθερίως (χωρὶς γὰρ ἑκατέρῳ τῷ μὲν τὸ τρυφᾶν ἀκολουθήσει, τῷ δὲ τὸ ἐπιπόνως), ἐπεὶ μόναι γʼ εἰσὶν ἕξεις αἱρεταὶ περὶ τὴν τῆς οὐσίας χρῆσιν αὗται, οἷον οὐσίᾳ πράως μὲν ἢ ἀνδρείως χρῆσθαι οὐκ ἔστιν, σωφρόνως δὲ καὶ ἐλευθερίως ἔστιν, ὥστε καὶ τὰς ἕξεις ἀναγκαῖον περὶ αὐτὴν εἶναι ταύτας.
しかし、これはより大まかすぎる。 なぜなら、節度を持ってはいるが悲惨に生きることも可能だからである。 むしろ、より良い基準は「節度を持ち、かつ自由に」生きることである(なぜなら、これら二つが離れてしまえば、一方には贅沢が伴い、他方には辛苦が伴うからである)。 というのも、財産の管理に関して選択すべき状態は、これらだけだからである。 例えば、財産を穏和に、あるいは勇敢に用いるということはあり得ないが、節度を持って、かつ自由に用いるということはあり得る。 したがって、財産に関してはこれらの状態が必要なのである。
ἄτοπον δὲ καὶ τὸ τὰς κτήσεις ἰσάζοντα τὸ περὶ τὸ πλῆθος τῶν πολιτῶν μὴ κατασκευάζειν, ἀλλʼ ἀφεῖναι τὴν τεκνοποιίαν ἀόριστον ὡς ἱκανῶς ἀνομαλισθησομένην εἰς τὸ αὐτὸ πλῆθος διὰ τὰς ἀτεκνίας ὁσωνοῦν γεννωμένων,
また、財産を均等にしながら市民の数について何ら手配せず、子供を作ることを無制限に放置し、何人生まれようとも、子供のいない者たちのおかげで、十分に同じ数へと均等化されるだろうと考えるのも奇妙である。