§4.7#17 παχύνεται μὲν οὖν ὑπὸ πυρὸς μόνον, ὅσα ὕδατος πλέον ἔχει ἢ γῆς, πήγνυται δέ, ὅσα γῆς.
7 したがって、火だけによって濃くなるものは、地よりも水を多く含んでいるものであり、固化するものは、地を多く含んでいるものである。
διὸ καὶ τὸ νίτρον καὶ οἱ ἅλες γῆς εἰσιν μᾶλλον, καὶ λίθος καὶ κέραμος.
それゆえ、ソーダも塩も、より多く地からなるものであり、石や陶器も同様である。
ἀπορώτατα δὲ ἔχει ἡ τοῦ ἐλαίου φύσις.
しかし、油の性質はきわめて不可解である。
εἰ μὲν γὰρ ὕδατος, ἔδει πήγνυσθαι ὑπὸ ψυχροῦ, εἰ δὲ γῆς πλέον, ὑπὸ πυρός·
というのも、もし水からなるものであるなら、冷たさによって固化するはずであり、もし地をより多く含むものであるなら、火によって固化するはずだからである。
νῦν δὲ πήγνυται οὐδετέρου, παχύνεται δὲ ὑπʼ ἀμφοῖν.
ところが現実には、どちらによっても固化せず、両方によって濃くなる。
αἴτιον δʼ ἐστὶν ὅτι ἀέρος ἐστὶν πλῆρες.
その原因は、それが空気で満ちていることにある。
διὸ καὶ ἐν τῷ ὕδατι ἐπιπολάζει·
それゆえ水の上にも浮かぶのである。
καὶ γὰρ ὁ ἀὴρ φέρεται ἄνω.
実際、空気は上へと運ばれるからである。
τὸ μὲν οὖν ψυχρὸν ἐκ τοῦ ἐνόντος πνεύματος ὕδωρ ποιοῦν παχύνει·
さて、冷たさは、中にある気体から水を作り出すことによって、それを濃くする。
ἀεὶ γάρ, ὅταν μειχθῇ ὕδωρ καὶ ἔλαιον, ἄμφοῖν γίγνεται παχύτερον.
なぜなら、水と油が混ぜ合わされると、常に両者よりも濃くなるからである。
ὑπὸ δὲ πυρὸς καὶ χρόνου παχύνεται καὶ λευκαίνεται, λευκαίνεται μὲν ἐξατμίζοντος εἴ τι ἐνῆν ὕδατος, παχύνεται δὲ διὰ τὸ μαραινομένου τοῦ θερμοῦ ἐκ τοῦ ἀέρος γίγνεσθαι ὕδωρ.
他方、火と時間によってそれは濃くなり、かつ白くなる。 白くなるのは、もし水がいくらか含まれていたなら、それが蒸発することによるのであり、濃くなるのは、熱が衰えるにつれて空気から水が生じることによるのである。
ἀμφστέρως μὲν οὖν τὸ αὐτὸ γίγνεται πάθος, καὶ διὰ τὸ αὐτό, ἀλλʼ οὐχ ὡσαύτως.
したがって、両方の場合において同じ状態が生じ、同じ原因によるのであるが、同じ仕方で生じるわけではない。
παχύνεται μὲν οὖν ὑπʼ ἀμφοτέρων, οὐ ξηραίνεται δʼ ὑπ᾿ οὐδετέρου·
このように、両方によって濃くはなるが、どちらによっても乾燥されることはない。
οὔτε γὰρ ὁ ἥλιος οὔτε τὸ ψῦχος ξηραίνει·
というのも、太陽も冷たさもそれを乾燥させないからである。
οὐ μόνον διότι γλίσχρον, ἀλλὰ καὶ διότι ἀέρος ἐστίν.
それは、単に粘り気があるからだけでなく、空気からなるものであるからでもある。
οὐ ξηραίνεται δὲ τὸ ὕδωρ οὐδʼ ἕψεται ὑπὸ πυρός, ὅτι οὐκ ἀτμίζει διὰ γλισχρότητα.
また、[その中にある]水は、粘り気のために蒸発しないので、火によって乾燥されることも沸騰させられることもない。
ὅσα δὲ μεικτὰ ὕδατος καὶ γῆς, κατὰ τὸ πλῆθος ἐκατέρου ἄξιον λέγεσθαι·
他方、水と地が混合したものは、それぞれの量に従って論じられるのがふさわしい。
οἶνος γάρ τις καὶ πήγνυται καὶ ἕψεται, οἶον τὸ γλεῦκος.
なぜなら、ある種の酒は、例えば果汁のように、固化もすれば煮詰まりもするからである。
ἀπέρχεται δὲ ἀπὸ πάντων τῶν τοιούτων ξηραινομένων τὸ ὕδωρ.
そして、そのようなものが乾燥するときには、すべてから水が立ち去る。
σημεῖον δʼ ὅτι τὸ ὕδωρ· ἡ γὰρ ἀτμὶς συνίσταται εἰς ὕδωρ, ἐάν τις βούληται συλλέγειν·
それが水であるという証拠は、集めようと欲すれば、蒸気が凝縮して水になることである。
ὥστε ὅσοις λείπεταί τι, τοῦτο γῆς.
したがって、何か残留物が残るものにおいては、これは地からなるものである。
ἔνια δὲ τούτων καὶ ὑπὸ ψυχροῦ, ὥσπερ εἴρηται, παχύνεται καὶ ξηραίνεται·
また、これらのうちあるものは、言われたように、冷たさによっても濃くなり、かつ乾燥する。
τὸ γὰρ ψυχρὸν οὐ μόνον πήγνυσιν, ἀλλὰ ξηραίνει μὲν ὕδωρ, παχύνει δὲ τὸν ἀέρα ὕδωρ ποιοῦν·
なぜなら、冷たさは単に固化させるだけでなく、水を乾燥させる一方で、空気から水を作り出すことによって空気を濃くするからである。
ἡ δὲ πῆξις εἴρηται ξηρασία τις οὖσα.
そして、固化とは一種の乾燥であると言われたのである。
ὅσα μὲν οὖν μὴ παχύνεται ὑπὸ τοῦ ψυχροῦ ἀλλὰ πήγνυται, ὕδατός ἐστι μᾶλλον, οἷον οἶνος καὶ οὖρον καὶ ὄξος καὶ κονία καὶ ὀρός·
それゆえ、冷たさによって濃くならずに固化するものは、より多く水からなるものであり、例えば酒、尿、酢、灰汁、乳清がそうである。
ὅσα δὲ παχύνεται μὴ ἐξατμίζοντα ὑπὸ πυρός, τὰ μὲν γῆς, τὰ δὲ κοινὰ ὕδατος καὶ ἀέρος, μέλι μὲν γῆς, ἔλαιον δʼ ἀέρος.
他方、火によって蒸発することなく濃くなるものは、あるものは地からなり、あるものは水と空気に共通するものであって、蜜は地からなり、油は空気からなる。
ἔστιν δὲ καὶ τὸ γάλα καὶ τὸ αἶμα ἀμφοῖν μὲν κοινὰ καὶ ὕδατος καὶ γῆς, μᾶλλον δὲ τὰ πολλὰ γῆς, ὥσπερ καὶ ἐξ ὅσων ὑγρῶν νίτρον γίγνεται καὶ ἅλες (καὶ λίθοι δʼ ἔκ τινων συνίστανται τοιούτων).
また、乳や血液も、水と地の両方に共通するものであるが、大体において、より多く地からなるものである。 それは、そこからソーダや塩が生じるような液体(いくつかのそのような液体からは石も凝縮する)がそうであるのと同様である。
διὸ ἐὰν μὴ χωρισθῇ ὁ ὀρός, ἐκκάεται ὑπὸ τοῦ πυρὸς ἐρόμενος.
それゆえ、もし乳清が分離されなければ、煮られるときに火によって焼き尽くされてしまう。