§5.13ποσὸν λέγεται τὸ διαιρετὸν εἰς ἐνυπάρχοντα ὧν ἑκάτερον ἢ ἕκαστον ἕν τι καὶ τόδε τι πέφυκεν εἶναι.
「量」と言われるのは、内在する[部分]へと分割可能なものであり、その部分のそれぞれ、あるいは各々が、本性上、一つの何かであり、かつ、これなる何かであるようなものである。
πλῆθος μὲν οὖν ποσόν τι ἐὰν ἀριθμητὸν ᾖ, μέγεθος δὲ ἂν μετρητὸν ᾖ.
さて、多はある特定の量であり、もし数えられうるならばそうであり、大きさはある特定の量であり、もし測定されうるならばそうである。
λέγεται δὲ πλῆθος μὲν τὸ διαιρετὸν δυνάμει εἰς μὴ συνεχῆ, μέγεθος δὲ τὸ εἰς συνεχῆ·
そして、多と言われるのは、非連続なものへと潜在的に分割可能なものであり、大きさとは、連続的なものへと分割可能なものである。
μεγέθους δὲ τὸ μὲν ἐφʼ ἓν συνεχὲς μῆκος τὸ δʼ ἐπὶ δύο πλάτος τὸ δʼ ἐπὶ τρία βάθος.
大きさのうち、一方向において連続的なものは長さであり、二方向におけるものは幅であり、三方向におけるものは深さである。
τούτων δὲ πλῆθος μὲν τὸ πεπερασμένον ἀριθμὸς μῆκος δὲ γραμμὴ πλάτος δὲ ἐπιφάνεια βάθος δὲ σῶμα.
これらのうち、限定された多は数であり、長さは線であり、幅は面であり、深さは体である。
ἔτι τὰ μὲν λέγεται καθʼ αὑτὰ ποσά, τὰ δὲ κατὰ συμβεβηκός, οἷον ἡ μὲν γραμμὴ ποσόν τι καθʼ ἑαυτό, τὸ δὲ μουσικὸν κατὰ συμβεβηκός.
さらに、あるものはそれ自体において量と言われ、あるものは偶性において言われる。 たとえば、線はそれ自体においてある特定の量であり、音楽的なものは偶性においてそうである。
τῶν δὲ καθʼ αὑτὰ τὰ μὲν κατʼ οὐσίαν ἐστίν, οἷον ἡ γραμμὴ ποσόν τι (ἐν γὰρ τῷ λόγῳ τῷ τί ἐστι λέγοντι τὸ ποσόν τι ὑπάρχει), τὰ δὲ πάθη καὶ ἕξεις τῆς τοιαύτης ἐστὶν οὐσίας, οἷον τὸ πολὺ καὶ τὸ ὀλίγον, καὶ μακρὸν καὶ βραχύ, καὶ πλατὺ καὶ στενόν, καὶ βαθὺ καὶ ταπεινόν, καὶ βαρὺ καὶ κοῦφον, καὶ τὰ ἄλλα τὰ τοιαῦτα.
それ自体において量であるもののうち、あるものはその実質に基づく。 たとえば、線はある量である(なぜなら、線が「何であるか」を述べる定義の中に、ある量であることが含まれているからである)。 他のものは、そのような実質の属性や状態であり、たとえば、多と少、長と短、広と狭、深と浅、重と軽、およびその他これらに類するものである。
ἔστι δὲ καὶ τὸ μέγα καὶ τὸ μικρὸν καὶ μεῖζον καὶ ἔλαττον, καὶ καθʼ αὑτὰ καὶ πρὸς ἄλληλα λεγόμενα, τοῦ ποσοῦ πάθη καθʼ αὑτά·
また、大と小、および、より大とより小も、それ自体において言われる場合も、互いに対して相対的に言われる場合も、量のそれ自体の属性である。
μεταφέρονται μέντοι καὶ ἐπʼ ἄλλα ταῦτα τὰ ὀνόματα.
ただし、これらの名称は他のものにも比喩的に適用される。
τῶν δὲ κατὰ συμβεβηκὸς λεγομένων ποσῶν τὰ μὲν οὕτως λέγεται ὥσπερ ἐλέχθη ὅτι τὸ μουσικὸν ποσὸν καὶ τὸ λευκὸν τῷ εἶναι ποσόν τι ᾧ ὑπάρχουσι, τὰ δὲ ὡς κίνησις καὶ χρόνος·
いくつかの偶性において言われる量のうち、あるものは、先述のように、たとえば「音楽的なもの」や「白いもの」が、それらの属性が属している主体がある特定の量であることによって、量と言われる。 他のものは、運動や時間のように言われる。
καὶ γὰρ ταῦτα πόσʼ ἄττα λέγεται καὶ συνεχῆ τῷ ἐκεῖνα διαιρετὰ εἶναι ὧν ἐστὶ ταῦτα πάθη.
なぜなら、これらもある特定の量であり、連続的なものであると言われるのは、それらが属性として属している対象が分割可能だからである。
λέγω δὲ οὐ τὸ κινούμενον ἀλλʼ ὃ ἐκινήθη·
ここで私が言うのは、動いているものではなく、動かされた領域のことである。
τῷ γὰρ ποσὸν εἶναι ἐκεῖνο καὶ ἡ κίνησις ποσή, ὁ δὲ χρόνος τῷ ταύτην.
なぜなら、その領域が量であることによって運動も量となり、運動がそうであることによって時間も量となるからである。
§5.14ποιὸν λέγεται ἕνα μὲν τρόπον ἡ διαφορὰ τῆς οὐσίας, οἷον ποιόν τι ἄνθρωπος ζῷον ὅτι δίπουν, ἵππος δὲ τετράπουν, καὶ κύκλος ποιόν τι σχῆμα ὅτι ἀγώνιον, ὡς τῆς διαφορᾶς τῆς κατὰ τὴν οὐσίαν ποιότητος οὔσης·
「質」と言われるのは、一つの意味では、実体の差異である。 たとえば、人間がどのような動物であるかといえば、二足の動物であり、馬は四足の動物である。 また、円がどのような図形であるかといえば、角のない図形である。 これは、実体に応じた差異が質であるからである。
—ἕνα μὲν δὴ τρόπον τοῦτον λέγεται ἡ ποιότης διαφορὰ οὐσίας, ἕνα δὲ ὡς τὰ ἀκίνητα καὶ τὰ μαθηματικά, ὥσπερ οἱ ἀριθμοὶ ποιοί τινες, οἷον οἱ σύνθετοι καὶ μὴ μόνον ἐφʼ ἓν ὄντες ἀλλʼ ὧν μίμημα τὸ ἐπίπεδον καὶ τὸ στερεόν (οὗτοι δʼ εἰσὶν οἱ ποσάκις ποσοὶ ἢ ποσάκις ποσάκις ποσοί), καὶ ὅλως ὃ παρὰ τὸ ποσὸν ὑπάρχει ἐν τῇ οὐσίᾳ·
――このように、一つの意味では、質とは実体の差異と言われる。 もう一つの意味では、不動なものや数学的なものにおける性質として言われる。 たとえば数がある特定の質を持つと言われる場合がそうである。 すなわち、単に一次元的であるだけでなく、平面や立体がその模倣であるような合成数(これらは「数回にわたる数」あるいは「数回にわたる数回の数」である)であり、総じて、量のほかに実体の中に存在するものである。
οὐσία γὰρ ἑκάστου ὃ ἅπαξ, οἷον τῶν ἓξ οὐχ ὃ δὶς ἢ τρὶς εἰσὶν ἀλλʼ ὃ ἅπαξ·
なぜなら、各々の実体とは、一回のものであり、たとえば六の実体は、二回あるいは三回あるものではなく、一回あるものである。
ἓξ γὰρ ἅπαξ ἕξ.
すなわち、六は一回において六だからである。
ἔτι ὅσα πάθη τῶν κινουμένων οὐσιῶν, οἷον θερμότης καὶ ψυχρότης, καὶ λευκότης καὶ μελανία, καὶ βαρύτης καὶ κουφότης, καὶ ὅσα τοιαῦτα, καθʼ ἃ λέγονται καὶ ἀλλοιοῦσθαι τὰ σώματα μεταβαλλόντων.
さらに、動かされる実体のあらゆる属性。 たとえば熱さと冷たさ、白さと黒さ、重さと軽さ、およびこれらに類するすべてのものであり、それらの変化に伴って物体が質的変化を遂げると言われるようなものである。
ἔτι κατʼ ἀρετὴν καὶ κακίαν καὶ ὅλως τὸ κακὸν καὶ ἀγαθόν.
さらに、徳と悪徳、そして総じて悪と善による。
σχεδὸν δὴ κατὰ δύο τρόπους λέγοιτʼ ἂν τὸ ποιόν, καὶ τούτων ἕνα τὸν κυριώτατον·
実に、質はほぼ二つの意味において言われうるであろう。 そしてそれらのうち一方が最も本来的な意味である。
πρώτη μὲν γὰρ ποιότης ἡ τῆς οὐσίας διαφορά (ταύτης δέ τι καὶ ἡ ἐν τοῖς ἀριθμοῖς ποιότης μέρος·
なぜなら、第一の質とは実体の差異である(数における質もこの一部である。
διαφορὰ γάρ τις οὐσιῶν, ἀλλʼ ἢ οὐ κινουμένων ἢ οὐχ ᾗ κινούμενα), τὰ δὲ πάθη τῶν κινουμένων ᾗ κινούμενα, καὶ αἱ τῶν κινήσεων διαφοραί.
なぜならそれはある実体の差異であるが、しかし動かされないものの、あるいは動かされる限りにおいてではないものの差異だからである)。 他方は、動かされるものが動かされる限りにおける属性であり、また諸運動の差異である。
ἀρετὴ δὲ καὶ κακία τῶν παθημάτων μέρος τι·
徳と悪徳は属性の一部である。
διαφορὰς γὰρ δηλοῦσι τῆς κινήσεως καὶ τῆς ἐνεργείας, καθʼ ἃς ποιοῦσιν ἢ πάσχουσι καλῶς ἢ φαύλως τὰ ἐν κινήσει ὄντα·
なぜなら、それらは運動や活動の差異を示すからであり、それらに従って、運動の中にあるものが、見事に、あるいは不十分に、作用を及ぼしたり受けたりするのである。
τὸ μὲν γὰρ ὡδὶ δυνάμενον κινεῖσθαι ἢ ἐνεργεῖν ἀγαθὸν τὸ δʼ ὡδὶ καὶ ἐναντίως μοχθηρόν.
すなわち、特定の仕方で動くか活動することができるのが善であり、それとは逆の特定の仕方でそうであるのが劣悪であるからである。
μάλιστα δὲ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ κακὸν σημαίνει τὸ ποιὸν ἐπὶ τῶν ἐμψύχων, καὶ τούτων μάλιστα ἐπὶ τοῖς ἔχουσι προαίρεσιν.
特に、善と悪は、有魂のものにおいて質を意味し、これらのうちでも特に選択を持つものにおいてそうである。