§2.1ἡ περὶ τῆς ἀληθείας θεωρία τῇ μὲν χαλεπὴ τῇ δὲ ῥᾳδία.
真理に関する探求は、ある意味では困難であるが、別の意味では容易である。
σημεῖον δὲ τὸ μήτʼ ἀξίως μηδένα δύνασθαι θιγεῖν αὐτῆς μήτε πάντας ἀποτυγχάνειν, ἀλλʼ ἕκαστον λέγειν τι περὶ τῆς φύσεως, καὶ καθʼ ἕνα μὲν ἢ μηθὲν ἢ μικρὸν ἐπιβάλλειν αὐτῇ, ἐκ πάντων δὲ συναθροιζομένων γίγνεσθαί τι μέγεθος·
その証拠に、誰もそれにふさわしい形で到達することはできない一方で、誰もが完全に失敗するわけでもなく、むしろ各自が自然について何かを語り、個々人としてはそれに対して何ものをも、あるいはわずかしか寄与しないにしても、すべての人から集められることによって、ある種の大きさが生じるからである。
ὥστʼ εἴπερ ἔοικεν ἔχειν καθάπερ τυγχάνομεν παροιμιαζόμενοι, τίς ἂν θύρας ἁμάρτοι;
したがって、私たちがことわざで言う通りのようであるならば、「誰が戸口を外し得ようか」。
ταύτῃ μὲν ἂν εἴη ῥᾳδία, τὸ δʼ ὅλον τι ἔχειν καὶ μέρος μὴ δύνασθαι δηλοῖ τὸ χαλεπὸν αὐτῆς.
この点において真理の探求は容易であろうが、全体として何かを把握しながら、その部分を把握することができないということが、その困難さを示している。
ἴσως δὲ καὶ τῆς χαλεπότητος οὔσης κατὰ δύο τρόπους, οὐκ ἐν τοῖς πράγμασιν ἀλλʼ ἐν ἡμῖν τὸ αἴτιον αὐτῆς·
おそらく、この困難さは二つの道によるものであり、その原因は事物の側にあるのではなく、私たちの側にある。
ὥσπερ γὰρ τὰ τῶν νυκτερίδων ὄμματα πρὸς τὸ φέγγος ἔχει τὸ μεθʼ ἡμέραν, οὕτω καὶ τῆς ἡμετέρας ψυχῆς ὁ νοῦς πρὸς τὰ τῇ φύσει φανερώτατα πάντων.
なぜなら、コウモリの目が昼の光に対する関係は、私たちの魂の知性が、本性上最も明らかなすべての事物に対する関係と同じだからである。
οὐ μόνον δὲ χάριν ἔχειν δίκαιον τούτοις ὧν ἄν τις κοινώσαιτο ταῖς δόξαις, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἐπιπολαιότερον ἀποφηναμένοις·
また、私たちがその意見を共有しうるような人々に対してだけでなく、より浅薄な意見を表明した人々に対しても、感謝を捧げるのが正しい。
καὶ γὰρ οὗτοι συνεβάλοντό τι·
なぜなら、彼らもまた何かしら寄与したからである。
τὴν γὰρ ἕξιν προήσκησαν ἡμῶν·
彼らは私たちの状態をあらかじめ訓練してくれたからである。
εἰ μὲν γὰρ Τιμόθεος μὴ ἐγένετο, πολλὴν ἂν μελοποιίαν οὐκ εἴχομεν· εἰ δὲ μὴ Φρῦνις, Τιμόθεος οὐκ ἂν ἐγένετο.
なぜなら、もしティモテオスが生まれなかったなら、私たちは多くの旋律歌を持たなかったであろうし、もしプリュニスが生まれなかったなら、ティモテオスは現れなかったであろうからである。
τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν περὶ τῆς ἀληθείας ἀποφηναμένων·
真理について見解を表明した人々についても、同様のことが言える。
παρὰ μὲν γὰρ ἐνίων παρειλήφαμέν τινας δόξας, οἱ δὲ τοῦ γενέσθαι τούτους αἴτιοι γεγόνασιν.
なぜなら、私たちはある人々からはいくつかの意見を受け継いだが、他の人々は、彼らが現れる原因となったからである。
ὀρθῶς δʼ ἔχει καὶ τὸ καλεῖσθαι τὴν φιλοσοφίαν ἐπιστήμην τῆς ἀληθείας.
また、哲学が真理の科学と呼ばれることも正しい。
θεωρητικῆς μὲν γὰρ τέλος ἀλήθεια πρακτικῆς δʼ ἔργον·
なぜなら、観想的なものの目的は真理であり、実践的なものの目的は活動だからである。
καὶ γὰρ ἂν τὸ πῶς ἔχει σκοπῶσιν, οὐ τὸ ἀΐδιον ἀλλʼ ὃ πρός τι καὶ νῦν θεωροῦσιν οἱ πρακτικοί.
というのも、たとえ実践家たちが「いかにあるか」を考察するとしても、彼らが今観察しているのは、永遠なものではなく、何らかの関係におけるものだからである。
οὐκ ἴσμεν δὲ τὸ ἀληθὲς ἄνευ τῆς αἰτίας·
しかし、私たちは原因を知ることなしに真理を知ることはない。
ἕκαστον δὲ μάλιστα αὐτὸ τῶν ἄλλων καθʼ ὃ καὶ τοῖς ἄλλοις ὑπάρχει τὸ συνώνυμον (οἷον τὸ πῦρ θερμότατον·
そして、他のものに対しても同じ名で呼ばれる性質を分け与える原因となっているものが、それ自体として最もその性質を持っている。 (例えば、火は最も熱い。
καὶ γὰρ τοῖς ἄλλοις τὸ αἴτιον τοῦτο τῆς θερμότητος)·
なぜなら、これが他のものにとっても熱さの原因だからである。
ὥστε καὶ ἀληθέστατον τὸ τοῖς ὑστέροις αἴτιον τοῦ ἀληθέσιν εἶναι.
)したがって、後から来るものたちにとって真であることの原因となるものが、最も真である。
διὸ τὰς τῶν ἀεὶ ὄντων ἀρχὰς ἀναγκαῖον ἀεὶ εἶναι ἀληθεστάτας (οὐ γάρ ποτε ἀληθεῖς, οὐδʼ ἐκείναις αἴτιόν τί ἐστι τοῦ εἶναι, ἀλλʼ ἐκεῖναι τοῖς ἄλλοις), ὥσθʼ ἕκαστον ὡς ἔχει τοῦ εἶναι, οὕτω καὶ τῆς ἀληθείας.
それゆえ、永遠に存在するものの諸原理は、常に最も真であることが必要である。 (というのも、それらは単にときどき真であるにすぎないのではなく、それらの存在に対して何らかの原因があるわけでもなく、むしろそれらが他のものの存在の原因だからである。 )したがって、個々のものは、その存在のあり方に応じて、その真理性をも持っている。