§1.44. Περὶ δὲ γενέσεως καὶ ἀλλοιώσεως λέγωμεν τί διαφέρουσιν·
4. 生成と質的変化について、それらがどのように異なるかを語ろう。
φαμὲν γὰρ ἑτέρας εἶναι ταύτας τὰς μεταβολὰς ἀλλήλων.
なぜなら、我々はこれらの変化が互いに異なるものであると言うからである。
ἐπειδὴ οὖν ἐστί τι τὸ ὑποκείμενον καὶ ἕτερον τὸ πάθος ὅ κατὰ τοῦ ὑποκειμένου λέγεσθαι πέφυκεν, καὶ ἔστι μεταβολὴ ἑκατέρου τούτων, ἀλλοίωσις μέν ἐστιν, ὅταν ὑπομένοντος τοῦ ὑποκειμένου, αἰσθητοῦ ὄντος, μεταβάλλῃ ἐν τοῖς αὐτοῦ πάθεσιν, ἢ ἐναντίοις οὖσιν ἢ μεταξύ, οἷον τὸ σῶμα ὑγιαίνει καὶ πάλιν κάμνει ὑπομένον γε ταὐτό, καὶ ὁ χαλκὸς στρογγύλος, ὁτὲ δὲ γωνιοειδὴς ὁ αὐτός γε ὤν.
ところで、基底にあるものがある一方、その基底にあるものについて語られる性質が本性上存在し、これら両方の変化があるのだから、質的変化とは、基底にあるものが(それは感覚可能であるのだが)持続する中で、それ自身の性質(それらが対立するものであるか、あるいはその中間のものであるかだが)において変化するときである。 たとえば、体は同一のまま持続しながら健康になり、また病気になる。 また青銅は同一でありながら、ある時は丸く、ある時は角張っている。
ὅταν δ᾿ ὅλον μεταβάλλῃ μὴ ὑπομένοντος αἰσθητοῦ τινὸς ὡς ὑποκειμένου τοῦ αὐτοῦ, ἀλλ᾿ οἶον ἐκ τῆς γονῆς αἷμα πάσης ἢ ἐξ ὕδατος ἀὴρ ἢ ἐξ ἀέρος παντὸς ὕδωρ, γένεσις ἥδη τὸ τοιοῦτον, τοῦ δὲ φθορά, μάλιστα δέ, ἂν ἡ μεταβολὴ γίνηται ἐξ ἀναισθήτου εἰς αἰσθητὸν ἢ ἀφῇ ἢ πάσαις ταῖς αἰσθήσεσιν, οἶον ὅταν ὕδωρ γένηται ἢ φθαρῇ εἰς ἀέρα·
これに対して、同一の感覚可能な基底にあるものが存続することなく、全体が変化するとき、たとえば、精液(または種)全体から血が、あるいは水から空気が、あるいは空気全体から水が生じるようなとき、このようなものはすでに一方の生成であり、他方の消滅である。 そして特に、その変化が触覚によってであれ、あるいはすべての感覚によってであれ、感覚されないものから感覚されるものへと起こる場合、たとえば水が生成するか、あるいは[水が]空気へと消滅するときである。
ὁ γὰρ ἀὴρ ἐπιεικῶς ἀναίσθητον.
なぜなら空気はかなり感覚されないものだからである。
ἐν δὲ τούτοις ἄν τι ὑπομένῃ πάθος τὸ αὐτὸ ἐναντιώσεως ἐν τῷ γενομένῳ καὶ τῷ φθαρέντι (οἶον ὅταν ἐξ ἀέρος ὕδωρ, εἰ ἄμφω διαφανῆ ἢ ψυχρά), οὐ δεῖ τούτου θάτερον πάθος εἶναι εἰς ὃ μεταβάλλει.
ところで、これらの場合において、生成したものと消滅したものの中に、対立関係の同じ性質(たとえば、空気から水になるときに、もし両方が透明であるか冷たいかである場合)が何か存続するとしても、変化していく先が、この存続している性質のもう一方の対立物であってはならない。
εἰ δὲ μή, ἔσται ἀλλοίωσις.
もしそうであれば、それは質的変化になるだろう。
οἷον ὁ μουσικὸς ἄνθρωπος ἐφθάρη, ἄνθρωπος δ᾿ ἄμουσος ἐγένετο, ὁ δ᾿ ἄνθρωπος ὑπομένει τὸ αὐτό.
たとえば、教養ある人間が消滅し、教養のない人間が生成したが、人間は同一のものとして存続する。
εἰ μὲν οὖν τούτου μὴ πάθος ἦν καθ᾿ αὑτὸ ἡ μουσικὴ καὶ ἡ ἀμουσία, τοῦ μὲν γένεσις ἦν ἄν, τοῦ δὲ φθορά·
それゆえ、もしこれ[人間]のそれ自体としての性質が教養と無教養でないならば、一方の生成であり、他方の消滅であっただろう。
διὸ ἀνθρώπου μὲν ταῦτα πάθη, ἀνθρώπου δὲ μουσικοῦ καὶ ἀνθρώπου ἀμούσου γένεσις καὶ φθορά·
それゆえ、これらは人間の性質であるが、「教養ある人間」と「教養のない人間」の生成と消滅なのである。
νῦν δὲ πάθος τοῦτο τοῦ ὑπομένοντος.
しかし実際には、これは存続するものの性質である。
διὸ ἀλλοίωσις τὰ τοιαῦτα.
それゆえ、このようなものは質的変化である。
Ὅταν μὲν οὖν κατὰ τὸ ποσὸν ᾖ ἡ μεταβολὴ τῆς ἐναντιώσεως, αὔξη καὶ φθίσις, ὅταν δὲ κατὰ τόπον, φορά, ὅταν δὲ κατὰ πάθος καὶ τὸ ποιόν, ἀλλοίωσις.
したがって、対立の変化が量に関するものであるときは成長と減少であり、場所に関するものであるときは移動であり、性質や質に関するものであるときは質的変化である。
ὅταν δὲ μηδὲν ὑπομένῃ οὗ θάτερον πάθος ἢ συμβεβηκὸς ὅλως, γένεσις, τὸ δὲ φθορά.
これに対して、変化後の状態がそれの性質や偶有性では全くないような、何ものも基底として存続しないとき、それは生成であり、他方は消滅である。
ἔστι δὲ ὕλη μάλιστα μὲν καὶ κυρίως τὸ ὑποκείμενον γενέσεως καὶ φθορᾶς δεκτικόν, τρόπον δέ τινα καὶ τὸ τοῖς ἄλλαις μεταβολαῖς, ὅτι πάντα δεκτικὰ τὰ ὑποκείμενα ἐναντιώσεών τινων.
そして、最も特に、かつ本来的な意味で、生成と消滅を受け容れる基底にあるものが質料である。 しかしある意味では、他の諸々の変化を受け容れるものもそうであり、なぜならすべての基底にあるものは特定の対立物を受け容れうるからである。
περὶ μὲν οὖν γενέσεως,¹ εἴτε ἔστιν εἴτε μή, καὶ πῶς ἔστι, καὶ περὶ ἀλλοιώσεως διωρίσθω τοῦτον τὸν τρόπον.
したがって、生成が存在するのかしないのか、またどのように存在するのかについて、そして質的変化について、このように規定されたこととしよう。