Humanitext Reader

アリストテレス · 動物の発生について §1.20#1

雌の分泌物の非精液性と動物における月経の差異

17 / 93 箇所 · ギリシア語

要旨

アリストテレスは、雌が交尾時に放出する液体が精液ではないこと、および雌が本質的に「不妊の雄」であり月経血が発生の素材となることを論じ、各種動物における月経の有無とその原因を身体の乾燥度や解剖学的特徴から説明する。

§1.20#1ὃ δ’ οἴονταί τινες σπέρμα συμβάλλεσθαι ἐν τῇ συνουσίᾳ τὸ θῆλυ διὰ τὸ γίνεσθαι παραπλησίαν τε χαρὰν ἐνίοτε αὐταῖς τῇ τῶν ἀρρένων καὶ ἅμα ὑγρὰν ἀπόκρισιν, οὐκ ἔστιν ἡ ὑγρασία αὕτη σπερματικὴ ἀλλὰ τοῦ τόπου ἴδιος ἑκάσταις.
ある人々が、交わりの際に雌が精液を寄与していると考える理由、すなわち、彼女たちにも時には雄と非常によく似た喜びが生じ、それと同時に液体の分泌物が生じるという点については、この湿り気は生殖用のものではなく、個々の雌におけるその場所に固有のものである。
ἔστι γὰρ τῶν ὑστερῶν ἔκκρισις, καὶ ταῖς μὲν γίγνεται ταῖς δ’ οὔ.
なぜなら、それは子宮の分泌物であり、ある雌には生じるが、他の雌には生じないからである。
γίγνεται μὲν ταῖς λευκοχρόοις καὶ θηλυκαῖς ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἰπεῖν, οὐ γίνεται δὲ ταῖς μελαίναις καὶ ἀρρενωποῖς.
一般的に言えば、それは皮膚が白く女性らしい雌には生じるが、皮膚が黒く男性らしい雌には生じない。
τὸ δὲ πλῆθος, αἷς γίγνεται, ἐνίοτε οὐ κατὰ σπέρματος πρόεσίν ἐστιν, ἀλλὰ πολὺ ὑπερβάλλει.
そして、それが生じる雌において、その量は精液の放出に見合うものではなく、むしろそれを遥かに超えている。
ἔτι δὲ καὶ ἐδέσματα ἕτερα ἑτέρων ποιεῖ πολλὴν διαφορὰν τοῦ γίγνεσθαι τὴν ἔκκρισιν ἢ ἐλάττω ἢ πλείω τὴν τοιαύτην, οἷον ἔνια τῶν δριμέων ἐπίδηλον ποιεῖ εἰς πλῆθος τὴν ἀπόκρισιν.
さらに、食べ物の違いによっても、そのような分泌物がより少なくなるか、より多くなるかという大きな違いが生じる。 例えば、いくつかの辛い食べ物は、分泌物を目に見えて多量にする。
τὸ δὲ συμβαίνειν ἡδονὴν ἐν τῇ συνουσίᾳ οὐ μόνον τοῦ σπέρματος προϊεμένου ἐστίν, ἀλλὰ καὶ πνεύματος, ἐξ οὗ συνισταμένου ἀποσπερματίζει.
また、交わりの際に快感が生じるのは、精液が放出されるときだけでなく、気(プネウマ)が放出されるときでもあり、これが凝縮されることによって放出が行われるのである。
δῆλον δ’ ἐπὶ τῶν παίδων τῶν μήπω δυναμένων προΐεσθαι, ἐγγὺς δὲ τῆς ἡλικίας ὄντων, καὶ τῶν ἀγόνων ἀνδρῶν·
このことは、まだ放出することができないがその年齢に近づいている少年たちや、生殖能力のない男性たちにおいて明らかである。
γίνεται γὰρ πᾶσι τούτοις ἡδονὴ ξυομένοις.
なぜなら、これらすべての人々において、摩擦によって快感が生じるからである。
καὶ τοῖς γε διεφθαρμένοις τὴν γένεσιν ἔστιν ὅτε ἀναλύονται αἱ κοιλίαι διὰ τὸ ἀποκρίνεσθαι περίττωμα εἰς τὴν κοιλίαν οὐ δυνάμενον πεφθῆναι καὶ γενέσθαι σπέρμα.
また、生殖能力が損なわれた者たちにおいても、時には下痢が起こることがある。 それは、消化されて精液になることのできない余剰物が、腹へと分泌されるからである。
ἔοικε δὲ καὶ τὴν μορφὴν γυνὴ καὶ παῖς, καὶ ἔστιν ἡ γυνὴ ὥσπερ ἄρρεν ἄγονον.
また、女性と子供は姿形も似ており、女性は言わば生殖能力のない雄である。
ἀδυναμίᾳ γάρ τινι τὸ θῆλύ ἐστι, τῷ μὴ δύνασθαι πέττειν ἐκ τῆς τροφῆς σπέρμα τῆς ὑστάτης.
なぜなら、雌はある種の無能力、すなわち最終的な栄養から精液を消化させることができないという無能力のゆえに雌なのである。
τοῦτο δ’ ἐστὶν ἢ αἷμα ἢ τὸ ἀνάλογον ἐν τοῖς ἀναίμοις διὰ ψυχρότητα τῆς φύσεως.
そして、これはその自然の冷たさゆえに、血液であるか、あるいは無血動物においてはそれに相当するものである。
ὥσπερ οὖν ἐν ταῖς κοιλίαις διὰ τὴν ἀπεψίαν γίνεται διάρροια, οὕτως ἐν ταῖς φλεψὶν αἵ τ’ ἄλλαι αἱμορροΐδες καὶ αἱ τῶν καταμηνίων·
したがって、消化不良のために胃において下痢が生じるように、血管においてはその他の出血や月経の出血が生じる。
καὶ γὰρ αὕτη αἱμορροΐς ἐστιν, ἀλλ’ ἐκεῖναι μὲν διὰ νόσον, αὕτη δὲ φυσική.
なぜなら、月経もまた一種の出血であるが、前者は病気によるものであり、後者は自然なものだからである。
ὥστε φανερὸν ὅτι εὐλόγως γίνεται ἐκ τούτου ἡ γένεσις.
それゆえ、このことから発生が起こるのは理にかなっていることは明らかである。
ἔστι γὰρ τὰ καταμήνια σπέρμα οὐ καθαρὸν ἀλλὰ δεόμενον ἐργασίας, ὥσπερ ἐν τῇ περὶ τοὺς καρποὺς γενέσει, ὅταν ᾖ μήπω διῃτημένη, ἔνεστι μὲν ἡ τροφή, δεῖται δ’ ἐργασίας πρὸς τὴν κάθαρσιν.
なぜなら、月経は純粋ではないが加工を必要とする精液だからである。 それは果実の形成において、まだ整えられていないとき、栄養は含まれているものの、精製のための加工が必要とされるのと同様である。
διὸ καὶ μιγνυμένη ἐκείνη μὲν τῇ γονῇ, αὕτη δὲ καθαρᾷ τροφῇ, ἡ μὲν γεννᾷ, ἡ δὲ τρέφει.
それゆえ、あれが精液と混ざり合い、これが純粋な栄養と混ざり合うとき、一方は発生させ、他方は養うのである。
σημεῖον δὲ τοῦ τὸ θῆλυ μὴ προΐεσθαι σπέρμα καὶ τὸ γίνεσθαι ἐν τῇ ὁμιλίᾳ τὴν ἡδονὴν τῇ ἀφῇ κατὰ τὸν αὐτὸν τόπον τοῖς ἄρρεσιν·
また、雌が精液を放出しないことの兆候は、交わりの際の快感が、雄と同じ場所の接触によって生じるということである。
καίτοι οὐ προΐενται τὴν ἰκμάδα ταύτην ἐντεῦθεν.
しかし、雌はこの水分をそこから放出するわけではない。
ἔτι δ’ οὐ πᾶσι γίνεται τοῖς θήλεσιν αὕτη ἡ ἔκκρισις, ἀλλὰ τοῖς αἱματικοῖς, καὶ οὐδὲ τούτοις πᾶσιν, ἀλλ’ ὅσων αἱ ὑστέραι μὴ πρὸς τῷ ὑποζώματί εἰσι μηδ’ ᾠοτοκοῦσιν, ἔτι δ’ οὐδὲ τοῖς αἷμα μὴ ἔχουσιν ἀλλὰ τὸ ἀνάλογον·
さらに、この分泌物はすべての雌に生じるわけではなく、有血動物に生じ、しかもそれらすべてにおいてではなく、子宮が横隔膜の近くになく、かつ卵生でないものにのみ生じる。 さらに、血液を持たず、その相当物を持つものにも生じない。
ὅπερ γὰρ ἐνίοις τὸ αἷμα, ἐν τούτοις ἑτέρα ὑπάρχει σύγκρισις.
なぜなら、あるものにとって血液であるものが、これらにおいては別の組成として存在するからである。
τοῦ δὲ μήτε τούτοις γίγνεσθαι κάθαρσιν μήτε τῶν αἷμα ἐχόντων τοῖς εἰρημένοις, τοῖς κάτω ἔχουσι καὶ μὴ ᾠοτακοῦσιν, αἰτία ἡ ξηρότης τῶν σωμάτων, ὀλίγον λείπουσα τὸ περίττωμα, καὶ τοσοῦτον ὅσον εἰς τὴν γένεσιν ἱκανὸν μόνον, ἔξω δὲ μὴ προΐεσθαι.
これらのものにも、また有血動物のうちで言及されたもの、すなわち子宮が下部にあり、卵生でないものにも浄化が生じない原因は、身体の乾燥にある。 それは、余剰物をほとんど残さず、発生に十分なだけの量しか残さないため、外へは放出されないのである。
ὅσα δὲ ζῳοτόκα ἄνευ ᾠοτοκίας (ταῦτα δ’ ἐστὶν ἄνθρωπος καὶ τῶν τετραπόδων ὅσα κάμπτει τὰ ὀπίσθια σκέλη ἐντός· ταῦτα μὲν γὰρ πάντα ζῳοτοκεῖ ἄνευ ᾠοτοκίας) τούτοις δὲ γίγνεται μὲν πᾶσιν, πλὴν εἴ τι πεπήρωται ἐν τῇ γενέσει, οἷον ὀρεύς, οὐ μὴν ἐπιπολάζουσί γε αἱ καθάρσεις ὥσπερ ἀνθρώποις.
一方、卵生を伴わずに胎生であるもの(これらは、人間、および後ろ脚を内側に曲げる四足動物すべてである。 なぜなら、これらはすべて卵生を伴わずに胎生だからである)、これらすべてにおいては、発生において何らかの不具(例えばラバなど)がない限りは生じる。 ただし、人間のように浄化が表面に現れるわけではない。
δι’ ἀκριβείας δέ, πῶς συμβαίνει ταῦτα περὶ ἕκαστον τῶν ζῴων, γέγραπται ἐν ταῖς περὶ τὰ ζῷα ἱστορίαις.
個々の動物について、これらがどのように起こるかについての正確な記述は、『動物誌』に書かれている。
πλείστη δὲ γίνεται κάθαρσις τῶν ζῴων ταῖς γυναιξί, καὶ τοῖς ἄρρεσι πλείστη τοῦ σπέρματος πρόεσις κατὰ λόγον τοῦ μεγέθους.
そして、動物の中で女性において最も多くの浄化が生じ、また雄においてはその大きさに比例して最も多くの精液の放出が生じる。

語釈・文法注

  1. 1.20#1ὃ δ’ οἴονταί τινες σπέρμα συμβάλλεσθαι ἐν τῇ συνουσίᾳ τὸ θῆλυ — 関係代名詞 ὃ は、関係節全体(「雌が交わりの際に精液を寄与しているとある人々が考えていること」)を導き、文頭で主題を提示している。主節の主語は後続の ἡ ὑγρασία αὕτη(この湿り気)に移行しており、一種の破格(anacoluthon)を形成している。
  2. 1.20#1τῷ μὴ δύνασθαι πέττειν — 与格を伴う冠詞付き不定詞(τῷ + 不定詞)であり、原因「〜できないことによって」を表している。τῆς ὑστάτης(最終的な)は後続の τροφῆς(栄養)を修飾する属格である。
  3. 1.20#1μιγνυμένη ἐκείνη μὲν ... αὕτη δὲ ... — 主格分詞 μιγνυμένη(混ざり合って)が女性単数形であり、前文の τροφή(栄養)や κάθαρσις(浄化)を意識しつつ、ἐκείνη(あれ=月経)と αὕτη(これ=果実の栄養)の二つの主語に対して、それぞれ ἡ μὲν / ἡ δὲ で受ける対照的な構造をなしている。
  4. 1.20#1τοῦ δὲ μήτε τούτοις γίγνεσθαι κάθαρσιν — 冠詞付き不定詞の属格形 τοῦ... γίγνεσθαι(〜に浄化が生じないこと)が、文後半の主名詞 αἰτία(原因)に係る属格、すなわち「〜に対する原因」として機能している。

この箇所を引用する

アリストテレス, 動物の発生について §1.20#1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0086.tlg012.humanitext-grc1:1.20%231

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。