§9.8.1βουλόμενοι δὴ τὸ στασιάζον ἐκ τῆς στρατιᾶς ἐξελεῖν εἰς τέλος καὶ καταστῆσαι πάλιν εἰς τὴν ἐξ ἀρχῆς ὁμόνοιαν ἅπαν τὸ πλῆθος, καὶ εἰς ἓν τοῦτο πᾶσαν εἰσφερόμενοι βουλήν τε καὶ πρόνοιαν, ἐπειδὴ οὔτε κολάσει μέρους τινὸς σωφρονέστερον ἀποδοῦναι τὸ λοιπὸν ἦν, πολὺ καὶ αὔθαδες ὑπάρχον καὶ τὰ ὅπλα ἐν ταῖς χερσὶν ἔχον, οὔτε πειθοῖ προσαγαγέσθαι λόγων τοὺς οὐδὲ πεισθῆναι βουλομένους, δύο ταύτας ὑπέλαβον ἔσεσθαι τῶν στασιαζόντων αἰτίας τῆς διαλλαγῆς, τοῖς μὲν ἐπιεικεστέρας μετειληφόσι φύσεως — ἐνῆν γάρ τι καὶ τοιοῦτον ἐν τῷ πολλῷ — τὴν ἐπὶ τοῖς ὀνειδισμοῖς τῶν πολεμίων αἰσχύνην, τοῖς δὲ δυσαγώγοις ἐπὶ τὸ καλόν,
彼らは軍隊から反乱的な要素を完全に排除し、群衆全体を再び当初の調和へと連れ戻すことを切に望み、この一つの目的のためにすべての計画と配慮を注ぎ込んでいたが、一部を処罰することによって残りの者たちをより従順にすることは不可能であり(というのも、残りの者たちは極めて数も多く傲慢で、武器を手に握っていたからである)、また、説得されることすら望まない者たちを言葉の説得によって引き入れることも不可能であったため、彼らは、反乱する者たちの和解を促す原因として次の二つがあると考えた。
§9.8.2ἣν ἅπασα δέδοικεν ἀνθρώπου φύσις ἀνάγκην.
すなわち、より穏和な性質を分かち持っている者たち(というのも、群衆の中にもそのような要素が多少なりとも存在していたからである)にとっては、敵の侮辱に対する羞恥心であり、美徳へと導かれがたい者たちにとっては、すべての人間の本性が恐れる強制である。
ἵνα δὴ ταῦτα γένοιτο ἀμφότερα, ἐφῆκαν τοῖς πολεμίοις λόγῳ τʼ αἰσχύνειν κακίζοντας σφῶν ὡς ἄνανδρον τὴν ἡσυχίαν, καὶ ἔργοις ὑπεροψίας τε καὶ καταφρονήσεως πολλῆς γινομένοις ἀναγκάζειν ἀγαθοὺς γενέσθαι τοὺς ἑκουσίως εἶναι μὴ βουλομένους.
これら両方が引き起こされるように、彼らは敵に対して、言葉によって(ローマ人の)沈黙を臆病なものとして非難し辱めること、また、多くの傲慢と軽蔑を伴う行為がなされることによって、自発的には勇敢になろうとしない者たちを、勇敢になるよう強制することを許した。
γινομένων γὰρ τούτων πολλὰς ἐλπίδας εἶχον ἥξειν ἐπὶ τὸ στρατήγιον ἅπαντας ἀγανακτοῦντας καὶ καταβοῶντας καὶ κελεύοντας ἡγεῖσθαι σφῶν ἐπὶ τοὺς πολεμίους·
これらが起これば、全員が憤慨し、不満の声を上げ、自分たちを敵に対して率いるよう要求しながら、司令部へとやって来るだろうという強い期待を彼らは抱いていた。
ὅπερ καὶ συνέβη.
そして、まさにその通りになったのである。
§9.8.3ὡς γὰρ ἤρξαντο τὰς ἐξόδους τοῦ χάρακος ἀποταφρεύειν τε καὶ ἀποσταυροῦν οἱ πολέμιοι, δυσανασχετήσαντες οἱ Ῥωμαῖοι ἐπὶ τῷ ἔργῳ, τέως μὲν κατʼ ὀλίγους, ἔπειτʼ ἀθρόοι συντρέχοντες ἐπὶ τὰς σκηνὰς τῶν ὑπάτων ἐκεκράγεσάν τε καὶ προδοσίαν αὐτοῖς ἐνεκάλουν, καὶ εἰ μή τις ἡγήσεται σφίσι τῆς ἐξόδου, δίχα ἐκείνων αὐτοὶ τὰ ὅπλα ἔχοντες ἐπὶ τοὺς πολεμίους ἔλεγον ἐξελεύσεσθαι.
というのも、敵が陣地の出口に濠を掘り、柵を築き始めたとき、ローマ人たちはその行為に耐えかねて、最初は少数で、やがては集団となって執政官たちのテントへと駆けつけ、大声を上げて彼らを裏切りとして非難し、もしだれも自分たちの出撃を率いないのであれば、彼らなしで、自分たち自身が武器を手にして敵に対して出撃するだろう、と言ったからである。
§9.8.4ὡς δʼ ἐξ ἁπάντων ἐγίνετο τοῦτο, παρεῖναι τὸν χρόνον, ὃν περιέμενον, οἱ στρατηγοὶ νομίσαντες ἐκέλευον τοῖς ὑπηρέταις συγκαλεῖν τὸ πλῆθος εἰς ἐκκλησίαν·
これが全員から起こるようになると、将軍たちは自分たちが待ち望んでいた時期が来たと考えて、部下たちに群衆を集会に召集するよう命じた。
καὶ προελθὼν Φάβιος τοιάδε εἶπε·
そして、ファビウスが進み出て、次のように語った。