Humanitext Reader

ハリカルナッソスのディオニュシオス · ローマ古代誌 §9.21.1-9.21.6

ファビウス一族の留守部隊と包囲軍の全滅

690 / 962 箇所 · ギリシア語

要旨

ファビウス一族の留守部隊も急襲により全滅し、山に籠もっていた精鋭部隊も休戦提案を拒否して壮絶な戦闘の末に全滅する。著者は、こちらの説の方が信頼性が高いと述べる。

§9.21.1τῇ δʼ ἑξῆς ἡμέρᾳ μαθόντες τὴν κατασχοῦσαν τοὺς σφετέρους τύχην οἱ κατέχοντες τὸ φρούριον, καὶ ὅτι τὸ μὲν πλεῖον ἀπόλωλε τῆς στρατιᾶς μέρος ἐν ταῖς ἁρπαγαῖς, τὸ δὲ κράτιστον ἐν ὄρει πολιορκεῖται κατακεκλεισμένον ἐρήμῳ, καὶ εἰ μὴ ταχεῖά τις αὐτοῖς ἥξει βοήθεια, σπάνει τῶν ἀναγκαίων φθάσουσιν ἐξαιρεθέντες, ἐξῄεσαν κατὰ σπουδὴν ὀλίγους πάνυ καταλιπόντες ἐν τῷ φρουρίῳ φύλακας.
翌日、砦を守備していた者たちは、仲間たちを襲った運命を知り、また、軍隊の大部分は略奪の最中に全滅し、最も精強な部分は荒れ果てた山に閉じ込められて包囲されており、もし素早い救援が彼らに届かなければ、必需品の欠乏により彼らが降されるのが先になるであろうことを知ると、ごくわずかな守備兵を砦に残して急いで出撃した。
καὶ αὐτοὺς οἱ Τυρρηνοί, πρὶν ἢ συμμῖξαι τοῖς ἑτέροις ἐπικαταδραμόντες ἐκ τῶν χωρίων κυκλοῦνταί τε, καὶ πολλὰ γενναῖα ἔργα ἀποδειξαμένους διαφθείρουσιν ἅπαντας σὺν χρόνῳ.
そして彼らをエトルリア人たちは、彼らが他の者たちと合流する前に、それらの場所から急襲して包囲し、多くの勇敢な行いを示した彼らを、時が経つうちに全員殺害した。
§9.21.2μετʼ οὐ πολὺ δὲ καὶ οἱ τὸν λόφον καταλαβόμενοι λιμῷ τε καὶ δίψῃ πιεζόμενοι ὁμόσε χωρεῖν τοῖς πολεμίοις ἔγνωσαν·
間もなく、丘を占拠していた者たちもまた、飢えと渇きに苦しめられて、敵と直接相まみえることを決意した。
καὶ συμπεσόντες ὀλίγοι πρὸς πολλοὺς ἕωθεν ἀρξάμενοι μέχρι νυκτὸς ἐμάχοντο·
そして少人数で多人数に対して衝突し、夜明けから始めて夜まで戦った。
καὶ τοσοῦτον ἐποίησαν τῶν πολεμίων φόνον, ὥστε τοὺς σωροὺς τῶν νεκρῶν ἐμποδὼν αὐτοῖς εἶναι τῆς μάχης πολλαχῇ κεχυμένους.
そして彼らは非常に多くの敵の殺戮を行ったので、死体の山があちこちに散乱して、彼らにとって戦闘の妨げになるほどであった。
οἱ δὲ Τυρρηνοὶ πλεῖον ἢ τὸ τρίτον τῆς στρατιᾶς μέρος ἀπολωλεκότες καὶ περὶ τοῦ λοιποῦ δείσαντες, μικρὸν ἀνασχόντες τὰ ὅπλα διὰ τῶν ἀνακλητικῶν ἐπεκηρυκεύοντο πρὸς τοὺς ἄνδρας, ἄδειαν αὐτοῖς ὑπισχνούμενοι καὶ δίοδον, ἐὰν τὰ ὅπλα ἀποθῶνται καὶ τὸ φρούριον ἐκλίπωσιν.
エトルリア人たちは、軍隊の3分の1以上を失い、残りの部分についても恐れて、しばらく武器を収め、退却の合図によって男たちに使者を送って交渉し、もし彼らが武器を置き、砦を放棄するならば、彼らに安全と自由な通過を約束した。
§9.21.3οὐ προσδεξαμένων δὲ τῶν ἀνδρῶν τὰς προκλήσεις, ἀλλὰ τὸν εὐγενῆ θάνατον αἱρουμένων ἐπῄεσαν αὐτοῖς αὖθις ἐκ διαδοχῆς, συστάδην μὲν καὶ ἐκ χειρὸς οὐκέτι μαχόμενοι, πρόσωθεν δὲ βάλλοντες ἀθρόοι λόγχαις καὶ χερμάσι, καὶ ἦν νιφετῷ παραπλήσιος ἡ πληθὺς τῶν βελῶν.
しかし、男たちがその申し出を受け入れず、むしろ高潔な死を選んだので、彼らは交代で再び彼らに襲いかかったが、もはや接近戦や白兵戦で戦うことはせず、遠くから一斉に槍や投石用の石を投げつけた。 そして、それらの飛び道具の多さは雪の降るさまに似ていた。
οἱ δὲ Ῥωμαῖοι συστρεφόμενοι κατὰ λόχους προσέτρεχον αὐτοῖς οὐχ ὑφισταμένοις καὶ πολλὰς πληγὰς λαμβάνοντες ὑπὸ τῶν πέριξ ὑπέμενον.
ローマ人たちは部隊ごとにまとまって、立ち向かってこない敵に向かって走っていったが、四方から多くの打撃を受けながら耐えた。
§9.21.4ὡς δὲ τά τε ξίφη πολλοῖς ἄχρηστα ἦν τὰ μὲν ἀπεστομωμένα τὰς ἀκμάς, τὰ δὲ κατεαγότα, καὶ τῶν ἀσπίδων τὰ πέριξ ἴτυος ἐχόμενα διετέθρυπτο, ἔξαιμοί τε οἱ πλείους καὶ καταβελεῖς καὶ παράλυτοι τὰ μέλη διὰ πλῆθος τραυμάτων ἦσαν, καταφρονήσαντες αὐτῶν οἱ Τυρρηνοὶ χωροῦσιν ὁμόσε·
多くの者にとって、剣はあるものは刃先がなまり、あるものは折れて、役に立たなくなり、盾の縁に近い外周部分が砕け散り、多くの者が血を失い、矢玉を浴び、無数の傷のために手足が麻痺したとき、エトルリア人たちは彼らを侮って接近戦を挑んだ。
καὶ οἱ Ῥωμαῖοι προσπίπτοντες ὥσπερ θηρία δόρατά τʼ αὐτῶν ἐπιλαμβανόμενοι κατέκλων, καὶ ξίφη δραττόμενοι κατὰ τὰς ἀκμὰς ἀπέσπων, καὶ περικυλίοντες εἰς τὴν γῆν τὰ σώματα συνεφύροντο θυμῷ τὸ πλεῖον ἢ δυνάμει διαγωνιζόμενοι.
するとローマ人たちは野獣のように襲いかかり、彼らの槍を掴んで叩き折り、剣をその刃のところで掴んで奪い取り、彼らの体を地面に引き倒して組み伏せ、力というよりは怒りによって執念深く戦った。
§9.21.5ὥστʼ οὐκέτι συνῄεσαν αὐτοῖς εἰς χεῖρας οἱ πολέμιοι, τό τε καρτερικὸν ἐκπληττόμενοι τῶν ἀνδρῶν, καὶ τὴν ἀπόνοιαν, ἣν προσειλήφεσαν, κατὰ τὴν ἀπόγνωσιν τοῦ ζῆν δεδιότες·
そのため敵はもはや彼らと白兵戦を交えることはなく、男たちの不屈の精神に驚嘆し、また、生への絶望から彼らが抱いた狂気を恐れたためであった。
ἀλλʼ ἀποστάντες αὖθις ἔβαλλον ἀθρόοι καὶ ξύλοις καὶ λίθοις καὶ ὅτῳ ἄλλῳ ἐντύχοιεν, καὶ τελευτῶντες ἐγκατέχωσαν αὐτοὺς τῷ πλήθει τῶν βελῶν.
むしろ彼らは再び距離を置き、木片や石、その他出くわすあらゆるもので一斉に彼らを攻撃し、最後にはおびただしい飛び道具によって彼らを埋め尽くした。
διαφθείραντες δὲ τοὺς ἄνδρας ἔθεον ἐπὶ τὸ φρούριον, ἔχοντες τὰς τῶν ἐπιφανεστάτων κεφαλάς,
男たちを滅ぼした後、彼らは最も高名な者たちの首を携えて、砦へと走っていった。
§9.21.6ὡς ἐξ ἐφόδου τοὺς ἐκεῖ παραληψόμενοι.
突撃によって、そこにいる者たちを捕らえるつもりであった。
οὐ μὴν ἐχώρησέ γʼ αὐτοῖς κατʼ ἐλπίδα τὸ ἔργον·
しかしながら、事態は彼らの望み通りには進まなかった。
οἱ γὰρ καταλειφθέντες ἐν αὐτῷ ζηλώσαντες τὸ εὐγενὲς τοῦ θανάτου τῶν θʼ ἑταίρων καὶ τῶν συγγενῶν ἐξῆλθον ὀλίγοι παντάπασιν ὄντες, καὶ πολὺν ἀγωνισάμενοι χρόνον τὸν αὐτὸν τρόπον τοῖς ἑτέροις ἅπαντες διεφθάρησαν·
なぜなら、そこに残されていた者たちは、仲間や親族たちの死の高潔さに倣おうとして、ごくわずかな人数であったが出撃し、長い時間、他の者たちと同じ方法で戦った末に、全員が滅ぼされたからである。
τὸ δὲ χωρίον ἔρημον οἱ Τυρρηνοὶ παρέλαβον.
そして、エトルリア人たちは空になったその場所を占領した。
ἐμοὶ μὲν δὴ ὁ λόγος οὗτος πιστότερος ἐφαίνετο πολὺ τοῦ προτέρου·
私にとっては、この説の方が前述の説よりもはるかに信頼できるように思われる。
φέρονται δʼ ἐν γραφαῖς Ῥωμαίων ἀξιοχρέοις ἀμφότεροι.
しかし、その両方が信頼に足るローマの記録に記されている。

語釈・文法注

  1. 9.21.1φθάσουσιν ἐξαιρεθέντες — 動詞 φθάνω に補足分詞(ἐξαιρεθέντες)が伴う構文で、「〜されるのが先になる」「手遅れになって(敵に)陥落させられる」という意味を表す。
  2. 9.21.2ἐμποδὼν αὐτοῖς εἶναι τῆς μάχης — 副詞 ἐμποδὼν は関与の与格(αὐτοῖς)および妨げの対象を示す属格(τῆς μάχης)を伴い、「彼らにとって戦闘の妨げとなる」という意味を表す。
  3. 9.21.4τὰ πέριξ ἴτυος ἐχόμενα — 中動相の ἔχομαι は属格(ἴτυος)を伴って「〜に接している、隣接している」を意味し、冠詞を伴う τὰ πέριξ... と合わさることで「盾の縁(ἴτυς)の周囲に隣接している部分」を指す。
  4. 9.21.4θυμῷ τὸ πλεῖον ἢ δυνάμει διαγωνιζόμενοι — 名詞の与格形 θυμῷ と δυνάμει は手段・原因の与格。また τὸ πλεῖον は「大部分は、〜というよりはむしろ」という意味で副詞的に機能している対格である。

この箇所を引用する

ハリカルナッソスのディオニュシオス, ローマ古代誌 §9.21.1-9.21.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0081.tlg001.humanitext-grc2:9.21.1-9.21.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。