Humanitext Reader

ハリカルナッソスのディオニュシオス · ローマ古代誌 §8.43.1-8.43.7

使節を承諾するウェトゥリアと元老院の出発許可

621 / 962 箇所 · ギリシア語

要旨

ウェトゥリアが女性たちの熱心な説得を受けて使節となることを承諾し、ローマ元老院は激しい議論の末に彼女たちの出発を許可し、市民に見送りを指示する。

§8.43.1παυσαμένης δʼ αὐτῆς τοσοῦτος ὀδυρμὸς ἐκ τῶν παρουσῶν γυναικῶν ἐγένετο, καὶ τηλικαύτη κατέσχε τὸν οἶκον οἰμωγή, ὥστʼ ἐπὶ πολὺ ἐξακουσθῆναι τῆς πόλεως τὴν βοὴν καὶ μεστοὺς γενέσθαι τοὺς ἐγγὺς τῆς οἰκίας στενωποὺς ὄχλου.
彼女が話すのをやめると、そこにいた女性たちから非常に大きな嘆きが起こり、そして、そのような激しい泣き声が家を包んだので、その叫び声は都市の遠くまで聞こえ、家の近くの路地は群衆でいっぱいになった。
§8.43.2ἔπειθʼ ἥ τε Οὐαλερία πάλιν ἑτέρας ἐξέτεινε μακρὰς καὶ συμπαθεῖς δεήσεις, αἵ τʼ ἄλλαι γυναῖκες αἱ κατὰ φιλίαν ἢ συγγένειαν ἑκατέρᾳ τῶν γυναικῶν προσήκουσαι, καὶ παρέμενον λιπαροῦσαί τε καὶ γονάτων ἁπτόμεναι, ὥστʼ οὐκ ἔχουσα, ὅ τι πάθῃ πρὸς τοὺς ὀδυρμοὺς αὐτῶν καὶ τὰς πολλὰς δεήσεις, εἶξεν ἡ Οὐετουρία καὶ τελέσειν τὴν πρεσβείαν ὑπὲρ τῆς πατρίδος ὑπέσχετο τήν τε γυναῖκα τοῦ Μαρκίου παραλαβοῦσα καὶ τὰ τέκνα καὶ τῶν ἄλλων πολιτίδων τὰς βουλομένας.
その後、ウァレリアが再び、別の長い、同情を誘う懇願を重ね、また、二人の女性のいずれかに友情や親族関係によってつながりのある他の女性たちも、彼女たちのそばにとどまって熱心に懇願し、膝にすがりついたので、彼女たちの嘆きと数々の懇願に対してどう対処してよいか分からず、ウェトゥリアは屈し、マルキウス的妻と子供たち、そして他の市民の女性たちの中で望む者たちを伴って、祖国のために使節の務めを果たすことを約束した。
§8.43.3αἱ μὲν δὴ περιχαρεῖς γενόμεναι καὶ τοὺς θεοὺς ἐπικαλεσάμεναι συλλαβέσθαι σφίσι τῆς ἐλπίδος ἀπῄεσαν ἐκ τῆς οἰκίας καὶ προσήγγειλαν τὰ γενόμενα τοῖς ὑπάτοις·
彼女たちは非常に喜び、神々に自分たちの希望を助けてくださるよう祈りつつ、家から立ち去り、起こったことを執政官たちに報告した。
οἱ δὲ τὴν προθυμίαν αὐτῶν ἐπαινέσαντες συνεκάλουν τὴν βουλὴν καὶ περὶ τῆς ἐξόδου τῶν γυναικῶν, εἰ συγχωρητέον αὐταῖς, γνωμηδὸν ἐπυνθάνοντο.
執政官たちは彼女たちの熱意を称賛し、元老院を招集して、女性たちの出発について、それを彼女たちに許可すべきかどうか、一人一人の意見を求めた。
πολλοὶ μὲν οὖν ἐλέχθησαν καὶ παρὰ πολλῶν λόγοι, καὶ μέχρι τῆς ἑσπέρας διετέλεσαν ὅ τι χρὴ ποιεῖν βουλευόμενοι.
そのため、多くの人々によって多くの意見が述べられ、彼らは夕方まで何をなすべきか審議し続けた。
§8.43.4οἱ μὲν γὰρ οὐ μικρὸν ἀπέφαινον εἶναι τῇ πόλει κινδύνευμα γυναῖκας ἅμα τέκνοις εἰς πολεμίων στρατόπεδον πορευομένας ἐᾶσαι·
というのも、ある人々は、女性たちが子供たちを伴って敵の陣営へと赴くのを許すことは、都市にとって小さからぬ危険であると表明したからである。
εἰ γὰρ αὐτοῖς ὑπεριδοῦσι τῶν νενομισμένων ὁσίων περί τε πρεσβείας καὶ ἱκεσίας δόξειε μηκέτι προίεσθαι τὰς γυναῖκας, ἀμαχητὶ σφῶν ἁλώσεσθαι τὴν πόλιν·
もし敵が、使節や懇願に関する確立された神聖な法を無視して、女性たちをこれ以上解放しないと決めたならば、自分たちの都市は戦わずして奪われることになるだろうから。
ἠξίουν τʼ αὐτὰς μόνον ἐᾶσαι τὰς προσηκούσας τῷ Μαρκίῳ γυναῖκας ἅμα τοῖς τέκνοις αὐτοῦ πορευομένας.
そして彼らは、マルキウスにゆかりのある女性たちだけが、彼の子供たちとともに赴くのを許すように求めた。
ἕτεροι δʼ οὐδὲ ταύταις ᾤοντο δεῖν ἐπιτρέπειν τὴν ἔξοδον, ἐπιμελῶς δὲ καὶ ταύτας παρῄνουν φυλάττειν, ὅμηρα νομίσαντας ἔχειν παρὰ τῶν πολεμίων ἐχέγγυα τοῦ μηδὲν τὴν πόλιν ἀνήκεστον ὑπʼ §8.43.5αὐτῶν παθεῖν.
また別の人々は、彼女たちにさえ出発を許すべきではないと考え、彼女たちを敵からの人質、すなわち都市が彼らによって回復不能な被害を被らないための保証とみなして、細心の注意を払って彼女たちを監視するよう勧告した。
οἱ δὲ πάσαις συνεβούλευον συγχωρῆσαι ταῖς βουλομέναις γυναιξὶ τὴν ἔξοδον, ἵνα σὺν μείζονι ἀξιώματι αἱ τῷ Μαρκίῳ προσήκουσαι ποιήσωνται τὴν ὑπὲρ τῆς πατρίδος δέησιν.
しかし、また別の人々は、出発を望むすべての女性たちに出発を許可するよう勧め、それによってマルキウスにゆかりのある女性たちが、より大きな威厳をもって祖国のための懇願を行うことができるようにした。
τοῦ δὲ μηθὲν αὐταῖς συμβήσεσθαι δεινὸν ἐγγυητὰς ἀπέφαινον ἐσομένους θεοὺς μὲν πρῶτον, οἷς καθοσιωθεῖσαι τὰς ἱκεσίας ποιήσονται·
彼女たちに何も恐ろしいことが起こらないことの保証人となるのは、第一に、自らを捧げて懇願を行う対象である神々であり、第二に、彼女たちが赴こうとしているその男自身であると彼らは主張した。
ἔπειτα τὸν ἄνδρα αὐτόν, πρὸς ὃν ἔμελλον πορεύεσθαι, §8.43.6πάσης ἀδίκου τε καὶ ἀνοσίου πράξεως καθαρὸν καὶ ἀμίαντον ἐσχηκότα τὸν βίον.
彼はすべての不義で不敬な行為から身を清め、汚れのない人生を送ってきたのであるから。
ἐνίκα δʼ ὅμως ἡ συγχωροῦσα γνώμη ταῖς γυναιξὶ τὴν ἔξοδον μέγιστον ἀμφοῖν ἐγκώμιον ἔχουσα, τῆς μὲν βουλῆς τοῦ φρονίμου, ὅτι τὰ κράτιστα καὶ γενησόμενα προείδετο οὐδὲν ὑπὸ τοῦ κινδύνου τηλικοῦδε ὄντος ἐπιταραχθεῖσα·
それでもなお、女性たちに出発を許可する意見が勝ち、それは両者に対する最大の賛辞を含んでいた。
τοῦ δὲ Μαρκίου τῆς εὐσεβείας, ὅτι πολέμιος ὤν ἐπιστεύετο μηδὲν ἀσεβήσειν εἰς τὸ ἀσθενέστατον τῆς πόλεως μέρος κύριος αὐτοῦ καταστάς.
すなわち、元老院の賢明さに対しては、これほど大きな危険に少しも動揺することなく、最善の策と将来起こるべきことを見通したことへの賛辞であり、マルキウスの敬虔さに対しては、敵でありながら、都市の最も弱い部分の主人が配置された時に、それに対して何ら不敬なことを行わないと信頼されたことへの賛辞であった。
§8.43.7ὡς δὲ τὸ προβούλευμα ἐγράφη, προελθόντες οἱ ὕπατοι εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ συναγαγόντες ἐκκλησίαν σκότους ὄντος ἤδη τὰ δόξαντα τῷ συνεδρίῳ διεσάφησαν καὶ προεῖπον ἥκειν ἅπαντας ἕωθεν ἐπὶ τὰς πύλας προπέμψοντας ἐξιούσας τὰς γυναῖκας·
元老院決議案が起草されると、執政官たちは広場に進み出、すでに暗くなっていたが民会を招集して、元老院の決定事項を説明し、全員が夜明けに門のところに集まり、出発する女性たちを見送るようにと告げた。
αὐτοὶ δὲ τῶν κατεπειγόντων ἔλεγον ἐπιμελήσεσθαι.
そして彼ら自身は、差し迫った用件を処理すると述べた。

語釈・文法注

  1. 8.43.2οὐκ ἔχουσα, ὅ τι πάθῃ — 「自分がどう対処してよいか分からず」の意。ἔχω の否定+疑問詞(ここでは ὅ τι)+接続法(ὅ τι πάθῃ は躊躇接続法)の形で、「どのように対処すべきか分からない」「途方に暮れる」という慣用表現。ここでの πάσχω は「(事態に)直面してどう振る舞うか」を指す。
  2. 8.43.4ὅμηρα νομίσαντας ἔχειν — 分詞 νομίσαντας(対格・複数・男性)は、不定詞 φυλάττειν(「監視すること」)の省略された意味上の主語(執政官たち、あるいは市民たち)と性・数・格が一致している。主節の動詞 παρῄνουν(「彼らは勧告した」)の主語(一部の元老院議員たち)ではなく、勧告の対象である「監視する人々」を指す。
  3. 8.43.5τοῦ δὲ μηθὲν αὐταις συμβήσεσθαι δεινὸν — 定冠詞付き不定詞句 τοῦ ... συμβήσεσθαι(未来不定詞)は属格であり、後続の名詞 ἐγγυητάς(「保証人」)に係る制限属格(「〜ということの保証人」)を構成している。不定詞の意味上の主語は μηθὲν δεινόν(「何ら恐ろしいことも」)である。
  4. 8.43.6τῆς μὲν βουλῆς τοῦ φρονίμου — 先行する ἀμφοῖν ἐγκώμιον(「両者への賛辞」)の具体的内容を示す同格・説明の属格。前半の「元老院の賢明さ」は「名詞(βουλῆς)+中性名詞化した形容詞(τοῦ φρονίμου)」、後半の「マルキウスの敬虔さ」は「固有名詞(Μαρκίου)+抽象名詞(τῆς εὐσεβείας)」という、対称的でありながら変化を持たせた構文になっている。

この箇所を引用する

ハリカルナッソスのディオニュシオス, ローマ古代誌 §8.43.1-8.43.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0081.tlg001.humanitext-grc2:8.43.1-8.43.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。