Humanitext Reader

ハリカルナッソスのディオニュシオス · ローマ古代誌 §7.12.1-7.12.5

使節の帰還とウォルスキ人の疫病による降伏

514 / 962 箇所 · ギリシア語

要旨

クマイに派遣されたローマの使節たちは、タルクィニウス派の追放者たちによる訴追から逃れて脱出する。ローマは深刻な食糧難とウォルスキ人の脅威に直面するが、ウォルスキ人を突如襲った猛烈な疫病により危機を脱し、その都市ウェリトラエの帰順を受け入れる。

§7.12.1ἐπὶ τοῦτον δὴ τὸν Ἀριστόδημον ἔτος ὁμοῦ τι τεσσαρεσκαιδέκατον ἤδη τυραννοῦντα Κύμης οἱ σὺν Ταρκυνίῳ φυγάδες καθιστάμενοι τὴν κατὰ τῆς πατρίδος ἐβούλοντο συντελέσασθαι δίκην.
すでにクマイを十四年近く支配していたこのアリストデモスの前にて、タルクィニウスに伴う追放者たちは、祖国に対する復讐の裁判を申し立て、それを遂行することを望んだ。
οἱ δὲ πρέσβεις τῶν Ῥωμαίων τέως μὲν ἀντέλεγον, ὡς οὔτʼ ἐπὶ τοῦτον ἥκοντες τὸν ἀγῶνα οὔτʼ ἐξουσίαν ἔχοντες, ἣν οὐκ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς ἡ βουλὴ περὶ τῆς πόλεως ἀπολογήσασθαι.
一方、ローマの使節たちは、自分たちはこの争いのために来たのでもなければ、元老院から市について弁明するよう委ねられた権限も持っていないとして、しばらくの間は抗弁していた。
§7.12.2ὡς δʼ οὐθὲν ἐπέραινον, ἀλλʼ ἐγκεκλικότα τὸν τύραννον ἑώρων ἐπὶ θάτερα μέρη διὰ τὰς σπουδὰς καὶ τὰς παρακλήσεις τῶν φυγάδων, αἰτησάμενοι χρόνον εἰς ἀπολογίαν, καὶ διεγγυήσαντες τὰ σώματα χρημάτων ἐν τῷ διὰ μέσου τῆς δίκης οὐθενὸς ἔτι φυλάττοντος αὐτοὺς ἀποδράντες ᾤχοντο.
しかし、何の効果もなく、追放者たちの熱意と嘆願によって僭主が彼らの方へと傾いているのを見ると、彼らは弁明のための猶予を求め、保証金を支払って自らの身元を保証させた上で、裁判の合間に誰も自分たちを監視していない隙に逃亡し、去っていった。
θεράποντας δʼ αὐτῶν καὶ τὰ ὑποζύγια καὶ τὰ ἐπὶ τῇ σιτωνίᾳ κομισθέντα χρήματα ὁ τύραννος κατέσχε.
そして僭主は、彼らの従者たちと荷獣、および穀物買付けのために持参された資金を押収した。
§7.12.3ταύταις μὲν οὖν ταῖς πρεσβείαις τοιαῦτα παθούσαις ἀπράκτοις ἀναστρέψαι συνέβη, ἐκ δὲ τῶν ἐν Τυρρηνίᾳ πόλεων οἱ πεμφθέντες κέγχρους τε καὶ ζέας συνωνησάμενοι ταῖς ποταμηγοῖς σκάφαις κατεκόμισαν εἰς τὴν πόλιν.
こうして、この使節団はこのような目に遭って成果なく帰還することになったが、エトルリアの諸都市に派遣された者たちは、キビやスペルト小麦を買い付け、川船で市へと運び込んだ。
αὕτη βραχύν τινα χρόνον ἡ ἀγορὰ Ῥωμαίους διέθρεψεν· ἔπειτʼ ἐξαναλωθεῖσα εἰς τὰς αὐτὰς ἀπορίας κατέστησεν αὐτούς.
この食糧は短い間ローマ人たちを養ったが、その後使い果たされると、彼らを再び同じ窮状に陥れた。
ἦν δʼ οὐθὲν εἶδος ἀναγκαίας τροφῆς, ὃ οὐκ ἐπείραζον ἔτι, συνέβαινέ τʼ οὐκ ὀλίγοις αὐτῶν, τὰ μὲν διὰ τὴν σπάνιν, τὰ δὲ διὰ τὴν ἀτοπίαν τῆς οὐκ εἰωθυίας ἐδωδῆς, τοῖς μὲν ἀρρώστων διακεῖσθαι τὰ σώματα, τοῖς δὲ παρημελημένοις διὰ πενίαν καὶ παντάπασιν ἀδυνάτως·
彼らが試さなかった必要不可欠な食糧の種類はもはやなく、その多くが、食糧不足のため、あるいは慣れない不自然な食べ物のために、ある者は体が病気にかかり、ある者は貧困のために顧みられず完全に衰弱してしまうことになった。
§7.12.4ὡς δὲ τοῦτʼ ἔγνωσαν οἱ νεωστὶ κεκρατημένοι τῷ πολέμῳ Οὐολοῦσκοι, πρεσβειῶν ἀπορρήτοις διαποστολαῖς ἐνῆγον ἀλλήλους εἰς τὸν κατʼ αὐτῶν πόλεμον, ὡς ἀδυνάτων ἐσομένων, εἴ τις αὐτοῖς ἐπίθοιτο κεκακωμένοις πολέμῳ τε καὶ λιμῷ ἀντέχειν.
先の戦争で屈服したばかりのウォルスキ人がこれを知ると、秘密裏に使節を送り合って、互いに彼らに対する戦争を煽り立てた。 戦争と飢饉によって弱り果てたローマ人に何者かが襲いかかれば、彼らは持ちこたえることができないだろうと考えたからである。
θεῶν δέ τις εὔνοια, οἷς φροντὶς ἦν μὴ περιιδεῖν ὑπὸ τοῖς ἐχθροῖς Ῥωμαίους γενομένους, ἐκφανέστατα καὶ τότε τὴν ἑαυτῆς δύναμιν ἀπεδείξατο.
しかし、ローマ人が敵の支配下に入るのを見過ごすまいと気にかけていた神々の好意が、極めて明白にその力をその時も示した。
τοσοῦτος γάρ τις ἄφνω εἰς τὰς πόλεις τῶν Οὐολούσκων φθόρος λοιμικὸς ἐνέσκηψεν, ὅσος ἐν οὐδενὶ ἄλλῳ τόπῳ μνημονεύεται γενόμενος οὔθʼ Ἑλλάδος οὔτε βαρβάρου γῆς, πᾶσαν ἡλικίαν καὶ τύχην καὶ φύσιν ἐρρωμένων τε καὶ ἀσθενῶν σωμάτων ὁμοίως διεργαξόμενος.
というのも、ギリシアの地であれ未開の地であれ他にいかなる場所でも発生した記憶がないほど凄まじい疫病による破滅が、突如ウォルスキ人の諸都市を襲い、年齢、境遇、強健か衰弱しているかという体質を問わず、すべての者を等しく死に至らしめたからである。
ἐδήλωσε δὲ τὴν ὑπερβολὴν τῆς συμφορᾶς πόλις ἐπιφανὴς τῶν Οὐολούσκων, Οὐέλιτραι ὄνομα αὐτῇ, μεγάλη τε καὶ πολυάνθρωπος οὖσα τέως, ἧς ὁ λοιμὸς μίαν ὑπελείπετο μοῖραν ἐκ τῶν δέκα, τὰς δʼ ἄλλας ὑπολαβὼν ἀπήνεγκε.
その災厄の凄まじさは、ウォルスキ人の著名な都市であり、それまでは大きく人口も多かったウェリトラエという名の都市が示している。 この都市では、疫病が十分の九を連れ去り、わずか十分の一を残すのみとなった。
§7.12.5τελευτῶντες δʼ οὖν ὅσοι περιῆσαν ἐκ τῆς συμφορᾶς πρεσβευσάμενοι Ῥωμαίοις ἔφρασαν τὴν ἐρημίαν καὶ παρέδοσαν τὴν πόλιν.
ついに、その災厄から生き残った者たちは使節をローマ人に送り、人口の荒廃を告げて市を明け渡した。
ἔτυχον δὲ καὶ πρότερον ἐποίκους ἐκ τῆς Ῥώμης εἰληφότες, ἀφʼ ἧς αἰτίας καὶ τὸ δεύτερον κληρούχους παρʼ αὐτῶν ᾔτουν.
彼らは以前にもローマからの入植者を受け入れていたことがあり、その理由から二度目となる植民者の派遣を彼らに求めたのである。

語釈・文法注

  1. 7.12.1καθιστάμενοι τὴν κατὰ τῆς πατρίδος ἐβούλοντο συντελέσασθαι δίκην — 中間態分詞 `καθιστάμενοι` は「(訴訟などを)提起する、取り決める」という意味の法的な慣用表現(δίκην καθίστασθαι)の一部を成しており、ここでは目的語 `δίκην` が後続の動詞 `συντελέσασθαι`(遂行する、完了する)の目的語を兼ねる、あるいは二重に係っている構造。 `τὴν κατὰ τῆς πατρίδος`(祖国に対する)は `δίκην` を修飾する。
  2. 7.12.1ὡς οὔτʼ ἐπὶ τοῦτον ἥκοντες τὸν ἀγῶνα οὔτʼ ἐξουσίαν ἔχοντες — 接続詞 `ὡς` が現在分詞 `ἥκοντες` および `ἔχοντες` を伴うことで、主節の主語(ローマの使節たち)による主観的な理由、あるいは彼らが主張した弁明の内容(「〜という理由で、〜として」)を表している。
  3. 7.12.3συνέβαινέ τʼ οὐκ ὀλίγοις αὐτῶν... τοῖς μὲν ἀρρώστων διακεῖσθαι τὰ σώματα, τοῖς δὲ παρημελημένοις... ἀδυνάτως — 非人称動詞 `συνέβαινε`(〜という事態が生じた)が与格 `οὐκ ὀλίγοις αὐτῶν`(彼らのうち少なくない者たちに)をとり、それがさらに `τοῖς μὲν` と `τοῖς δὲ` に細分化されて不定詞節を従えている。 `τοῖς μὲν` 節では `διακεῖσθαι τὰ σώματα`(体が〜な状態にある)が続き、属格の `ἀρρώστων`(病気の人々の)が `σωμάτων` に代わり所有者(あるいは部分)を補足している。 `τοῖς δὲ` 節では、副詞 `ἀδυνάτως`(不可能な、衰弱した状態で)の後に、先行する `διακεῖσθαι`(または `ἔχειν`)が省略されている。

この箇所を引用する

ハリカルナッソスのディオニュシオス, ローマ古代誌 §7.12.1-7.12.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0081.tlg001.humanitext-grc2:7.12.1-7.12.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。