Humanitext Reader

ハリカルナッソスのディオニュシオス · ローマ古代誌 §3.52.1-3.52.4

ラティウム軍の侵攻とローマ軍との激戦

223 / 962 箇所 · ギリシア語

要旨

ラティウム人とサビニ人がローマ領に侵攻し、ローマ王はラティウム軍に狙いを定めて対峙する。両軍は互角の激戦を繰り広げたが、翌日の対応の違いからローマ軍の優勢が明らかになる。

§3.52.1ταύταις ἐπαρθέντες ταῖς ἐλπίσιν οἱ Λατῖνοι παρασκευασάμενοι δύναμιν οἰκείαν συχνὴν καὶ τὴν παρὰ Τυρρηνῶν προσλαβόντες εἰς τὴν Ῥωμαίων γῆν ἐνέβαλον, καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἐκ τοῦ Σαβίνων ἔθνους αἱ τοῦ πολέμου κοινωνήσειν αὐτοῖς ὑποσχόμεναι πόλεις τὴν προσόμουρον κυροῦσαν αὐταῖς χώραν ἐδῄουν.
これらの希望に励まされたラティウム人たちは、自国のかなりの軍勢を準備し、さらにエトルリア人からの軍勢をも受け入れて、ローマ人の土地に侵入した。 また同時に、サبینی人の中から、彼らと戦争を共にする(協同する)ことを約束していた諸都市が、自分たちに隣接する国境を接した地域を略奪した。
ὁ δὲ τῶν Ῥωμαίων βασιλεὺς παρασκευασάμενος καὶ αὐτὸς ἐν τῷ μεταξὺ χρόνῳ πολλὴν καὶ ἀγαθὴν δύναμιν ἐξῆγεν ἐπὶ τοὺς πολεμίους διὰ §3.52.2ταχέων.
一方、ローマ人の王も、その間に自身で多くの優れた軍勢を準備し、速やかに敵に向かって出撃させた。
Σαβίνοις μὲν οὖν ἅμα καὶ Λατίνοις πολεμεῖν καὶ διαιρεῖν εἰς δύο μέρη τὴν δύναμιν οὐκ ἀσφαλὲς ὑπέλαβεν εἶναι, ἅπασαν δὲ τὴν στρατιὰν ἐπὶ Λατίνους ἄγειν ἐβουλεύσατο καὶ τίθεται πλησίον αὐτῶν τὸν χάρακα.
それゆえ、サبینی人とラティウム人の双方と同時に戦い、軍勢を二つの部分に分けることは、安全ではないと彼は判断した。 そして、全軍をラティウム人に向けて率いることを決意し、彼らの近くに陣を構えた。
κατʼ ἀρχὰς μὲν οὖν ὀκνηρῶς εἶχον ἑκάτεροι πάσαις ἀποκινδυνεῦσαι ταῖς δυνάμεσι δεδιότες τὰς ἀλλήλων παρασκευάς, ἀκροβολισμοὺς δὲ κατιόντες ἐκ τῶν ἐρυμάτων οἱ ψιλοὶ παρʼ ἑκατέρων συνεχεῖς ἐποιοῦντο καὶ ἦσαν ὡς τὰ πολλὰ ἰσόμαχοι·
初めのうち、双方はお互いの準備を恐れて、すべての軍勢をかけて危険を冒すことを躊躇していたが、双方の軽装兵たちが砦から下りてきては、絶えず小競り合いを行い、その多くは互角であった。
§3.52.3χρόνῳ δʼ ὕστερον ἐμπεσούσης ἀμφοτέροις ἐκ τῶν τοιούτων ἁψιμαχιῶν φιλονεικίας ἐπιβοηθοῦντες ἑκάτεροι τοῖς σφετέροις, ὀλίγοι μὲν τὸ πρῶτον, ἔπειτα σύμπαντες ἠναγκάσθησαν ἐκ τῶν στρατοπέδων προελθεῖν.
しかしその後、そのような小競り合いから双方に競争心が芽生え、それぞれが自軍の者を支援するうちに、最初は少数が、次いで全員が陣営から進み出ることを余儀なくされた。
καὶ καταστάντες εἰς μάχην ἄνδρες οὔτε πολεμικῶν ἀγώνων ἀτριβεῖς οὔτε πλήθει πολὺ ἀποδέοντες ἀλλήλων πεζοί τε καὶ ἱππεῖς προθυμίᾳ τε ὡρμημένοι πρὸς τὸν πόλεμον ὁμοίᾳ καὶ κινδύνων τὸν ἔσχατον ἀναρριπτεῖν νομίσαντες ἠγωνίσαντο μὲν ἀμφότεροι λόγου ἀξίως, διεκρίθησαν δὲ ἀπʼ ἀλλήλων ἰσόμαχοι νυκτὸς ἐπιλαβούσης.
そして、戦いに突入した人々――戦争の争いに不慣れでもなく、数においても互いに大きく劣らず、歩兵も騎兵も同様の熱意をもって戦争に赴き、極限の危険を冒す覚悟を決めていた人々――は、双方とも賞賛に値する戦いぶりを示したが、夜が訪れたため、互角のままで互いに離れた。
§3.52.4ἡ μέντοι μετὰ τὸν ἀγῶνα διάνοια ἑκατέρων οὐχ ὁμοία γενομένη φανεροὺς ἐποίησε τοὺς κρεῖττον ἀγωνισαμένους τῶν ἑτέρων·
しかしながら、戦闘後の双方の意気込みが異なっていたことで、どちらが相手よりも優れた戦いをしたかが明らかになった。
τῇ γὰρ ἑξῆς ἡμέρᾳ Λατῖνοι μὲν οὐκέτι προῄεσαν ἐκ τοῦ χάρακος, ὅ δὲ τῶν Ῥωμαίων βασιλεὺς ἐξαγαγὼν τὰς δυνάμεις εἰς τὸ πεδίον ἕτοιμος ἦν ἑτέραν ποιεῖσθαι μάχην καὶ μέχρι πολλοῦ κατέσχεν ἐν τάξει τὴν φάλαγγα.
というのも、翌日、ラティウム人たちはもはや陣営から進み出なかったが、ローマ人の王は軍勢を平原へと引き出して、再び戦闘を行う準備を整え、長い間ファランクスを整然と維持したからである。
ὡς δʼ οὐκ ἀντεπεξῄεσαν οἱ πολέμιοι, σκυλεύσας αὐτῶν τοὺς νεκροὺς καὶ τοὺς ἰδίους ἀνελόμενος σὺν πολλῷ αὐχήματι ἀπῆγε τὴν στρατιὰν ἐπὶ τὸν ἑαυτοῦ χάρακα.
敵が対抗して進み出てこないのを見て、彼は敵の死体から武具を奪い、自軍の遺体を回収した上で、大いなる誇りとともに軍勢を自身の陣営へと連れ帰った。

語釈・文法注

  1. 3.52.1αἱ τοῦ πολέμου κοινωνήσειν αὐτοῖς ὑποσχόμεναι πόλεις — 未来不定詞 κοινωνήσειν の意味上の主語は、それを支配する分詞 ὑποσχόμεναι の主語と同じ「サビニ人の諸都市」であるため省略されている。また、κοινωνέω は通常属格を支配するが、ここでは「〜と共同する、協同する」の意味で与格 αὐτοῖς(ラティウム人たち)を伴っている。
  2. 3.52.3καταστάντες εἰς μάχην ἄνδρες ... ἠγωνίσαντο — 文の主語 ἄνδρες(および同格の πεζοί τε καὶ ἱππεῖς)と主動詞 ἠγωνίσαντο の間に、2つの否定形容詞・分詞句(οὔτε... ἀτριβεῖς, οὔτε... ἀποδέοντες)と2つの付帯状況を表す分詞句(ὡρμημένοι, νομίσαντες)が挿入され、主従関係が複雑になっている。文の骨格は「戦いに突入した人々は(...という状態であったが)双方とも見事に戦った」となる。
  3. 3.52.4φανεροὺς ἐποίησε τοὺς κρεῖττον ἀγωνισαμένους τῶν ἑτέρων — φανεροὺς ἐποίησε(明らかにした)の目的語は、冠詞を伴って名詞化した分詞句 τοὺς ... ἀγωνισαμένους(より優れた戦いをした人々)である。τῶν ἑτέρων は比較級の副詞 κρεῖττον にかかる比較の属格で、「他方(相手)よりも」を表す。

この箇所を引用する

ハリカルナッソスのディオニュシオス, ローマ古代誌 §3.52.1-3.52.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0081.tlg001.humanitext-grc2:3.52.1-3.52.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。