§3.52.1ταύταις ἐπαρθέντες ταῖς ἐλπίσιν οἱ Λατῖνοι παρασκευασάμενοι δύναμιν οἰκείαν συχνὴν καὶ τὴν παρὰ Τυρρηνῶν προσλαβόντες εἰς τὴν Ῥωμαίων γῆν ἐνέβαλον, καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἐκ τοῦ Σαβίνων ἔθνους αἱ τοῦ πολέμου κοινωνήσειν αὐτοῖς ὑποσχόμεναι πόλεις τὴν προσόμουρον κυροῦσαν αὐταῖς χώραν ἐδῄουν.
이러한 희망에 고무된 라티움인들은 자국의 상당한 군대를 준비하고 에트루리아인들로부터 온 군대까지 합세하여 로마인들의 영토로 침입했다. 그리고 같은 시기에 사비누스 민족 중에서 그들과 전쟁을 함께하기로 약속했던 도시들이 자신들과 경계를 접한 인접 지역을 약탈했다.
ὁ δὲ τῶν Ῥωμαίων βασιλεὺς παρασκευασάμενος καὶ αὐτὸς ἐν τῷ μεταξὺ χρόνῳ πολλὴν καὶ ἀγαθὴν δύναμιν ἐξῆγεν ἐπὶ τοὺς πολεμίους διὰ §3.52.2ταχέων.
한편 로마의 왕 역시 그사이 스스로 많고도 우수한 군대를 준비하여 속히 적들을 향해 출격했다.
Σαβίνοις μὲν οὖν ἅμα καὶ Λατίνοις πολεμεῖν καὶ διαιρεῖν εἰς δύο μέρη τὴν δύναμιν οὐκ ἀσφαλὲς ὑπέλαβεν εἶναι, ἅπασαν δὲ τὴν στρατιὰν ἐπὶ Λατίνους ἄγειν ἐβουλεύσατο καὶ τίθεται πλησίον αὐτῶν τὸν χάρακα.
그리하여 사비누스인과 라티움인 둘 모두와 동시에 싸우며 군대를 두 부분으로 나누는 것은 안전하지 않다고 그는 판단했고, 전군을 라티움인들을 향해 이끌기로 결정하고 그들의 근처에 진영을 구축했다.
κατʼ ἀρχὰς μὲν οὖν ὀκνηρῶς εἶχον ἑκάτεροι πάσαις ἀποκινδυνεῦσαι ταῖς δυνάμεσι δεδιότες τὰς ἀλλήλων παρασκευάς, ἀκροβολισμοὺς δὲ κατιόντες ἐκ τῶν ἐρυμάτων οἱ ψιλοὶ παρʼ ἑκατέρων συνεχεῖς ἐποιοῦντο καὶ ἦσαν ὡς τὰ πολλὰ ἰσόμαχοι·
처음에는 양측 모두 서로의 군비를 두려워하여 모든 군대를 동원해 모험을 거는 것을 주저했으나, 양측의 경장병들이 보루에서 내려와 끊임없이 소규모 접전을 벌였으며 대부분의 경우 대등하게 싸웠다.
§3.52.3χρόνῳ δʼ ὕστερον ἐμπεσούσης ἀμφοτέροις ἐκ τῶν τοιούτων ἁψιμαχιῶν φιλονεικίας ἐπιβοηθοῦντες ἑκάτεροι τοῖς σφετέροις, ὀλίγοι μὲν τὸ πρῶτον, ἔπειτα σύμπαντες ἠναγκάσθησαν ἐκ τῶν στρατοπέδων προελθεῖν.
그러나 나중에 그러한 접전들로부터 양측 모두에게 경쟁심이 생겨나 각자 자기편을 도우러 가다 보니, 처음에는 소수가, 나중에는 전원이 진영에서 나오지 않을 수 없게 되었다.
καὶ καταστάντες εἰς μάχην ἄνδρες οὔτε πολεμικῶν ἀγώνων ἀτριβεῖς οὔτε πλήθει πολὺ ἀποδέοντες ἀλλήλων πεζοί τε καὶ ἱππεῖς προθυμίᾳ τε ὡρμημένοι πρὸς τὸν πόλεμον ὁμοίᾳ καὶ κινδύνων τὸν ἔσχατον ἀναρριπτεῖν νομίσαντες ἠγωνίσαντο μὲν ἀμφότεροι λόγου ἀξίως, διεκρίθησαν δὲ ἀπʼ ἀλλήλων ἰσόμαχοι νυκτὸς ἐπιλαβούσης.
그리고 전투에 돌입한 이들은 — 전쟁의 싸움에 미숙하지도 않고 수에 있어서도 서로 크게 뒤지지 않으며, 보병과 기병 모두 동일한 열의로 전쟁에 돌입했고 극한의 위험을 무릅쓰기로 결심한 사람들이었는데 — 양측 모두 칭찬할 만하게 싸웠으나, 밤이 찾아와 대등한 상태로 서로에게서 갈라섰다.
§3.52.4ἡ μέντοι μετὰ τὸν ἀγῶνα διάνοια ἑκατέρων οὐχ ὁμοία γενομένη φανεροὺς ἐποίησε τοὺς κρεῖττον ἀγωνισαμένους τῶν ἑτέρων·
그러나 전투 후의 양측의 마음가짐이 서로 같지 않았던 것은 어느 쪽이 상대방보다 더 잘 싸웠는지를 명백히 보여주었다.
τῇ γὰρ ἑξῆς ἡμέρᾳ Λατῖνοι μὲν οὐκέτι προῄεσαν ἐκ τοῦ χάρακος, ὅ δὲ τῶν Ῥωμαίων βασιλεὺς ἐξαγαγὼν τὰς δυνάμεις εἰς τὸ πεδίον ἕτοιμος ἦν ἑτέραν ποιεῖσθαι μάχην καὶ μέχρι πολλοῦ κατέσχεν ἐν τάξει τὴν φάλαγγα.
왜냐하면 다음 날 라티움인들은 더 이상 진영에서 나오지 않았지만, 로마의 왕은 군대를 평원으로 이끌고 나와 또 다른 전투를 치를 준비를 갖추고 오랫동안 대열을 정연하게 유지했기 때문이다.
ὡς δʼ οὐκ ἀντεπεξῄεσαν οἱ πολέμιοι, σκυλεύσας αὐτῶν τοὺς νεκροὺς καὶ τοὺς ἰδίους ἀνελόμενος σὺν πολλῷ αὐχήματι ἀπῆγε τὴν στρατιὰν ἐπὶ τὸν ἑαυτοῦ χάρακα.
적들이 맞서 나오지 않자, 그는 적들의 시신에서 무구를 거두고 아군의 시신을 수습한 후, 큰 자부심을 안고 군대를 자신의 진영으로 인도해 갔다.