§2.74.1τὰ δʼ εἰς εὐτέλειάν τε καὶ σωφροσύνην ἄγοντα τὸν ἑκάστου βίον καὶ εἰς ἐπιθυμίαν καταστήσαντα τῆς φυλαττούσης ἐν ὁμονοίᾳ τὴν πόλιν δικαιοσύνης πλεῖστα ὅσα, τὰ μὲν ἐγγράφοις περιληφθέντα νόμοις, τὰ δʼ ἐξω γραφῆς εἰς ἐπιτηδεύσεις ἀχθέντα καὶ συνασκήσεις χρονίους·
各人の生活を倹約と節制へと導き、また、協調のうちに都市を守る正義への強い欲求を抱かせた多くの制度があった。 あるものは成文化された法律に含められ、あるものは文字に書かれることなく、習慣的な実践と長期にわたる鍛錬によって導入された。
ὑπὲρ ὧν ἁπάντων μὲν πολὺ ἂν ἔργον εἴη λέγειν, ἀρκέσει δὲ δύο τὰ μεγίστης μνήμης τυχόντα τεκμήρια καὶ τῶν ἄλλων §2.74.2γενέσθαι·
これらすべてについて語ることは多大な骨折りとなるだろうが、最も記憶に値する二つの証拠が、他のすべてのものの証拠となることで十分であろう。
τῆς μὲν αὐταρκείας καὶ τοῦ μηδένα τῶν ἀλλοτρίων ἐπιθυμεῖν ἡ περὶ τοὺς ὁρισμοὺς τῶν κτήσεων νομοθεσία.
自足と、他人のものを誰も望まないことに関する第一のものは、所有地の境界画定に関する立法である。
κελεύσας γὰρ ἑκάστῳ περιγράψαι τὴν ἑαυτοῦ κτῆσιν καὶ στῆσαι λίθους ἐπὶ τοῖς ὅροις ἱεροὺς ἀπέδειξεν ὁρίου Διὸς τοὺς λίθους, καὶ θυσίας ἔταξεν αὐτοῖς ἐπιτελεῖν ἅπαντας ἡμέρᾳ τακτῇ καθʼ ἕκαστον ἐνιαυτὸν ἐπὶ τὸν τόπον συνερχομένους, ἑορτὴν ἐν τοῖς πάνυ τιμίαν τὴν τῶν ὁρίων θεῶν καταστησάμενος.
彼は各人に自分の所有地を画定し、その境界に石を置くように命じた上で、それらの石を境界の神ユーピテルに捧げられた神聖なものと定め、すべての人が毎年決まった日にその場所に集まってそれらの石に犠牲を捧げるよう規定し、境界の神々のための極めて厳かな祭りを定めたのである。
§2.74.3ταύτην Ῥωμαῖοι Τερμινάλια καλοῦσιν ἐπὶ τῶν τερμόνων καὶ τοὺς ὅρους αὐτοὺς ἑνὸς ἀλλαγῇ γράμματος παρὰ τὴν ἡμετέραν διάλεκτον ἐκφέροντες τέρμινας προσαγορεύουσιν.
この祭りをローマ人は境界にちなんで「テルミナリア」と呼び、境界そのものを、我々の言語から一文字変えて発音し「テルミネス」と呼んでいる。
εἰ δέ τις ἀφανίσειεν ἢ μεταθείη τοὺς ὅρους, ἱερὸν ἐνομοθέτησεν εἶναι τοῦ θεοῦ τὸν τούτων τι διαπραξάμενον, ἵνα τῷ βουλομένῳ κτείνειν αὐτὸν ὡς ἱερόσυλον ἥ τε ἀσφάλεια καὶ τὸ καθαρῷ μιάσματος εἶναι προσῇ.
もし誰かがその境界を消し去るか、あるいは移動させた場合、このようなことを行った者をその神の「サケル(神聖物・呪われた者)」とすることを彼は立法した。 それは、彼を神聖侵害者として殺そうと望む者に、安全と、汚れから清らかであることが保証されるためであった。
§2.74.4τοῦτο δ οὐκ ἐπὶ τῶν ἰδιωτικῶν κατεστήσατο μόνον κτήσεων τὸ δίκαιον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν δημοσίων, ὅροις κἀκείνας περιλαβών, ἵνα καὶ τὴν Ῥωμαίων γῆν ἀπὸ τῆς ἀστυγείτονος ὅριοι διαιρῶσι θεοὶ καὶ τὴν κοινὴν ἀπὸ τῆς ἰδίας.
彼はこの正義の制度を、私有地に対してのみ定めたのではなく、公有地に対しても定め、それらをも境界で取り囲んだ。 それは、ローマ人の土地を隣接する土地から、また共有地を私有地から、境界の神々が分かつためであった。
τοῦτο μέχρι τῶν καθʼ ἡμᾶς χρόνων φυλάττουσι Ῥωμαῖοι μνημεῖα τῆς ὁσίας αὐτῆς ἕνεκα.
ローマ人はこのことを、その神聖さそのものの記念として、我々の時代に至るまで守り続けている。
θεούς τε γὰρ ἡγοῦνται τοὺς τέρμονας καὶ θύουσιν αὐτοῖς ὁσέτη τῶν μὲν ἐμψύχων οὐδὲν ʽοὐ γὰρ ὅσιον αἱμάττειν τοὺς λίθουσʼ πελάνους δὲ §2.74.5δημητρίους καὶ ἄλλας τινὰς καρπῶν ἀπαρχάς.
なぜなら、彼らは境界石を神々とみなし、毎年それらに、生き物はいっさい犠牲にせず(なぜなら石を血で染めることは敬虔に反するからである)、デーメーテールの穀物粉の供え物、およびその他のいくつかの果実の初穂を捧げるからである。
ἐχρῆν δὲ καὶ τὸ ἔργον ἔτι φυλάττειν πιστὸν αὐτούς, οὗ χάριν θεοὺς ἐνόμισε τοὺς τέρμονας ὁ Νόμας, ἱκανουμένους τοῖς ἑαυτῶν κτήμασι, τῶν δʼ ἀλλοτρίων μήτε βίᾳ σφετεριζομένους μηδὲν μήτε δόλῳ.
しかし、彼らはまた、ヌマが境界石を神々とみなしたその趣旨である実際の行いをも、忠実に守り続けるべきであった。 すなわち、自分自身の所有物に満足し、他人のものを暴力によっても欺瞞によっても一切奪わないということである。
νῦν δʼ οὐχ ὡς ἄμεινον οὐδʼ ὡς οἱ πρόγονοι παρέδοσαν ὁρίζουσί τινες ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων τὰ οἰκεῖα, ἀλλʼ ἔστιν αὐτοῖς ὅρος τῶν κτήσεων οὐχ ὁ νόμος, ἀλλʼ ἡ πάντων ἐπιθυμία, πρᾶγμα οὐ καλόν.
しかし今日では、一部の人々はより良くするためでもなく、先祖たちが伝えた方法でもなく、他人のものから自分のものを区画しており、彼らにとって所有地の境界とは法律ではなく、あらゆるものを欲する欲望であり、これは美しくない事柄である。
ἀλλʼ ὑπὲρ μὲν τούτων ἑτέροις παρίεμεν σκοπεῖν.
しかし、これらのことについては、他の人々が考察するに任せることとしよう。