§9τὰ μὲν τοίνυν πρὸς τὰς συνουσίας αὐτοὺς ἄγοντα καὶ ἀφʼ ὧν αὑτοὺς φέροντες ἐπιτρέπουσι τοῖς πλουσίοις χρῆσθαι πρὸς ὅ τι ἂν ἐθέλωσιν, ταῦτά ἐστιν ἢ ὅτι ἐγγύτατα τούτων, πλὴν εἰ μὴ κἀκείνων τις μεμνῆσθαι ἀξιώσειεν τῶν καὶ μόνῃ τῇ δόξῃ ἐπαιρομένων τοῦ συνεῖναι εὐπατρίδαις τε καὶ εὐπαρύφοις ἀνδράσιν·
それゆえ、彼らを交際へと駆り立てるもの、そしてそれに基づいて彼らが自らを差し出し、金持ちたちが望むいかなる目的のためにも彼らを用いることを許す理由は、これらのこと、あるいはこれらに極めて近いことである。 ただし、名門の者や紫衣をまとった人々と交際しているという、ただそれだけの名声に浮き足立っている人々をも思い起こす価値があると誰かが主張しない限りは。
εἰσὶν γὰρ οἳ καὶ τοῦτο περίβλεπτον καὶ ὑπὲρ τοὺς πολλοὺς νομίζουσιν, ὡς ἔγωγε τοὐμὸν ἴδιον οὐδὲ βασιλεῖ τῷ μεγάλῳ αὐτὸ μόνον συνεῖναι καὶ συνὼν ὁρᾶσθαι μηδὲν χρηστὸν ἀπολαύων τῆς συνουσίας δεξαίμην ἄν.
というのも、これを羨むべきことであり、多くの大衆を超えることだと考える人々もいるからだ。 私自身としては、自分個人のこととして言えば、大王とただそれだけで交際し、交際しているところを人に見られるだけで、その交際から何ら有益なものを享受できないのであれば、そのようなことは断じて受け入れないだろう。
§10τοιαύτης δὲ αὐτοῖς τῆς ὑποθέσεως οὔσης, φέρε ἤδη πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς ἐπισκοπήσωμεν οἷα μὲν πρὸ τοῦ εἰσδεχθῆναι καὶ τυχεῖν ὑπομένουσιν, οἷα δὲ ἐν αὐτῷ ἤδη ὄντες πάσχουσιν, ἐπὶ πᾶσι δὲ ἥτις αὐτοῖς ἡ καταστροφὴ τοῦ δράματος γίγνεται.
彼らの前提がこのようなものであるから、さあ、彼らが受け入れられて目的を達する前に何を耐え忍ぶのか、そしてすでにその中に身を置いている時に何を被るのか、そして何よりも、彼らにとってこの劇の結末がどのようになるのかを、今度は我々自身の間で検討してみよう。
οὐ γὰρ δὴ ἐκεῖνό γε εἰπεῖν ἐστιν, ὡς εἰ καὶ πονηρὰ ταῦτα, εὔληπτα γοῦν καὶ οὐ πολλοῦ δεήσει τοῦ πόνου, ἀλλὰ θελῆσαι δεῖ μόνον, εἶτά σοι πέπρακται τὸ πᾶν εὐμαρῶς·
というのも、仮にこれらが悪いことであったとしても、少なくとも容易に得られるものであり、大した労苦も必要とせず、ただ望みさえすれば、その後はすべてが容易に成し遂げられる、などということは決して言えないからである。
ἀλλὰ πολλῆς μὲν τῆς διαδρομῆς δεῖ, συνεχοῦς δὲ τῆς θυραυλίας, ἕωθέν τε ἐξανιστάμενον περιμένειν ὠθούμενον καὶ ἀποκλειόμενον καὶ ἀναίσχυντον ἐνίοτε καὶ ὀχληρὸν δοκοῦντα καὶ ὑπὸ θυρωρῷ κακῶς συρίζοντι καὶ ὀνομακλήτορι Λιβυκῷ ταττόμενον καὶ μισθὸν τελοῦντα τῆς μνήμης τοῦ ὀνόματος.
そうではなく、多くの奔走が必要であり、絶え間なく門前に佇むことが必要であり、夜明けに起き上がって、押し分けられ、締め出され、時には恥知らずで厄介な者と思われ、お粗末な発音をする門番やリビア人の呼び名係の配下に置かれ、自分の名前を覚えてもらうために報酬を支払いつつ、待ち続けなければならない。
καὶ μὴν καὶ ἐσθῆτος ὑπὲρ τὴν ὑπάρχουσαν δύναμιν ἐπιμεληθῆναι χρὴ πρὸς τὸ τοῦ θεραπευομένου ἀξίωμα, καὶ χρώματα αἱρεῖσθαι οἷς ἂν ἐκεῖνος ἥδηται, ὡς μὴ ἀπᾴδῃς μηδὲ προσκρούῃς βλεπόμενος, καὶ φιλοπόνως ἕπεσθαι, μᾶλλον δὲ ἡγεῖσθαι, ὑπὸ τῶν οἰκετῶν προωθούμενον καὶ ὥσπερ τινὰ πομπὴν ἀναπληροῦντα.
さらに、仕える相手の尊厳に合わせて、自分の能力を超える衣服に気を配り、相手が喜ぶような色を選んで、見られた時に不調和であったり不快感を与えたりしないようにしなければならず、また、熱心に従い、というよりはむしろ、召使いたちに前へと押し出され、あたかも何かの行列の人数合わせをするかのように、先頭を進まなければならない。
ὁ δὲ οὐδὲ προσβλέπει πολλῶν ἑξῆς ἡμερῶν.
しかし、主人は何日も続けて視線すら向けてくれない。
§11ἢν δέ ποτε καὶ τὰ ἄριστα πράξῃς, καὶ ἴδῃ σε καὶ προσκαλέσας ἔρηταί τι ὧν ἂν τύχῃ, τότε δὴ τότε πολὺς μὲν ὁ ἱδρώς, ἀθρόος δὲ ὁ ἴλιγγος καὶ τρόμος ἄκαιρος καὶ γέλως τῶν παρόντων ἐπὶ τῇ ἀπορίᾳ.
そして、もし仮に最善の状況に至り、彼があなたを見て、呼び寄せて、たまたま思いついたことを何か尋ねたとしても、その時こそ、まさにその時、大量の汗が流れ、激しいめまいが襲い、場違いな震えが生じ、あなたの途方に暮れた様子に対して周囲の人々から笑いが起こる。
καὶ πολλάκις ἀποκρίνασθαι δέον,
τίς ἦν ὁ βασιλεὺς τῶν Ἀχαιῶν,
ὅτι
χίλιαι νῆες ἦσαν αὐτοῖς,
λέγεις.
そして、しばしば「アカイア人の王は誰であったか」と答えるべきところを、「彼らには千隻の船があった」とあなたは言ってしまう。
τοῦτο οἱ μὲν χρηστοὶ αἰδῶ ἐκάλεσαν, οἱ δὲ τολμηροὶ δειλίαν, οἱ δὲ κακοήθεις ἀπαιδευσίαν.
これを、ある親切な人々は「慎み」と呼び、大胆な人々は「臆病」と呼び、悪意ある人々は「無教養」と呼ぶ。
σὺ δʼ οὖν ἐπισφαλεστάτης πειραθεὶς τῆς πρώτης φιλοφροσύνης ἀπῆλθες καταδικάσας σεαυτοῦ πολλὴν τὴν ἀπόγνωσιν.
ともかく、あなたは極めて不安定な最初の好意を経験したものの、自分自身に大いなる絶望を宣告して立ち去ることになる。
ἐπειδὰν δὲ
"
πολλὰς μὲν ἀΰπνους νύκτας ἰαύσῃς
ἤματα δʼ αἱματόεντα
"
διαγάγῃς, οὐ μὰ Δία τῆς Ἑλένης ἕνεκα οὐδὲ τῶν Πριάμου Περγάμων, ἀλλὰ τῶν ἐλπιζομένων πέντε ὀβολῶν, τύχῃς δὲ καὶ τραγικοῦ τινος θεοῦ συνιστάντος, ἐξέτασις τοὐντεῦθεν εἰ οἶσθα τὰ μαθήματα.
そして、 "多くの眠れぬ夜を過ごし、血みどろの日々を" 送った後――ゼウスにかけて、ヘレネのためでもプリアモスのペルガモスのためでもなく、期待される5オボロスのために――、しかも幸運にも、ある悲劇の神があなたを推薦してくれたとしても、そこから先は、あなたが学問を身につけているかどうかの試験が待っている。
καὶ τῷ μὲν πλουσίῳ ἡ διατριβὴ οὐκ ἀηδὴς ἐπαινουμένῳ καὶ εὐδαιμονιζομένῳ, σοὶ δὲ ὁ ὑπὲρ τῆς ψυχῆς ἀγὼν καὶ ὑπὲρ ἅπαντος τοῦ βίου τότε προκεῖσθαι δοκεῖ·
そして、金持ちにとっては、褒めそやされ幸運を祝われて、その時間は不快なものではないが、あなたにとっては、自分の命をかけた、そして全生涯をかけた闘いが、その時目の前に横たわっているように思われる。
ὑπεισέρχεται γὰρ εἰκότως τὸ μηδʼ ὑπʼ ἄλλου ἂν καταδεχθῆναι πρὸς τοῦ προτέρου ἀποβληθέντα καὶ δόξαντα εἶναι ἀδόκιμον.
なぜなら、最初の主人から退けられ、不適格であると見なされたならば、他の誰からも受け入れられないだろうという考えが、当然のように忍び寄ってくるからである。
ἀνάγκη τοίνυν εἰς μυρία διαιρεθῆναι τότε, τοῖς μὲν ἀντεξεταζομένοις φθονοῦντα, — τίθει γὰρ καὶ ἄλλους εἶναι τῶν αὐτῶν ἀντιποιουμένους — αὐτὸν δὲ πάντα ἐνδεῶς εἰρηκέναι νομίζοντα, φοβούμενον δὲ καὶ ἐλπίζοντα καὶ πρὸς τὸ ἐκείνου πρόσωπον ἀτενίζοντα καὶ εἰ μὲν ἐκφαυλίζοι τι τῶν λεγομένων, ἀπολλύμενον, εἰ δὲ μειδιῶν ἀκούοι, γεγηθότα καὶ εὔελπιν καθιστάμενον.
したがって、その時、あなたの心は無数に分裂せざるを得ない。 同じ地位を要求している他の人々――彼らと同じように競う他の人々もいると想定せよ――を妬み、自分自身は何もかも不十分に語ってしまったと考え、恐れ、かつ希望を抱き、相手の顔を凝視し、もし彼が語られたことの何かをけなせば破滅し、もし彼が微笑みながら聴いてくれれば喜び、希望を抱くようになるのである。