§28Μῶμος
τοῦτο μὲν ὀρθῶς ἔλεξας, ὦ Ἄπολλον, ἐπαινέσας τοὺς σαφῶς λέγοντας, εἰ καὶ μὴ πάνυ ποιεῖς αὐτὸ σὺ ἐν τοῖς χρησμοῖς λοξὸς ὢν καὶ γριφώδης καὶ ἐς τὸ μεταίχμιον ἀσφαλῶς ἀπορρίπτων τὰ πολλά, ὡς τοὺς ἀκούοντας ἄλλου δεῖσθαι Πυθίου πρὸς τὴν ἐξήγησιν αὐτῶν.
モモス:アポロンよ、お前が明確に語る者を賞賛したことは正しい。 たとえお前自身が、神託においては全くそうせず、曖昧で謎めいており、物事の多くを中間に安全に投げ込んでいるせいで、聞く者たちがそれらの解釈のために別のピュティオス(アポロン)を必要とするほどだとしてもな。
ἀτὰρ τί τὸ ἐπὶ τούτῳ συμβουλεύεις;
ところで、これに続いてお前は何を勧めるのだ。
τίνα ἴασιν ποιήσασθαι τῆς Τιμοκλέους ἀδυναμίας ἐν τοῖς λόγοις;
ティモクレスの議論における無能さに対して、どのような治療を施すべきだというのか。
§29Ἀπόλλων
συνήγορον, ὦ Μῶμε, εἴ πως δυνηθείημεν, αὐτῷ παρασχεῖν ἄλλον τῶν δεινῶν τούτων, ἐροῦντα κατʼ ἀξίαν ἅπερ ἂν ἐκεῖνος ἐνθυμηθεὶς ὑποβάλῃ.
アポロン:モモスよ、もしどうにかして我々にできるなら、彼にこれら雄弁な者たちのうちから別の者を共同弁護人として提供し、彼が考えて提案する事柄にふさわしく語ってもらうことだ。
Μῶμος
ἀγένειον τοῦτο ὡς ἀληθῶς εἴρηκας, ἔτι παιδαγωγοῦ τινος δεόμενον, συνήγορον ἐν συνουσίᾳ φιλοσόφων παραστήσασθαι ἑρμηνεύσοντα πρὸς τοὺς παρόντας ἅπερ ἂν δοκῇ Τιμοκλεῖ, καὶ τὸν μὲν Δᾶμιν αὐτοπρόσωπον καὶ διʼ αὑτοῦ λέγειν, τὸν δὲ ὑποκριτῇ προσχρώμενον ἰδίᾳ πρὸς τὸ οὖς ἐκείνῳ ὑποβάλλειν τὰ δοκοῦντα, τὸν ὑποκριτὴν δὲ ῥητορεύειν, οὐδʼ αὐτὸν ἴσως συνιέντα ὅ τι ἀκούσειε.
モモス:本当に、いまだ教育係を必要としている髭のない若者の発言だな。 哲学者たちの集まりにおいて、ティモクレスが考えるであろうことを出席者たちに通訳する共同弁護人を隣に立たせるなどとは。 そして、ダミスは本人の顔で自ら語る一方で、彼は役者を用いてその役者の耳に自分の考えをささやき、その役者が、自分が聞いたことをおそらく自分自身でも理解しないまま大演説を行うというのか。
ταῦτα πῶς οὐ γέλως ἂν εἴη τῷ πλήθει;
このようなことが、どうして大衆の物笑いの種にならないだろうか。
ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἄλλως ἐπινοήσωμεν.
いや、この計画については別のことを考え出そう。
§30Μῶμος
σὺ δέ, ὦ θαυμάσιε — φὴς γὰρ καὶ μάντις εἶναι καὶ μισθοὺς οὐκ ὀλίγους ἐπὶ τῷ τοιούτῳ ἐξέλεξας ἄχρι τοῦ καὶ πλίνθους χρυσᾶς ποτε εἰληφέναι — τί οὐκ ἐπεδείξω ἡμῖν κατὰ καιρὸν τὴν τέχνην προειπὼν ὁπότερος τῶν σοφιστῶν κρατήσει λέγων;
モモス:ところで、お前、驚くべき男よ。 お前は予言者でもあると言い、そのことでかつて金の延べ棒を受け取ったほどに少なからぬ報酬を得てきたのだから、なぜ適切な機会にその術を我々に見せ、二人のソフィストのうちどちらが弁論において勝つかをあらかじめ告げないのだ。
οἶσθα γάρ που τὸ ἀποβησόμενον μάντις ὤν.
予言者なのだから、結果がどうなるかは知っているのだろう。
Ἀπόλλων
πῶς, ὦ Μῶμε, δυνατὸν ποιεῖν ταῦτα μήτε τρίποδος ἡμῖν παρόντος μήτε θυμιαμάτων ἢ πηγῆς μαντικῆς οἵα ἡ Κασταλία ἐστίν;
アポロン:モモスよ、三脚台も、香も、あるいはカスタリアのような予言の泉も我々の前にないのに、どうしてそのようなことができるだろうか。
Μῶμος
ὁρᾷς; ἀποδιδράσκεις τὸν ἔλεγχον ἐν στενῷ ἐχόμενος.
モモス:それ見ろ、窮地に追い込まれると、吟味から逃げ出すのだ。
Ζεύς
ὅμως, ὦ τέκνον, εἰπὲ καὶ μὴ παράσχῃς τῷ συκοφάντῃ τούτῳ ἀφορμὰς διαβάλλειν καὶ χλευάζειν τὰ σὰ ὡς ἐπὶ τρίποδι καὶ ὕδατι καὶ λιβανωτῷ κείμενα, ὡς, εἰ μὴ ἔχοις ταῦτα, στερησόμενόν σε τῆς τέχνης.
ゼウス:それでも、我が子よ、語るのだ。 この中傷屋に、お前の術が三脚台や水や乳香に依存しており、これらがなければお前はその術を奪われてしまう、と言って非難し嘲笑する機会を与えるな。
Ἀπόλλων
ἄμεινον μὲν ἦν, ὦ πάτερ, ἐν Δελφοῖς ἢ Κολοφῶνι τὰ τοιαῦτα ποιεῖν, ἁπάντων μοι τῶν χρησίμων παρόντων, ὡς ἔθος.
アポロン:父上、慣習に従ってすべての必要な道具が揃っているデルポイやコロポンでそのようなことを行う方が、より良かったのですが。
ὅμως δὲ καὶ οὕτω γυμνὸς ἐκείνων καὶ ἄσκευος πειράσομαι προειπεῖν ὁποτέρου τὸ κράτος ἔσται·
しかし、それらがなく身一つで、道具がなくても、どちらが勝利を得るかあらかじめ予言してみましょう。
ἀνέξεσθε δέ, εἰ μὴ ἔμμετρα λέγοιμι.
私が韻律に従わずに語ったとしても、我慢してください。
Μῶμος
λέγε μόνον, σαφῆ δέ, ὦ Ἄπολλον, καὶ οὐ συνηγόρου καὶ αὐτὰ ἢ ἑρμηνέως δεόμενα·
モモス:ただ語るがよい、しかも明確にな、アポロンよ。 それ自体が共同弁護人や通訳を必要としないように。
καὶ γὰρ οὐκ ἄρνεια κρέα καὶ χελώνη νῦν ἐν Λυδίᾳ συνέψεται·
今回はリュディアで子羊の肉と亀が一緒に煮られているわけではないからな。
ἀλλὰ οἶσθα περὶ ὅτου ἡ σκέψις.
我々が何について検討しているか、お前は知っているはずだ。
Ζεύς
Τί ποτε ἐρεῖς, ὦ τέκνον;
ゼウス:我が子よ、お前は一体何を言うつもりなのか。
ὡς τά γε πρὸ τοῦ χρησμοῦ ταῦτα ἤδη φοβερά·
神託の前のこの段階でさえ、すでに恐ろしい。
ἡ χρόα τετραμμένη, οἱ ὀφθαλμοὶ περιφερεῖς, κόμη ἀνασοβουμένη, κίνημα κορυβαντῶδες, καὶ ὅλως κατόχιμα πάντα καὶ φρικώδη καὶ μυστικά.
顔色は変わり、目は泳ぎ、髪は逆立ち、身のこなしはコリュバスの信者のように狂乱し、全体として完全に神がかりで、身の毛もよだつ神秘的な様子だ。
§31Ἀπόλλων
κέκλυτε μαντιπόλου τόδε θέσφατον Ἀπόλλωνος
ἀμφʼ ἔριδος κρυερῆς, τὴν ἀνέρες ἐστήσαντο
ὀξυβόαι, μύθοισι κορυσσόμενοι πυκινοῖσι.
アポロン:予言を司るアポロンの、この神託を聞くが良い。 鋭い声をあげる男たちが、密集した議論で武装して起こした、恐るべき争いについて。
πολλὰ γὰρ ἔνθα καὶ ἔνθα μόθου ἑτεραλκέϊ κλωγμῷ
ταρφέος ἄκρα κόρυμβα καταπλήσσουσιν ἐχέτλης.
なぜなら、多くの者が、戦いの勝敗を決する叫び声とともに、こちらへあちらへと、密集した鋤の柄の先端の突起を激しく打ち付けているからだ。
ἀλλʼ ὅταν αἰγυπιὸς γαμψώνυχος ἀκρίδα μάρψῃ,
δὴ τότε λοίσθιον ὀμβροφόροι κλάγξουσι κορῶναι.
しかし、曲がった爪を持つハゲタカがバッタを捕らえるとき、まさにそのとき、雨をもたらすカラスたちが最後に叫び声をあげるだろう。
νίκη δʼ ἡμιόνων, ὁ δʼ ὄνος θοὰ τέκνα κορύψει.
そして、騾馬たちが勝利し、ロバが素早き子供たちに頭突きをするだろう。
Ζεύς
τί τοῦτο ἀνεκάγχασας, ὦ Μῶμε;
ゼウス:モモスよ、何をそんなに大笑いしているのだ。
καὶ μὴν οὐ γελοῖα τὰ ἐν ποσί·
目の前の出来事は決して笑い事ではないぞ。
παῦσαι κακόδαιμον, ἀποπνιγήσῃ ὑπὸ τοῦ γέλωτος.
やめろ、おかしな奴め、笑い死にしてしまうぞ。
Μῶμος
καὶ πῶς δυνατόν, ὦ Ζεῦ, ἐφʼ οὕτω σαφεῖ καὶ προδήλῳ τῷ χρησμῷ;
モモス:ゼウスよ、これほど明確で明白な神託を前にして、どうして笑わずにいられましょうか。
Ζεύς
οὐκοῦν καὶ ἡμῖν ἤδη ἑρμηνεύοις ἂν αὐτὸν ὅ τι καὶ λέγει.
ゼウス:それなら、それが何を言っているのか、今すぐ我々にも通訳してくれ。
Μῶμος
πάνυ πρόδηλα, ὥστε οὐδὲν ἡμῖν Θεμιστοκλέους δεήσει·
モモス:きわめて明白なので、我々にはテミストクレスの助けすら必要ありません。
φησὶ γὰρ τὸ λόγιον οὑτωσὶ διαρρήδην γόητα μὲν εἶναι τοῦτον, ὑμᾶς δὲ ὄνους κανθηλίους νὴ Δία καὶ ἡμιόνους, τοὺς πιστεύοντας αὐτῷ, οὐδʼ ὅσον αἱ ἀκρίδες τὸν νοῦν ἔχοντας.
というのも、神託ははっきりとこう言っているからです。 この男はペテン師であり、彼を信じるあなた方は、ゼウスにかけて、荷を運ぶロバや騾馬であり、バッタほどの知恵も持ち合わせていない、と。