Humanitext Reader

シケリアのディオドロス · 歴史叢書 §20.1.1-20.1.5

歴史叙述における長大な演説の挿入批判

189 / 301 箇所 · ギリシア語

要旨

著者は歴史書の中に不適切で非常に長い演説や修辞を挿入することを批判し、歴史記述は生命のある身体のように有機的に統一されているべきだと論じる。

§20.1.1τοῖς εἰς τὰς ἱστορίας ὑπερμήκεις δημηγορίας παρεμβάλλουσιν ἢ πυκναῖς χρωμένοις ῥητορείαις δικαίως ἄν τις ἐπιτιμήσειεν·
歴史の中に非常に長い演説を挿入したり、頻繁に弁論を用いたりする人々を、誰しも当然非難するであろう。
οὐ μόνον γὰρ τὸ συνεχὲς τῆς διηγήσεως διὰ τὴν ἀκαιρίαν τῶν ἐπεισαγομένων λόγων διασπῶσιν, ἀλλὰ καὶ τῶν φιλοτίμως ἐχόντων πρὸς τὴν τῶν πράξεων ἐπίγνωσιν μεσολαβοῦσι τὴν ἐπιθυμίαν.
なぜなら彼らは、挿入される演説の不適切さによって叙述の連続性を分断するだけでなく、出来事を知ることに熱心な人々の意欲をも途中で挫いてしまうからである。
§20.1.2καίτοι γε τοὺς ἐπιδείκνυσθαι βουλομένους λόγου δύναμιν ἔξεστι κατʼ ἰδίαν δημηγορίας καὶ πρεσβευτικοὺς λόγους, ἔτι δὲ ἐγκώμια καὶ ψόγους καὶ τἄλλα τὰ τοιαῦτα συντάττεσθαι·
もっとも、言論の力を誇示したいと望む人々が、民会演説や使節の演説、さらには賛辞や糾弾、その他これに類するものを個別に著作することは可能である。
τῇ γὰρ οἰκονομίᾳ τῶν λόγων χρησάμενοι καὶ τὰς ὑποθέσεις χωρὶς ἑκατέρας ἐξεργασάμενοι κατὰ λόγον ἂν ἐν ἀμφοτέραις ταῖς πραγματείαις εὐδοκιμοῖεν.
なぜなら、言論の適切な構成を用い、それぞれの主題を別個に仕上げるならば、彼らは当然、両方の営みにおいて名声を博すことができるであろうからである。
§20.1.3νῦν δʼ ἔνιοι πλεονάσαντες ἐν τοῖς ῥητορικοῖς λόγοις προσθήκην ἐποιήσαντο τὴν ὅλην ἱστορίαν τῆς δημηγορίας.
しかし実際には、一部の者たちは修辞的な言論において度を越し、歴史全体を演説の付け足しにしてしまった。
λυπεῖ δʼ οὐ μόνον τὸ κακῶς γραφέν, ἀλλὰ καὶ τὸ δοκοῦν ἐν τοῖς ἄλλοις ἐπιτετεῦχθαι τόπων καὶ καιρῶν τῆς οἰκείας τάξεως διημαρτηκός.
拙劣に書かれたものだけでなく、他の点においてはうまく書かれていると思われるものであっても、適切な場所と時期の秩序から外れてしまっているものは不快感を与える。
§20.1.4διὸ καὶ τῶν ἀναγινωσκόντων τὰς τοιαύτας πραγματείας οἱ μὲν ὑπερβαίνουσι τὰς ῥητορείας, κἂν ὅλως ἐπιτετεῦχθαι δόξωσιν, οἱ δὲ διὰ τὸ μῆκος καὶ τὴν ἀκαιρίαν τοῦ συγγραφέως ἐκλυθέντες τὰς ψυχὰς τὸ παράπαν ἀφίστανται τῆς ἀναγνώσεως, οὐκ ἀλόγως τοῦτο πάσχοντες·
それゆえにまた、そのような著作を読む人々のうち、ある人々はその修辞的な演説を、たとえそれらが全体として極めて見事に仕上げられていると思われようとも読み飛ばし、他の人々は著者の冗長さと時宜の得なさによって心を疲れさせ、読書を完全にやめてしまう。 彼らがこのようになるのも、もっともなことである。
§20.1.5τὸ γὰρ τῆς ἱστορίας γένος ἁπλοῦν ἐστι καὶ συμφυὲς αὑτῷ καὶ τὸ σύνολον ἐμψύχῳ σώματι παραπλήσιον, οὗ τὸ μὲν ἐσπαραγμένον ἐστέρηται τῆς ψυχικῆς χάριτος, τὸ δὲ τὴν ἀναγκαίαν σύνθεσιν ἔχον εὐκαίρως τετήρηται καὶ τῷ συμφυεῖ τῆς ὅλης περιγραφῆς ἐπιτερπῆ καὶ σαφῆ παρίστησι τὴν ἀνάγνωσιν.
というのも、歴史というジャンルは一様であり、それ自体と有機的に一体化しており、全体として生命のある身体に類似しているからである。 その身体の引き裂かれた部分は生命の美しさを奪われるが、必要な結合を保っている部分は適切な状態に維持され、全体の輪郭の有機的なつながりによって、読書を快適で明瞭なものにするのである。

語釈・文法注

  1. 20.1.1τοῖς ... παρεμβάλλουσιν ἢ ... χρωμένοις — 文語の動詞 ἐπιτιμήσειεν(「非難する」)が要求する与格目的語である。
  2. 20.1.2ἔξεστι — 非人称動詞。「〜することが可能である」を意味し、対格不定詞構文(τοὺς ... βουλομένους が対格の主語、συντάττεσθαι が不定詞)を伴う。
  3. 20.1.3προσθήκην ἐποιήσαντο τὴν ὅλην ἱστορίαν τῆς δημηγορίας — 二重対格に準ずる構文。目的語の τὴν ὅλην ἱστορίαν(「歴史全体を」)に対して、述語対格として προσθήκην(「付け足し」)が置かれている。属格 τῆς δημηγορίας は προσθήκην を修飾して「演説に対する付け足し」を表す。
  4. 20.1.3τόπων καὶ καιρῶν τῆς οἰκείας τάξεως ... διημαρτηκός — 完了分詞中性主格 διημαρτηκός(「〜から外れた」)は、先行する τὸ δοκοῦν(「〜と思われるもの」)を修飾する。διαμαρτάνω が要求する「〜から外れる・〜を誤る」という分離・欠如の対象が、属格(τόπων καὶ καιρῶν τῆς οἰκείας τάξεως)によって示されている。
  5. 20.1.4ἐκλυθέντες τὰς ψυχὰς — 受動態分詞 ἐκλυθέντες(「弱められた、疲れさせられた」)に、観点を示す「関係対格(あるいは尊敬対格)」として τὰς ψυχὰς(「心において」)が伴い、「精神的に疲れ果てて」の意となる。
  6. 20.1.5οὗ τὸ μὲν ἐσπαραγμένον ... τὸ δὲ ... ἔχον ... παρίστησι — 関係代名詞の属格 οὗ(先行詞は前節の ἐμψύχῳ σώματι「生命のある身体」)が文頭に置かれ、その支配下で μὲν ... δέ ... の対比構造が展開される。前半の τὸ μὲν ἐσπαραγμένον(「引き裂かれた部分は」)と後半の τὸ δὲ ... ἔχον(「結合を保っている部分は」)が対比され、主動詞 παρίστησι の主語は後半部である。

この箇所を引用する

シケリアのディオドロス, 歴史叢書 §20.1.1-20.1.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0060.tlg001.humanitext-grc6:20.1.1-20.1.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。