§3.63.1τῶν δὲ μυθογράφων οἱ σωματοειδῆ τὸν θεὸν παρεισάγοντες τὴν μὲν εὕρεσιν τῆς ἀμπέλου καὶ φυτείαν καὶ πᾶσαν τὴν περὶ τὸν οἶνον πραγματείαν συμφώνως αὐτῷ προσάπτουσι, περὶ δὲ τοῦ πλείους γεγονέναι Διονύσους ἀμφισβητοῦσιν.
神話作家たちのうち、この神を身体を持った姿として描く人々は、ブドウの木の発見と栽培、およびワインに関するすべての活動を一致して彼に帰しているが、複数のディオニュソスが存在したか否かについては議論を戦わせている。
§3.63.2ἔνιοι μὲν γὰρ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ἀποφαίνονται γενέσθαι τόν τε καταδείξαντα τὰ κατὰ τὰς οἰνοποιίας καὶ συγκομιδὰς τῶν ξυλίνων καλουμένων καρπῶν καὶ τὸν στρατευσάμενον ἐπὶ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην, ἔτι δὲ τὸν τὰ μυστήρια καὶ τελετὰς καὶ βακχείας εἰσηγησάμενον·
というのも、ある人々は、ワイン作りや、いわゆる「樹木の果実」の収穫法を示した人物、居住世界全体に遠征した人物、さらには秘儀や祭儀やバッコス的狂乱を導入した人物は、同一の、ただ一人の人物であったと主張しているからである。
ἔνιοι δέ, καθάπερ προεῖπον, τρεῖς ὑποστησάμενοι γεγονέναι κατὰ διεστηκότας χρόνους, ἑκάστῳ προσάπτουσιν ἰδίας πράξεις·
しかし他の人々は、私が前に述べたように、異なる時代に三人の人物が存在したと仮定し、それぞれに固有の事績を帰している。
§3.63.3καί φασι τὸν μὲν ἀρχαιότατον Ἰνδὸν γεγονέναι, καὶ τῆς χώρας αὐτομάτως διὰ τὴν εὐκρασίαν φερούσης πολλὴν ἄμπελον πρῶτον τοῦτον ἀποθλῖψαι βότρυας καὶ τὴν χρείαν τῆς περὶ τὸν οἶνον φύσεως ἐπινοῆσαι, ὁμοίως δὲ καὶ τῶν σύκων καὶ τῶν ἄλλων ἀκροδρύων τὴν καθήκουσαν ἐπιμέλειαν ποιήσασθαι, καὶ καθόλου τὰ πρὸς τὴν συγκομιδὴν καὶ παράθεσιν τούτων τῶν καρπῶν ἐπινοῆσαι.
そして、最も古い者はインド人であり、その土地が気候の温暖さのゆえに自発的に多くのブドウをもたらしたため、この者が最初にブドウの房を搾り、ワインに関する性質の実用方法を考案し、同様にイチジクやその他の木の実の適切な手入れを行い、総じてこれらの果実の収穫と貯蔵の方法を考案したのだと言っている。
τὸν αὐτὸν δὲ καὶ καταπώγωνα λέγουσι γενέσθαι διὰ τὸ τοῖς Ἰνδοῖς νόμιμον εἶναι μέχρι τῆς τελευτῆς ἐπιμελῶς ὑποτρέφειν τοὺς πώγωνας.
また、この同じ人物が豊かな髭を蓄えていたと言われているのは、インド人にとって死ぬまで入念に髭を伸ばし続けることが慣習であるためである。
§3.63.4τὸν δʼ οὖν Διόνυσον ἐπελθόντα μετὰ στρατοπέδου πᾶσαν τὴν οἰκουμένην διδάξαι τήν τε φυτείαν τῆς ἀμπέλου καὶ τὴν ἐν ταῖς ληνοῖς ἀπόθλιψιν τῶν βοτρύων· ἀφʼ οὗ Ληναῖον αὐτὸν ὀνομασθῆναι.
ともかく、このディオニュソスは軍勢を率いて居住世界全体を巡り、ブドウの木の栽培と、圧搾桶におけるブドウの房の搾り方を人々に教え、このことに由来して彼が「レナイオス」と名付けられたのだという。
ὁμοίως δὲ καὶ τῶν ἄλλων εὑρημάτων μεταδόντα πᾶσι τυχεῖν αὐτὸν μετὰ τὴν ἐξ ἀνθρώπων μετάστασιν ἀθανάτου τιμῆς παρὰ τοῖς εὖ παθοῦσιν.
同様に、彼は他の発見をもすべての人々に分け与えたので、人間界を去った後、恩恵を受けた人々から不滅の栄誉を授かることになった。
§3.63.5δείκνυσθαι δὲ παρʼ Ἰνδοῖς μέχρι τοῦ νῦν τόν τε τόπον ἐν ᾧ συνέβη γενέσθαι τὸν θεὸν καὶ προσηγορίας πόλεων ἀπʼ αὐτοῦ κατὰ τὴν τῶν ἐγχωρίων διάλεκτον· καὶ πολλὰ ἕτερα διαμένειν ἀξιόλογα τεκμήρια τῆς παρʼ Ἰνδοῖς γενέσεως, περὶ ὧν μακρὸν ἂν εἴη γράφειν.
また、インド人の間では今日に至るまで、この神が誕生した場所や、現地の言葉で彼に由来する都市の名称が示されており、インドでの誕生を示す、他にも多くの注目すべき証拠が残っているが、それらについて書き記すことは長くなるであろう。