Humanitext Reader

シケリアのディオドロス · 歴史叢書 §1.1.1-1.1.5

普遍史の有用性と歴史家の貢献への称賛

2 / 406 箇所 · ギリシア語

要旨

著者は普遍史(世界史)を著した歴史家たちの多大な貢献を称賛し、個人の経験が伴う危険や労苦に対して、歴史が読者に提供する無害かつ普遍的な学びの有益性を強調し、神の摂理になぞらえて歴史の価値を論じる。

§1.1.1τοῖς τὰς κοινὰς ἱστορίας πραγματευσαμένοις μεγάλας χάριτας ἀπονέμειν δίκαιον πάντας ἀνθρώπους, ὅτι τοῖς ἰδίοις πόνοις ὠφελῆσαι τὸν κοινὸν βίον ἐφιλοτιμήθησαν·
普遍史を著した人々に対して、すべての人間は大いなる感謝を捧げるのが正しい。 なぜなら、彼らは自らの個々の労苦によって、共通の生活に益することを志したからである。
ἀκίνδυνον γὰρ διδασκαλίαν τοῦ συμφέροντος εἰσηγησάμενοι καλλίστην ἐμπειρίαν διὰ τῆς πραγματείας ταύτης περιποιοῦσι τοῖς ἀναγινώσκουσιν.
実際、彼らは有益なことに関する危険のない教えを導入することによって、この叙述を通じて読者たちに最も優れた経験をもたらしている。
§1.1.2ἡ μὲν γὰρ ἐκ τῆς πείρας ἑκάστου μάθησις μετὰ πολλῶν πόνων καὶ κινδύνων ποιεῖ τῶν χρησίμων ἕκαστα διαγινώσκειν, καὶ διὰ τοῦτο τῶν ἡρώων ὁ πολυπειρότατος μετὰ μεγάλων ἀτυχημάτων πολλῶν ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω·
というのも、各人の経験から得られる学習は、多くの労苦と危険を伴って有益なことの各々を識別させるものであり、このために、英雄たちの中で最も多くの経験を積んだ者も、大いなる不運を伴いながら「多くの人々の都市を見て、その心を知った」のである。
ἡ δὲ διὰ τῆς ἱστορίας περιγινομένη σύνεσις τῶν ἀλλοτρίων ἀποτευγμάτων τε καὶ κατορθωμάτων ἀπείρατον κακῶν ἔχει τήν διδασκαλίαν.
これに対して、歴史を通じて得られる、他人の失敗や成功に対する理解は、災いを経験することのない教えをもたらす。
§1.1.3ἔπειτα πάντας ἀνθρώπους, μετέχοντας μὲν τῆς πρὸς ἀλλήλους συγγενείας, τόποις δὲ καὶ χρόνοις διεστηκότας, ἐφιλοτιμήθησαν ὑπὸ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν σύνταξιν ἀγαγεῖν, ὥσπερ τινὲς ὑπουργοὶ τῆς θείας προνοίας γενηθέντες.
さらに、互いの親族関係を共有していながらも、場所と時間において隔てられているすべての人間を、単一のかつ同一の体系の下へと導くことを、彼らは志したのであり、それはあたかも神の摂理の何らかの奉仕者となったかのようである。
ἐκείνη τε γὰρ τὴν τῶν ὁρωμένων ἄστρων διακόσμησιν καὶ τὰς ἀνθρώπων φύσεις εἰς κοινὴν ἀναλογίαν συνθεῖσα κυκλεῖ συνεχῶς ἅπαντα τὸν αἰῶνα, τὸ ἐπιβάλλον ἑκάστοις ἐκ τῆς πεπρωμένης μερίζουσα, οἵ τε τὰς κοινὰς τῆς οἰκουμένης πράξεις καθάπερ μιᾶς πόλεως ἀναγράψαντες ἕνα λόγον καὶ κοινὸν χρηματιστήριον τῶν συντετελεσμένων ἀπέδειξαν τὰς ἑαυτῶν πραγματείας.
というのも、あの摂理は、目に見える星々の秩序と人間の本性とを共通の比例関係へとまとめ上げて、定められた運命から各々に割り当てられる分を分け与えつつ、全永遠にわたって絶えずすべてを運行させており、他方、居住世界の共通の諸事績をあたかも一つの都市の事績であるかのように記録した歴史家たちは、自らの著作を、成し遂げられた事柄の単一の記述であり、かつ共通の集積所として提示したからである。
§1.1.4καλὸν γὰρ τὸ δύνασθαι τοῖς τῶν ἄλλων ἀγνοήμασι πρὸς διόρθωσιν χρῆσθαι παραδείγμασι, καὶ πρὸς τὰ συγκυροῦντα ποικίλως κατὰ τὸν βίον ἔχειν μὴ ζήτησιν τῶν πραττομένων, ἀλλὰ μίμησιν τῶν ἐπιτετευγμένων.
実際、他人の過ちを正すための先例として利用できること、そして人生において様々に生じる事態に対して、なすべきことを模索するのではなく、すでに成功を収めたことの模倣を携えて臨むことができるのは、素晴らしいことである。
καὶ γὰρ τοὺς πρεσβυτάτους ταῖς ἡλικίαις ἅπαντες τῶν νεωτέρων προκρίνουσιν ἐν ταῖς συμβουλίαις διὰ τὴν ἐκ τοῦ χρόνου περιγεγενημένην αὐτοῖς ἐμπειρίαν·
そして、誰もが相談事において、年齢の最も高い人々を若い人々よりも優先するが、それは時の経過から彼らに備わった経験のためである。
ἧς τοσοῦτον ὑπερέχειν συμβέβηκε τὴν ἐκ τῆς ἱστορίας μάθησιν ὅσον καὶ τῷ πλήθει τῶν πραγμάτων προτεροῦσαν αὐτὴν ἐπεγνώκαμεν.
この経験よりも、歴史から得られる学習がはるかに優れているのは、事柄の多さにおいて歴史が先行していると私たちが認識しているからにほかならない。
διὸ καὶ πρὸς ἁπάσας τὰς τοῦ βίου περιστάσεις χρησιμωτάτην ἄν τις εἶναι νομίσειε τὴν ταύτης ἀνάληψιν.
それゆえ、人生のあらゆる状況に対して、歴史を修得することは最も有用であると誰もが考えるであろう。
§1.1.5τοῖς μὲν γὰρ νεωτέροις τὴν τῶν γεγηρακότων περιποιεῖ σύνεσιν, τοῖς δὲ πρεσβυτέροις πολλαπλασιάζει τὴν ὑπάρχουσαν ἐμπειρίαν, καὶ τοὺς μὲν ἰδιώτας ἀξίους ἡγεμονίας κατασκευάζει, τοὺς δʼ ἡγεμόνας τῷ διὰ τῆς δόξης ἀθανατισμῷ προτρέπεται τοῖς καλλίστοις τῶν ἔργων ἐπιχειρεῖν, χωρὶς δὲ τούτων τοὺς μὲν στρατιώτας τοῖς μετὰ τὴν τελευτὴν ἐπαίνοις ἑτοιμοτέρους κατασκευάζει πρὸς τοὺς ὑπὲρ τῆς πατρίδος κινδύνους, τοὺς δὲ πονηροὺς τῶν ἀνθρώπων ταῖς αἰωνίοις βλασφημίαις ἀποτρέπει τῆς ἐπὶ τὴν κακίαν ὁρμῆς.
というのも、歴史は若者たちには老人たちの知恵をもたらし、老人たちには彼らにすでに備わっている経験を何倍にも増やし、一般の市民たちを指導するにふさわしい者に仕立て上げ、指導者たちに対しては、名声を通じた不朽化によって最も美しい偉業に着手するよう促し、これらとは別に、兵士たちに対しては、死後の称賛によって祖国のための危険に対してより自発的にさせ、他方、邪悪な人間たちに対しては、永遠の悪評によって悪徳へと向かう衝動から思いとどまらせるからである。

語釈・文法注

  1. 1.1.1τοῖς τὰς κοινὰς ἱστορίας πραγματευσαμένοις — 与格の分詞節(実質的に名詞句として機能)。文後方の不定詞 ἀπονέμειν (捧げること)が要求する与格の補語であり、感謝を捧げる対象である歴史家たちを指す。
  2. 1.1.1πάντας ἀνθρώπους — 不定詞 ἀπονέμειν の意味上の主語(対格)。非人称形容詞 δίκαιον [ἐστί](〜することは正しい)に導かれる対格不定詞構文を形成している。
  3. 1.1.2ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω — ホメロス『オデュッセイア』第1巻3行目からの直接引用。動詞 ἴδεν はアオリスト(ホメロス詩における増音の欠如)、名詞 ἄστεα は対格複数形(アッティカ方言の ἄστη に相当)。
  4. 1.1.3ἐκείνη τε γὰρ ... οἵ τε ... — τε... τε... の相関関係による対比。前者の ἐκείνη (あの者、ここでは女性単数名詞 προνοίας 「摂理」を指す指示代名詞)と、後者の関係代名詞 οἵ (歴史家たちを指す、先行詞の省略された主格複数)が対照されている。
  5. 1.1.4ἧς τοσοῦτον ὑπερέχειν — 関係代名詞 ἧς(属格・女性単数)の先行詞は、直前の ἐμπειρίαν(経験)。この属格は比較級の意味を含む動詞 ὑπερέχειν(勝る)が要求する比較の属格であり、「その(老人たちの)経験よりも歴史による学習が優れている」という意味になる。

この箇所を引用する

シケリアのディオドロス, 歴史叢書 §1.1.1-1.1.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0060.tlg001.humanitext-grc5:1.1.1-1.1.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。