§15.87.1οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι θεωροῦντες Ἐπαμεινώνδαν προθυμότερον προπίπτοντα τῷ θυμῷ, συνέδραμον ἐπʼ αὐτόν.
ラケダイモン人は、エパメイノンダスが怒りに駆られて過度に前方へ突入しているのを見て、彼に襲いかかった。
πολλῶν δὲ καὶ πυκνῶν φερομένων βελῶν, τὰ μὲν ἐξένευε, τὰ δὲ διεκρούετο, τινὰ δὲ ἐκ τοῦ σώματος ἐξαιρῶν τούτοις ἠμύνετο τοὺς ἐπιφερομένους.
多くの、そして密集した武器が浴びせられる中で、彼はあるものは身をかわし、あるものは払い除け、またあるものは体から引き抜いて、それらを用いて襲いかかる者たちを撃退した。
ἡρωικῶς δʼ ὑπὲρ τῆς νίκης ἀγωνισάμενος καιρίαν ἔλαβε πληγὴν εἰς τὸν θώρακα.
勝利のために英雄的に戦ったものの、彼は胸に致命傷を負った。
κλασθέντος δὲ τοῦ δόρατος, καὶ τοῦ σιδήρου καταλειφθέντος ἐν τῷ σώματι, παραχρῆμα ἔπεσε κατισχυθεὶς ὑπὸ τῆς πληγῆς.
槍が折れ、鉄の刃先が体内に残されたため、彼はその傷の衝撃に圧倒されてただちに倒れた。
περὶ δὲ τοῦ σώματος ἐμπεσούσης φιλοτιμίας, καὶ πολλῶν παρʼ ἀμφοτέροις ἀναιρεθέντων, μόγις οἱ Θηβαῖοι τῇ ῥώμῃ τῶν σωμάτων προέχοντες κατεπόνησαν τοὺς Λακεδαιμονίους.
彼の身体をめぐって激しい争奪戦が起こり、双方に多くの戦死者が出たが、肉体の頑健さにおいて勝るテーバイ人が辛うじてラケダイモン人を圧倒した。
§15.87.2φυγῆς δὲ γενομένης, οἱ μὲν Βοιωτοὶ βραχὺν ἐπιδιώξαντες χρόνον ἀνέστρεψαν, ἀναγκαιότατον ἡγούμενοι τὸ κυριεῦσαι τῶν νεκρῶν.
敗走が始まると、ボイオティア人は短い間追撃しただけで引き返した。 死体を掌握することが何よりも重要であると考えたからである。
ἀνακαλεσαμένων οὖν τῶν σαλπιγκτῶν τοὺς στρατιώτας,ἅπαντες τῆς μάχης ἀπέστησαν, καὶ τρόπαιον ἀμφότεροι στήσαντες ἠμφεσβήτουν τῆς νίκης.
そこで、喇叭手たちが兵士たちを呼び戻すと、全員が戦闘をやめ、双方が戦勝記念碑を建てて勝利を主張した。
§15.87.3οἱ μὲν γὰρ Ἀθηναῖοι νενικηκότες τοὺς περὶ τὸν λόφον Εὐβοεῖς καὶ μισθοφόρους κύριοι τῶν νεκρῶν ὑπῆρχον, οἱ δὲ Βοιωτοὶ τοὺς Λακεδαιμονίους ἀπὸ κράτους ἡττηκότες καὶ κρατοῦντες τῶν πεπτωκότων προσένεμον ἑαυτοῖς τὴν νίκην.
すなわち、アテナイ人は丘の周辺でエウボイア人と傭兵たちを破って死体を掌握しており、他方、ボイオティア人はラケダイモン人を力で破り、倒れた者たちの死体を支配していたため、それぞれ自らに勝利を帰したのである。
§15.87.4ἐπὶ μὲν οὖν χρόνον τινὰ περὶ τῆς τῶν νεκρῶν ἀναιρέσεως οὐδέτεροι διεπρεσβεύσαντο, ἵνα μὴ δόξωσιν ἐκχωρεῖν τοῦ πρωτείου·
したがって、しばらくの間は、覇権を譲ると思われるのを避けるため、どちらも死体の回収についての使者を送らなかった。
μετὰ δὲ ταῦτα τῶν Λακεδαιμονίων πρώτων ἐπικηρυκευσαμένων περὶ τῆς τῶν νεκρῶν ἀναιρέσεως ἀμφότεροι τοὺς ἰδίους ἔθαψαν.
しかしその後、ラケダイモン人が最初に死体の回収について休戦の使者を送ってきたため、双方がそれぞれの死者を埋葬した。
§15.87.5Ἐπαμεινώνδας δʼ ἔτι ζῶν εἰς τὴν παρεμβολὴν ἀπηνέχθη, καὶ τῶν συγκληθέντων ἰατρῶν ἀποφηναμένων, ὅτι πάντως, ὅταν ἐκ τοῦ θώρακος ἐξαιρεθῇ τὸ δόρυ, συμβήσεται καὶ τὸν θάνατον ἐπακολουθῆσαι, εὐψυχότατα τὴν τοῦ βίου καταστροφὴν ἐποιήσατο.
一方、エパメイノンダスは、まだ息があるうちに陣営に運び込まれたが、召集された医者たちが、胸から槍の先端を抜けば必ず死がその後に続くだろうと宣言したため、極めて勇敢にその生涯の最期を迎えた。
§15.87.6πρῶτον μὲν γὰρ τὸν ὑπασπιστὴν προσκαλεσάμενος ἐπηρώτησεν, εἰ διασέσωκε τὴν ἀσπίδα.
なぜなら、まず彼は従卒を呼び寄せ、盾を守り通したかと尋ねたからである。
τοῦ δὲ φήσαντος καὶ θέντος αὐτὴν πρὸ τῆς ὁράσεως, πάλιν ἐπηρώτησε, πότεροι νενικήκασιν.
従卒がそうしたと言って盾を彼の目の前に置くと、彼は再び、どちらが勝ったかと尋ねた。
ἀποφαινομένου δὲ τοῦ παιδός, ὅτι Βοιωτοὶ νενικήκασιν, ὥρα, φησίν, ἐστὶ τελευτᾶν, καὶ προσέταξεν ἐκσπάσαι τὸ δόρυ.
従卒が「ボイオティア人が勝ちました」と言い表すと、彼は「死ぬ時が来た」と言って、槍を抜くように命じた。
ἀναβοησάντων δὲ τῶν παρόντων φίλων, καί τινος εἰπόντος ὅτι τελευτᾷς ἄτεκνος, Ἐπαμεινώνδα, καὶ δακρύσαντος, μὰ Δία μέν, φησίν, ἀλλὰ καταλείπω δύο θυγατέρας, τήν τε ἐν Λεύκτροις νίκην καὶ τὴν ἐν Μαντινείᾳ.
居合わせた友人たちが叫び声を上げ、ある者が「エパメイノンダスよ、あなたは子供を残さずに死ぬのですね」と言って涙を流すと、彼は「いや、そんなことはない。 私は二人の娘を残していくのだ。 レウクトラの勝利と、マンティネイアの勝利という娘をな」と言った。
καὶ τοῦ δόρατος ἐξαιρεθέντος ἄνευ πάσης ταραχῆς ἐξέπνευσεν.
そして槍が抜かれると、いささかの動揺もなく息を引き取った。