Humanitext Reader

シケリアのディオドロス · 歴史叢書 §12.12.1-12.12.4

カロンダスの特異な立法と公教育制度

106 / 723 箇所 · ギリシア語

要旨

立法者カロンダスが制定したいくつかの独自の法律、すなわち継母を娶る者の政治的権利の制限、誣告罪への屈辱的な処罰、悪友との交際の禁止、および国費による全市民の子供への公教育制度について説明する。

§12.12.1πρῶτον μὲν γὰρ τοῖς μητρυιὰν ἐπαγομένοις κατὰ τῶν ἰδίων τέκνων ἔθηκε πρόστιμον τὸ μὴ γίνεσθαι συμβούλους τούτους τῇ πατρίδι, νομίζων τοὺς κακῶς περὶ τῶν ἰδίων τέκνων βουλευσαμένους καὶ συμβούλους κακοὺς ἔσεσθαι τῇ πατρίδι.
というのも、まず彼は、実の子供たちのうえに継母を家に連れ込む者たちに対して、彼らが祖国の助言者にならないという罰を課した。 自分の子供たちのことについて誤った決定を下した者は、祖国に対しても悪しき助言者になるだろうと考えたからである。
ἔφη γὰρ τοὺς μὲν πρῶτον γήμαντας καὶ ἐπιτυχόντας δεῖν εὐημεροῦντας καταπαύειν, τοὺς δὲ ἀποτυχόντας τῷ γάμῳ καὶ πάλιν ἐν τοῖς αὐτοῖς ἁμαρτάνοντας ἄφρονας δεῖν ὑπολαμβάνεσθαι.
彼は、最初に結婚して恵まれた(良い妻を得た)者は、幸福のうちにそこで結婚をやめるべきであり、また結婚に失敗したのに再び同じ過ちを犯す者は愚か者と見なされるべきである、と言ったからである。
§12.12.2τοὺς δʼ ἐπὶ συκοφαντίᾳ καταγνωσθέντας προσέταξε περιπατεῖν ἐστεφανωμένους μυρίκῃ, ὅπως ἐν πᾶσι τοῖς πολίταις φαίνωνται τὸ πρωτεῖον τῆς πονηρίας περιπεποιημένοι.
また、訴訟ゆすりの罪で有罪と判決された者たちには、ギョリュウの冠をかぶって歩き回ることを命じた。 すべての市民の間で彼らが邪悪さの第一位を獲得したことが明らかになるようにするためである。
διὸ καί τινας ἐπὶ τούτῳ τῷ ἐγκλήματι καταδικασθέντας τὸ μέγεθος τῆς ὕβρεως οὐκ ἐνεγκόντας ἑκουσίως ἑαυτοὺς ἐκ τοῦ ζῆν μεταστῆσαι.
そのため、この罪名で有罪と宣告された者たちのうちには、その屈辱の大きさに耐えかねて、自ら進んで命を絶った者たちもいた。
οὗ συντελεσθέντος ἐφυγαδεύθη πᾶς ἐκ τῆς πόλεως ὁ συκοφαντεῖν εἰωθώς, καὶ τὸ πολίτευμα μακάριον εἶχε βίον τῆς τοιαύτης κακίας ἀπηλλαγμένον.
これが実行されると、訴訟ゆすりを行うことに慣れていた者は全員都市から追放され、国家はそうした悪徳から解放され、幸福な生活を送った。
§12.12.3ἔγραψε δὲ ὁ Χαρώνδας καὶ περὶ τῆς κακομιλίας νόμον ἐξηλλαγμένον καὶ τοῖς ἄλλοις νομοθέταις παρεωραμένον.
カロンダスはまた、悪しき交際についても、際立った、そして他の立法者たちが見落としていた法律を制定した。
ὑπολαβὼν γὰρ τοὺς ἀγαθοὺς ἄνδρας ἐνίοτε διὰ τὴν πρὸς τοὺς πονηροὺς φιλίαν καὶ συνήθειαν διαστρέφεσθαι τὰ ἤθη πρὸς κακίαν, καὶ τὴν φαυλότητα καθάπερ λοιμικὴν νόσον ἐπινέμεσθαι τὸν βίον τῶν ἀνθρώπων καὶ νοσοποιεῖν τὰς ψυχὰς τῶν ἀρίστων·
善い人々であっても、悪人たちとの友情や親交のために、その人柄が時に邪悪さへとねじ曲げられ、その悪徳が疫病のように人々の生活を蝕み、最も優れた人々の魂を病ませることがあると考えたからである。
κατάντης γὰρ ἡ πρὸς τὸ χεῖρον ὁδός, ῥᾳδίαν ἔχουσα τὴν ὁδοιπορίαν·
なぜなら、より悪き方向への道は下り坂であり、歩みやすいからである。
διὸ καὶ τῶν μετρίων πολλοὶ τοῖς ἤθεσιν, ὑπούλοις ἡδοναῖς δελεασθέντες, εἰς ἐπιτηδεύσεις χειρίστας περιώκειλαν·
それゆえ、人柄において中庸な者の多くも、欺瞞的な快楽に誘惑されて、最悪の習慣へと座礁した。
ταύτην οὖν τὴν διαφθορὰν ἀναστεῖλαι βουλόμενος ὁ νομοθέτης ἀπηγόρευσε τῇ τῶν πονηρῶν φιλίᾳ τε καὶ συνηθείᾳ χρήσασθαι, καὶ δίκας ἐποίησε κακομιλίας, καὶ προστίμοις μεγάλοις ἀπέτρεψε τοὺς ἁμαρτάνειν μέλλοντας.
そこで、立法者はこの堕落を阻止することを望み、悪人たちとの友情や親交を持つことを禁じ、悪しき交際に対する訴訟を設け、重い罰金によって過ちを犯そうとする者たちを思いとどまらせた。
§12.12.4ἔγραψε δὲ καὶ ἕτερον νόμον πολὺ τούτου κρείττονα καὶ τοῖς παλαιοτέροις αὐτοῦ νομοθέταις ἠμελημένον·
また、彼はこれよりもはるかに優れ、彼以前の古い立法者たちに無視されていた別の法律をも制定した。
ἐνομοθέτησε γὰρ τῶν πολιτῶν τοὺς υἱεῖς ἅπαντας μανθάνειν γράμματα, χορηγούσης τῆς πόλεως τοὺς μισθοὺς τοῖς διδασκάλοις.
すなわち、市民の息子たち全員が読み書きを学ぶこととし、都市が教師たちに給与を支払うことを法律として定めたのである。
ὑπέλαβε γὰρ τοὺς ἀπόρους τοῖς βίοις, ἰδίᾳ μὴ δυναμένους διδόναι μισθούς, ἀποστερήσεσθαι τῶν καλλίστων ἐπιτηδευμάτων.
なぜなら、生活が困窮し、個人で給与を支払うことができない人々が、最も美しい営みを奪われることになると考えたからである。

語釈・文法注

  1. 12.12.1τοῖς μητρυιὰν ἐπαγομένοις — 与格形。動詞 ἔθηκε の間接目的語。ἐπάγομαι は「(後妻として)家に招き入れる」の意で、κατὰ τῶν ἰδίων τέκνων は「実の子供たちに不利益となるように」という敵対・不利益の κατά +属格の用法。
  2. 12.12.1ἔφη γὰρ τοὺς μὲν πρῶτον γήμαντας — 間接話法の主動詞 ἔφη に導かれる二つの対格不定詞句(τοὺς μὲν ... δεῖν καταπαύειν と τοὺς δὲ ... δεῖν ὑπολαμβάνεσθαι)が μέν と δέ によって対比されている。不定詞の主語はそれぞれ対格の τοὺς ... γήμαντας と τοὺς δὲ ἀποτυχόντας である。
  3. 12.12.2διὸ καί τινας ... μεταστῆσαι — 接続詞的な副詞句 διὸ καί(それゆえまた)の後に直接法ではなく不定詞 μεταστῆσαι が続いている。これは歴史記述において、前文からの文脈を継承した間接話法、あるいは結果を表す ὥστε の省略された形として不定詞が使われる、後期ギリシア語散文(特にディオドロス)に特徴的な構成である。
  4. 12.12.3ὑπολαβὼν γὰρ τοὺς ἀγαθοὺς ἄνδρας — 分詞 ὑπολαβών が支配する長大な対格不定詞構文。主語となる対格は τοὺς ἀγαθοὺς ἄνδρας と τὴν φαυλότητα の二つで、それぞれ不定詞 διαστρέφεσθαι, ἐπινέμεσθαι, νοσοποιεῖν に係り、論理の展開を示している。

この箇所を引用する

シケリアのディオドロス, 歴史叢書 §12.12.1-12.12.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0060.tlg001.humanitext-grc4:12.12.1-12.12.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。