§98ΦΑΙΔ. καὶ δὴ καὶ περὶ ἡλίου οὕτω παρεσκευάσμην ὡσαύτως πευσόμενος, καὶ σελήνης καὶ τῶν ἄλλων ἄστρων, τάχους τε πέρι πρὸς ἄλληλα καὶ τροπῶν καὶ τῶν ἄλλων παθημάτων, πῇ ποτε ταῦτ’ ἄμεινόν ἐστιν ἕκαστον καὶ ποιεῖν καὶ πάσχειν ἃ πάσχει.
パイドン:そして実に、太陽についても私は同じように尋ね知る用意ができており、月や他の星についても、またそれらの互いに対する速度や転回、その他の状態について、これらそれぞれがどのように活動し、被る状態を被ることが最善であるのかを、同じように尋ね知る用意ができていた。
οὐ γὰρ ἄν ποτε αὐτὸν ᾤμην, φάσκοντά γε ὑπὸ νοῦ αὐτὰ κεκοσμῆσθαι, ἄλλην τινὰ αὐτοῖς αἰτίαν ἐπενεγκεῖν ἢ ὅτι βέλτιστον αὐτὰ οὕτως ἔχειν ἐστὶν ὥσπερ ἔχει·
なぜなら、それらが知性によって秩序づけられていると言っているからには、それらが現在そうあるようにあることが最善であるということ以外に、彼がそれらのために他のいかなる原因をも持ち出すことはないだろう、と私は思っていたからだ。
ἑκάστῳ οὖν αὐτῶν ἀποδιδόντα τὴν αἰτίαν καὶ κοινῇ πᾶσι τὸ ἑκάστῳ βέλτιστον ᾤμην καὶ τὸ κοινὸν πᾶσιν ἐπεκδιηγήσεσθαι ἀγαθόν·
それゆえ、彼がそれらそれぞれに原因を、また共同のすべてにそれぞれにとっての最善のものを帰しつつ、すべてにとって共同の善をさらに詳しく説明してくれるだろうと思っていたのだ。
καὶ οὐκ ἂν ἀπεδόμην πολλοῦ τὰς ἐλπίδας, ἀλλὰ πάνυ σπουδῇ λαβὼν τὰς βίβλους ὡς τάχιστα οἷός τ’ ἦ ἀνεγίγνωσκον, ἵν’ ὡς τάχιστα εἰδείην τὸ βέλτιστον καὶ τὸ χεῖρον.
そして私はその希望を大金でも手放さなかっただろう。 そうではなく、きわめて急いでそれらの書物を手に入れ、できる限り早く読み進めた。 それは、最善のものとより悪いものをできる限り早く知るためであった。
ἀπὸ δὴ θαυμαστῆς ἐλπίδος, ὦ ἑταῖρε, ᾠχόμην φερόμενος, ἐπειδὴ προϊὼν καὶ ἀναγιγνώσκων ὁρῶ ἄνδρα τῷ μὲν νῷ οὐδὲν χρώμενον οὐδέ τινας αἰτίας ἐπαιτιώμενον εἰς τὸ διακοσμεῖν τὰ πράγματα, ἀέρας δὲ καὶ αἰθέρας καὶ ὕδατα αἰτιώμενον καὶ ἄλλα πολλὰ καὶ ἄτοπα.
だが、おお友よ、私はこの素晴らしい希望から一転して突き落とされた。 というのも、読み進めるうちに、その男が知性をまったく用いておらず、事物を秩序づけるにあたっていかなる原因をもそのせいにせず、空気やアイテールや水、その他多くの奇妙なものを原因としているのを見たからである。
καί μοι ἔδοξεν ὁμοιότατον πεπονθέναι ὥσπερ ἂν εἴ τις λέγων ὅτι Σωκράτης πάντα ὅσα πράττει νῷ πράττει, κἄπειτα ἐπιχειρήσας λέγειν τὰς αἰτίας ἑκάστων ὧν πράττω, λέγοι πρῶτον μὲν ὅτι διὰ ταῦτα νῦν ἐνθάδε κάθημαι, ὅτι σύγκειταί μου τὸ σῶμα ἐξ ὀστῶν καὶ νεύρων, καὶ τὰ μὲν ὀστᾶ ἐστιν στερεὰ καὶ διαφυὰς ἔχει χωρὶς ἀπ’ ἀλλήλων, τὰ δὲ νεῦρα οἷα ἐπιτείνεσθαι καὶ ἀνίεσθαι, περιαμπέχοντα τὰ ὀστᾶ μετὰ τῶν σαρκῶν καὶ δέρματος ὃ συνέχει αὐτά·
そしてそれは、私にはまるで、次のように言う人がいるのとまったく同じように思われた。 すなわち、ソクラテスは行うすべてのことを知性によって行っていると言っておきながら、次に私の行うそれぞれの行為の原因を説明しようと試みて、まず第一に、私が今ここに座っている原因は、私の身体が骨と腱から組み立てられており、骨は固くて互いに離れた関節を持っており、腱は伸びたり緩んだりする性質があって、骨を肉とそれを包む皮膚とともに取り囲んで結びつけているからだ、と言うようなものである。
αἰωρουμένων οὖν τῶν ὀστῶν ἐν ταῖς αὑτῶν συμβολαῖς χαλῶντα καὶ συντείνοντα τὰ νεῦρα κάμπτεσθαί που ποιεῖ οἷόν τ’ εἶναι ἐμὲ νῦν τὰ μέλη, καὶ διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν συγκαμφθεὶς ἐνθάδε κάθημαι·
骨がそれぞれの関節の中で吊り下げられているため、腱が緩んだり張ったりすることによって、私が今、四肢を曲げることができるようになり、まさにこの原因のために、私はこうして身をかがめてここに座っているのだ、と。
καὶ αὖ περὶ τοῦ διαλέγεσθαι ὑμῖν ἑτέρας τοιαύτας αἰτίας λέγοι, φωνάς τε καὶ ἀέρας καὶ ἀκοὰς καὶ ἄλλα μυρία τοιαῦτα αἰτιώμενος, ἀμελήσας τὰς ὡς ἀληθῶς αἰτίας λέγειν, ὅτι, ἐπειδὴ Ἀθηναίοις ἔδοξε βέλτιον εἶναι ἐμοῦ καταψηφίσασθαι, διὰ ταῦτα δὴ καὶ ἐμοὶ βέλτιον αὖ δέδοκται ἐνθάδε καθῆσθαι, καὶ δικαιότερον παραμένοντα ὑπέχειν τὴν δίκην ἣν ἂν κελεύσωσιν·
またさらに、私があなたがたと対話していることについても、音声や空気や聴覚、その他無数の同様のものを原因とし、真の原因を語るのを怠って、別のそのような原因を挙げるようなものだ。 その真の原因とは、アテナイ人たちが私に有罪を宣告する方が良いと判断したために、それゆえに私にとっても、ここに座っている方がより良く、彼らが命じるいかなる刑罰をもここに踏みとどまって受ける方がより正しいと判断されたということである。
ἐπεὶ νὴ τὸν κύνα, ὡς ἐγᾦμαι, πάλαι ἂν ταῦτα τὰ νεῦρα καὶ τὰ ὀστᾶ ἢ περὶ Μέγαρα ἢ Βοιωτοὺς ἦν, ὑπὸ δόξης φερόμενα τοῦ βελτίστου, εἰ μὴ δικαιότερον ᾤμην καὶ κάλλιον εἶναι πρὸ τοῦ φεύγειν τε καὶ ἀποδιδράσκειν ὑπέχειν τῇ πόλει δίκην ἥντιν’ ἂν τάττῃ.
なぜなら、犬にかけて誓うが、私自身の考えでは、もし私が逃亡したり脱走したりするよりも、国家が科すいかなる刑罰をも受ける方がより正しくより美しいと考えなかったならば、最善という信念に導かれて、これらの腱と骨はとっくの昔にメガラかボイオティアのあたりに行っていたであろうからだ。
§99ΦΑΙΔ. ἀλλ’ αἴτια μὲν τὰ τοιαῦτα καλεῖν λίαν ἄτοπον·
パイドン:だが、このようなものを原因と呼ぶのは、あまりにもばかげている。
εἰ δέ τις λέγοι ὅτι ἄνευ τοῦ τὰ τοιαῦτα ἔχειν καὶ ὀστᾶ καὶ νεῦρα καὶ ὅσα ἄλλα ἔχω οὐκ ἂν οἷός τ’ ἦ ποιεῖν τὰ δόξαντά μοι, ἀληθῆ ἂν λέγοι·
しかし、もし誰かが、このようなもの、すなわち骨や腱や私が持っている他のすべてのものがなければ、自分が良いと決心したことを行うことはできないだろうと言うなら、その人は真実を語っているだろう。
ὡς μέντοι διὰ ταῦτα ποιῶ ἃ ποιῶ, καὶ ταῦτα νῷ πράττων, ἀλλ’ οὐ τῇ τοῦ βελτίστου αἱρέσει, πολλὴ ἂν καὶ μακρὰ ῥᾳθυμία εἴη τοῦ λόγου.
けれども、私がそれらのもののために、自分の行うことを行っているのであり、しかも知性をもってそれを行いながらも、最善の選択によってではないと言うなら、それは大いに、かつきわめて怠惰な議論の進め方だろう。
τὸ γὰρ μὴ διελέσθαι οἷόν τ’ εἶναι ὅτι ἄλλο μέν τί ἐστι τὸ αἴτιον τῷ ὄντι, ἄλλο δὲ ἐκεῖνο ἄνευ οὗ τὸ αἴτιον οὐκ ἄν ποτ’ εἴη αἴτιον·
なぜなら、真の原因であるものと、それなしには原因が原因でありえないようなものとを区別できないというのは、あまりにも愚かなことだからだ。
ὃ δή μοι φαίνονται ψηλαφῶντες οἱ πολλοὶ ὥσπερ ἐν σκότει, ἀλλοτρίῳ ὀνόματι προσχρώμενοι, ὡς αἴτιον αὐτὸ προσαγορεύειν.
これこそまさに、多くの人々が、まるで暗闇の中で手探りをするように、他人の名前を使って、それを原因として呼びかけていることなのだ。
διὸ δὴ καὶ ὁ μέν τις δίνην περιτιθεὶς τῇ γῇ ὑπὸ τοῦ οὐρανοῦ μένειν δὴ ποιεῖ τὴν γῆν, ὁ δὲ ὥσπερ καρδόπῳ πλατείᾳ βάθρον τὸν ἀέρα ὑπερείδει·
それゆえ、ある者は地球の周りに渦を配置して、天によって地球が静止しているようにし、別の者は平らな捏ね鉢のような地球の土台として空気を支えにしている。
τὴν δὲ τοῦ ὡς οἷόν τε βέλτιστα αὐτὰ τεθῆναι δύναμιν οὕτω νῦν κεῖσθαι, ταύτην οὔτε ζητοῦσιν οὔτε τινὰ οἴονται δαιμονίαν ἰσχὺν ἔχειν, ἀλλὰ ἡγοῦνται τούτου Ἄτλαντα ἄν ποτε ἰσχυρότερον καὶ ἀθανατώτερον καὶ μᾶλλον ἅπαντα συνέχοντα ἐξευρεῖν, καὶ ὡς ἀληθῶς τὸ ἀγαθὸν καὶ δέον συνδεῖν καὶ συνέχειν οὐδὲν οἴονται.
しかし、それらが今あるように置かれることが最善であるという力、このように現在配置されているその力を、彼らは探し求めず、それにいかなる神的な力があるとも思っていない。 むしろ彼らは、いつかもっと強力で、不死で、より完全にすべてを維持するアトラスを考案できると考えており、本当に善と、なされるべきことがすべてを結びつけ維持しているとはまったく信じていないのだ。
ἐγὼ μὲν οὖν τῆς τοιαύτης αἰτίας ὅπῃ ποτὲ ἔχει μαθητὴς ὁτουοῦν ἥδιστ’ ἂν γενοίμην·
さて、私はこのような原因について、それがどのようなものであるかを、誰からであれ喜んで弟子となって学びたいと思う。
ἐπειδὴ δὲ ταύτης ἐστερήθην καὶ οὔτ᾽ αὐτὸς εὑρεῖν οὔτε παρ’ ἄλλου μαθεῖν οἷός τε ἐγενόμην, τὸν δεύτερον πλοῦν ἐπὶ τὴν τῆς αἰτίας ζήτησιν ᾗ πεπραγμάτευμαι βούλει σοι, ἔφη, ἐπίδειξιν ποιήσωμαι, ὦ Κέβης;
しかし、私はこれを奪われ、自分自身で見出すことも、他から学ぶこともできなかったので、原因の探求における第二の船路を、私がどのように苦心して進めてきたか、ケベスよ、君に示して見せようか」と彼は言った。
ὑπερφυῶς μὲν οὖν, ἔφη, ὡς βούλομαι.
「この上なく望むところです」と彼(ケベス)は言った。
ἔδοξε τοίνυν μοι, ἦ δ’ ὅς, μετὰ ταῦτα, ἐπειδὴ ἀπειρήκη τὰ ὄντα σκοπῶν, δεῖν εὐλαβηθῆναι μὴ πάθοιμι ὅπερ οἱ τὸν ἥλιον ἐκλείποντα θεωροῦντες καὶ σκοπούμενοι πάσχουσιν·
「それなら」と彼は言った。 「その後、存在するものを考察することに行き詰まったとき、日食を観察し考察する人々が被るのと同じことを被らないよう、用心しなければならないと思ったのだ。
διαφθείρονται γάρ που ἔνιοι τὰ ὄμματα, ἐὰν μὴ ἐν ὕδατι ἤ τινι τοιούτῳ σκοπῶνται τὴν εἰκόνα αὐτοῦ.
というのも、水の中か、何かそのようなものの中にその像を映して見ない限り、彼らの中には目を痛めてしまう者がいるからだ。
τοιοῦτόν τι καὶ ἐγὼ διενοήθην, καὶ ἔδεισα μὴ παντάπασι τὴν ψυχὴν τυφλωθείην βλέπων πρὸς τὰ πράγματα τοῖς ὄμμασι καὶ ἑκάστῃ τῶν αἰσθήσεων ἐπιχειρῶν ἅπτεσθαι αὐτῶν.
私もそのようなことを考え、事物を目で直接見たり、それぞれの感覚でそれらに触れようと試みたりすることで、魂が完全に盲目になってしまうのではないかと恐れたのだ。
ἔδοξε δή μοι χρῆναι εἰς τοὺς λόγους καταφυγόντα ἐν ἐκείνοις σκοπεῖν τῶν ὄντων τὴν ἀλήθειαν.
それゆえ、言論へと逃れ、その中に存在するものの真実を考察せねばならないと、私には思われたのだ。