§4Καί τοι χαλεπώτερον ἐμαυτὸν τὸν λόγον ἐπίσταμαι ποιεῖν.
Καί τοι χαλεπώてろん ἐμαυτὸν τὸν λόγον ἐπίσταμαι ποιεῖν. もっとも、私は自分自身の議論をより困難にしていることを自覚している。
διωρισμένης γὰρ τῆς ὑπνώδους καταφορᾶς ἀπὸ τῆς οὐχ ὑπνώδους φρενίτιδος, οὐκ ἂν ἔτι δεόντως ἀπορῶν φαίνοιτο καὶ μὴ βεβαίως ἀποφαινόμενος φρενιτικοὺς εἶναι τοὺς τοιούτους.
なぜなら、眠気を伴う昏睡が眠気を伴わない狂躁病から区別されているのであるから、彼が未だに妥当な形で疑いを抱き、そのような人々が狂躁病患者であると確実に断定していないように見えることは、もはやないはずだからである。
ἀλλ’ ἧττον γὰρ ἐμοὶ μέλει τῆς ἐν τοῖς λόγοις χαλεπότητος ἢ τῆς ἀληθείας, ὅτι τε ἀπορητικός ἐστιν ὁ σύνδεσμος, ὁμολογῶ, καὶ δείξω τὴν αἰτίαν, δι’ ἣν οὐκ ἐτόλμησε φρενιτικοὺς εἶναι τοὺς τοιούτους ἀποφήνασθαι ὁ Ἱπποκράτης, ἀλλ’ ἔτ’ ἀπορεῖ.
しかし、私にとっては議論における困難さよりも真実の方が大切である。 それゆえ、その接続詞が疑問を示すものであることを私は認めるし、ヒポクラテスがそのような人々を狂躁病患者であるとあえて断定せず、未だに疑問を抱いている理由を示すつもりである。
τὸ γὰρ ἐν ἀρχῇσι προσκείμενον τὴν πάσαν ἔχει τοῦ λόγου δύναμιν, ὃ παραλείπουσιν οἱ πολλοὶ τῶν ἐξηγητῶν, ὥσπερ μάτην προσγεγραμμένον.
というのも、「初期に」という付け加えられた言葉が議論全体の意味を握っているのだが、多くの註釈家たちはそれをまるで無駄に書き添えられたものであるかのように見過ごしているからである。
παραπλήσιον γάρ τι συμβαίνει πολλῶν ἀρχομένοις νοσημάτων, οἷον ἔν τισι τῶν μεθυσθέντων ἔστιν ἰδεῖν γιγνόμενον.
というのも、多くの病気にかかり始めている人々には、例えば泥酔した人々の一部に生じるのが見られるのとよく似たことが起こるからである。
ὅταν μὲν κωματώδεις ὦσι, καὶ σφάλλονται, καὶ βαρῶσι τὴν κεφαλὴν, καὶ μηδ’ εἰ βιάζοιντο διαίρειν δύνανται τὰ βλέφαρα·
彼らが昏睡状態にあるとき、彼らはふらつき、頭が重くなり、たとえ努力しても瞼を開けることができない。
δι’ αὐτὸ δ’ αὖ πάλιν τοῦτο τὸ βάρος ὑπνοῦν ἀδυνατοῦσιν ἀσώμενοι, καὶ στρεφόμενοι, καὶ ῥιπτοῦντες ἑαυτοὺς, καὶ μεταβάλλοντες ἄλλοτ’ εἰς ἄλλο σχῆμα.
しかしまた他方で、まさにこの重さのせいで、彼らは不快感を覚え、体をよじり、寝返りを打ち、時にはこちらの、時にはあちらの姿勢へと体位を変えながら、眠ることができないのである。
ταῦτα γὰρ ἔστιν ἰδεῖν πολλάκις ἐπὶ τῶν μεθυσθέντων γιγνόμενα, πληρωθείσης αὐτῶν ἐν τῇ μέθῃ τῆς κεφαλῆς, εἶθ’ ὑπὸ τοῦ βάρους ἅμα τ’ εἰς κῶμα κατασπώσης ἅμα τε ὕπνον κωλυούσης.
実際、こうしたことが泥酔した人々にしばしば起こるのを見ることができる。 酒酔いによって彼らの頭が満たされ、次いでその重さが彼らを昏睡へと引きずり下ろすと同時に、眠りを妨げるからである。
οὕτως οὖν καὶ πλήθους ἀπέπτου τὴν κεφαλὴν κατειληφότος, ἄγρυπνοί τε ἅμα καὶ κωματώδεις εἰσίν.
このようにして、未消化の余剰物が頭を占領したときにも、人々は眠れないと同時に昏睡状態になるのである。
καὶ τοῦτο κατ’ ἀρχὰς γενόμενον, ἔστιν ὅτε μὲν πεφθῇ καλῶς, ὥσπερ καὶ ἐξ οἴνου τοιοῦτο εἴη γεγονός·
そして、これが初期に生じたとき、ある場合にはそれが十分に消化され、ちょうどワインからこのようなことが生じたかのようになる。
ἀλλ’ οὕτω μὲν οὔτε λήθαργος, οὔτε φρενῖτις ἠκολούθησεν·
しかし、その場合には嗜眠病も狂躁病も続発しない。
ἔστιν ὅτε δὲ δριμὺ γενόμενον εἰς φρενίτιδα ἐτελεύτησε.
しかし、ある場合にはそれが刺激性になって、狂躁病へと至る。
πολλοῖς δ’ αὖ τὸ μὲν λεπτότερον ἢ πεφθὲν ἢ διαφορηθὲν ἐκενώθη, ὑπέμεινε δὲ τὸ παχύτερον, καὶ οὕτω λήθαργος ἐπεγένετο.
また、多くの人々においては、薄い部分は消化されるか発散されて排出され、濃い部分が残り、その結果として嗜眠病が併発する。
προεληλυθότος μὲν τοῦ τοιούτου νοσήματος, ἡ τοιαύτη διάθεσις, ὡς μὲν ἡμεῖς ἐδείξαμεν, ἐγγὺς ἤδη φρενίτιδος·
このような病気が進行したときには、このような状態は、私たちが示したように、すでに狂躁病に近い。
ὡς δ’ οἱ τὸ μικτὸν πάθος ἐκ ληθάργου καὶ φρενίτιδος εἰσάγοντες ὑπολαμβάνουσιν, ἐκείνῳ δόξειεν ἂν εἶναι συγγενεστέρα.
しかし、嗜眠病と狂躁病の混合した疾患を持ち出す人々が想定するように、その混合疾患により親近性があるように思われるかもしれない。
πότερον δ’ ἤδη τοὺς οὕτως ἔχοντας ὀνομάζειν χρὴ φρενιτικοὺς, ἢ ὀλίγου ὕστερον ἔσεσθαι προσδοκᾷν, τοῦθ’ ἑτέρας ἂν εἴη σκέψεως, οὔτ’ ὠφελούσης τι τὰ νῦν προκείμενα, καὶ ἄλλως διὰ τοῦ εἰσίν, ὃ καί τινες προσγράφουσι τῷ ἆρα φρενιτικοὶ, τινὲς δ’ οὔ.
しかし、このように苦しんでいる人々をすでに狂躁病患者と呼ぶべきか、あるいは少し後にそうなることを予期すべきか、という問題は、今目の前にある事柄には何ら役立たないし、ましてや、ある人々が ἆρα φρενιτικοί に書き加えている一方で、他の人々はそうしていない、あの εἰσίν という語があるせいで、別の検討事項となるだろう。