§2Καὶ τοίνυν τῆς ῥινὸς ἐχούσης μέσον διάφραγμα καὶ πόρους ἀξιολόγους δύο, τούτους δὴ τοὺς φαινομένους, ἕνα καθ’ ἑκάτερον μυκτῆρα, χρὴ γινώσκειν ἀνωτέρω τῶν μέσων τῆς ῥινὸς ἑκάτερον αὐτῶν δίχα σχιζόμενον.
さて、鼻には中央の中隔と、二つの顕著な通路、すなわち見えているこれら各鼻孔に一つずつの通路があるが、これら通路の各々が鼻の中ほどより上方で二つに分岐していることを知らねばならない。
ἥκει δὲ τῶν μερῶν τὸ μὲν ἕτερον εἰς τὸ τοῦ στόματος ἔνδον, τὸ δ’ ἕτερον ὄρθιον, ὡς ἐξ ἀρχῆς ἐφέρετο, πρὸς αὐτὸν ἀναβαίνει τὸν ἐγκέφαλον.
そして、それらの部分の一方は口の内部へと至り、他方は当初進んでいたようにまっすぐ、脳そのものへと上っていく。
εἰσὶ γὰρ αὐτῶν καὶ δύο κατὰ τοῦτο ἀποφύσεις προμήκεις τε καὶ κοῖλαι, τὴν ἀρχὴν μὲν ἐκ τῶν προσθίων ἔχουσαι κοιλιῶν, καθήκουσαι δὲ ἐπ’ ἐκεῖνο τοῦ κρανίου τὸ μέρος, ὅθεν ἡ ῥὶς ἄρχεται.
というのも、それらにはこの場所に、長細くかつ中空の二つの突起があり、前方脳室にその起始を持ち、鼻が始まっている頭蓋骨のその部分へと下りてきているからである。
κατὰ τοῦτο καὶ ἡ τῶν ἠθμοειδῶν ὀστῶν ἐστι θέσις, ὧν τὴν χρείαν ἱκανὸν ἐνδείξασθαι τοὔνομα, καὶ ἥ γε μήνιγξ ἡ παχεῖα, καθ’ ὃ ψαύει τῶνδε τῶν ὀστῶν, ὀπαῖς λεπταῖς τέτρηται.
この部分にはまた篩骨の配置もあり、その用途は名前が十分に示しているが、硬膜もまた、これら篩骨に接する箇所において、細かな穴で貫通されている。
διὰ ταύτης γέ τοι πρώτης διηθεῖται τὰ παχύτερα τῶν τοῦ ἐγκεφάλου περιττῶν· (ἔθος δ’ ἐστὶν ἀπ’ Ἀριστοτέλους ἀρξάμενον ὀνομάζεσθαι τὰ τοιαῦτα πάντα περιττώματα·
実に、まずこの硬膜を通じて、脳の老廃物のうちより粗いものが濾過される(なお、アリストテレスに始まって、このようなものをすべて老廃物と呼ぶことが習慣となっている)。
) τὰ μὲν γὰρ ἀτμοειδέστερα κατὰ τὰς ῥαφὰς ἀναθεῖ, καὶ ταύτην κένωσιν.
というのも、より蒸気のようなものは縫合線に沿って上昇し、これもまた一つの排出となるからである。
ὅσα δὲ τούτων παχέα, καθάπερ ἡ βλέννα καὶ ἡ κόρυζα, κατάντη φέρεται, πρώτην μὲν τὴν παχεῖαν μήνιγγα διεξερχόμενα, μετ’ ἐκείνην δὲ διὰ τῶν ἠθμοειδῶν ὀστῶν ἠθούμενα, κᾄπειθ’ οὕτως ἐμπίπτοντα τοῖς πόροις τῆς ῥινός.
しかし、これらのうち粗いものは、粘液や鼻汁のように、下方に運ばれ、まず硬膜を通り抜け、その後に篩骨を通じて濾過され、そしてこのようにして鼻の通路に入り込む。
ἐν δὲ τῇ διὰ τούτων πορείᾳ μέρος ἔστιν ὅτε καταῤῥεῖ τῶν καταφερομένων εἰς τὸ στόμα διὰ τῶν εἰρημένων ἐκ τῆς ῥινὸς εἰς αὐτὸ συντρήσεων.
そして、これらを通る経路において、下方に運ばれるもののうちの一部が、鼻から口へと通じる先述の連通孔を通じて、時に口の中へと流れ落ちる。
καὶ τάς γε παχυτέρας βλέννας, καὶ μάλισθ’ ὅσαι γλίσχραι, κατὰ μὲν τὸ ἕτερον αὐτῶν ἐνίοτε πέρας ἐμπεπτωκυίας ταῖς εἰς τὸ στόμα συντρήσεσιν, κατὰ δὲ τὸ ἕτερον ἐν τοῖς τῆς ῥινὸς οὖσι πόροις ἑκατέρων ἐκκενούμενον, ἐκφυσήσει μὲν βιαιοτέρᾳ χρησάμενον διὰ μυκτήρων, ἀναχρέμψει δὲ διὰ τοῦ στόματος.
そして、より粗い粘液、とりわけ粘り気のあるものは、時にその一端が口への連通孔に入り込み、他端が鼻の通路にとどまっていることがあるが、[人は]その両端を排出しようとして、鼻孔からはより強い吹き出しを用い、口からは痰の吐き出しを用いる。
ὑπαλείφει δ’ ἄναιμος χιτὼν, ὑμένος παχύτερος, αὐτούς τε τῆς ῥινὸς τοὺς εὐθεῖς πόρους, ἀναφερομένους ἄχρι τῶν ἠθμοειδῶν, καὶ πρὸς τούτοις τοὺς ἄλλους τοὺς λοξοὺς, οὓς εἰς τὸ στόμα τελευτᾷν ἔφην.
そして、血管のない、通常の膜よりも厚い被膜が、篩骨まで上っていく鼻のまっすぐな通路自体と、これらに加えて、口に終端すると私が言った他の斜めの通路を裏打ちしている。
ἔστι δὲ συνεχὴς ὁ χιτὼν οὗτος καὶ αὐτῷ τῷ τὴν τοῦ στόματος ὅλου περιγραφὴν ἔνδοθεν ὑπαλείφοντι καὶ γλῶτταν ἀμφιεννύντι, καὶ πρός γε τούτοις φάρυγγά τε καὶ λάρυγγα καὶ τραχεῖαν ἀρτηρίαν καὶ στόμαχον.
そしてこの被膜は、口全体の輪郭を内側から裏打ちして舌を覆っている被膜そのもの、さらにはこれらに加えて、咽頭、喉頭、気管、食道に連続している。
εἰς δὲ δὴ τὸν χιτῶνα τοῦτον, ἕνα μὲν ὑπάρχοντα καὶ συνεχῆ, καὶ τῷ τῆς οὐσίας εἴδει τὸν αὐτὸν ἐν ἅπασι τοῖς εἰρημένοις φαινόμενον, οὐ μὴν ἴσον γε τὸ πάχος ἐν ἅπασιν αὐτοῖς ἔχοντα, διασπείρεταί τινα τῶν ἐξ ἐγκεφάλου νεύρων μικρὰ, πλὴν τῶν εἰς τὴν γλῶτταν ἰόντων.
そして実に、言及されたすべての部位において一つであり連続しており、その実質の種において同一であると見えるが、それらすべての部位において等しい厚さを持っているわけではないこの被膜へと、舌に行くものを除いて、脳からのいくつかの細い神経が分散して至っている。
ἱκανὸν ὡς γὰρ ἐκεῖνα πάχος, διότι περιττοτέρας αἰσθήσεως δεῖ τῳ μορίῳ τῷδε, γεύσεως αἰσθητικῷ γεγενημένῳ.
というのも、舌への神経は十分な太さを持っているからであり、それはこの部位が味覚の受容器となっているため、より優れた知覚を必要とするからである。
ταῦτ’ ἄρα καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς ἔτι παχύτερα τῶν εἰς τὴν γλῶτταν ἰόντων ἡ φύσις ἔνειμεν νεῦρα, καὶ μετ’ αὐτοὺς ὠσὶ καὶ στόματι κοιλίας, ἐπειδὴ καὶ τοῦτο αἰσθητικώτατον ὑπάρχειν ἐχρῆν, ὡς ἐν τοῖς ὑπὲρ αὐτοῦ δέδεικται λόγοις.
それゆえにこそ、自然は目に対しても、舌へ行くものよりもさらに太い神経を分配したのであり、目の次には耳に、そして胃の口に分配したのである。 この部分もまた極めて鋭敏である必要があったからであり、そのことについてはそれに関する議論で示されている通りである。
ὀφθαλμὸς μὲν οὖν ὄργανον ὀπτικὸν, καὶ οὖς ἀκουστικὸν, καὶ γλῶττα γευστικὸν, ὀρέξεως δὲ σιτίων καὶ πομάτων ἡ γαστήρ ἐστιν ὄργανον, καὶ ταύτης μάλιστα τὸ στόμα.
したがって、目は視覚の器官であり、耳は聴覚の器官であり、舌は味覚の器官であり、食物や飲み物への欲求の器官は胃であり、胃のうちでも特にその口である。
παχυμερεστάτην δὲ εἰς διάγνωσιν ἡ φύσις ἐποίησεν τὴν ἁπτικὴν δύναμιν, οὐκ ἔτι μὴν ταύτην γε καθ’ ἓν ἀποκεκριμένην χωρίον, ὡς ἑκάστην τῶν εἰρημένων, ἀλλ’ εἰς ὅλον ἐκτεταμένην τὸ σῶμα.
しかし、自然は触覚の能力を識別の点では最も粗大なものとし、これを先に言及した他の能力のように単一の隔離された場所に置くことはせず、身体全体に拡張されたものとした。
καὶ διὰ τοῦτο καὶ νεύρων αὐτῇ μικροτέρων ἔνειμεν πλῆθος, καὶ τούτων σκληρῶν, ἐκ νωτιαίου μυελοῦ τῶν πλείστων ἀρχομένων.
そしてこのために、触覚に対してより細い多くの神経を分配し、しかもそれらは硬く、その大部分は脊髄から起始している。
εἰς δὲ τὰ προειρημένα μόρια, περιττοτέρας αἰσθήσεως δεόμενα, καὶ μείζω καὶ μαλακώτερα νεῦρα κατέφυσεν, ἐξ ἐγκεφάλου πάντα βλαστάνοντα.
他方、先述の部位へは、より優れた知覚を必要とするので、より太くより柔らかい神経を送り込んでおり、それらはすべて脳から生じている。
φωτοειδέστατον μὲν οὖν ἐποίησεν τὸ τῆς ὄψεως ὄργανον, ὡς ἂν καὶ μόνον αὐγῆς καὶ φωτὸς αἰσθανόμενον, ἀερῶδες τὸ τῆς ἀκοῆς, αἰσθητικὸν ἐσόμενον καὶ τοῦτο τῶν κατὰ τὸν ἀέρα ψόφων.
このようにして、自然は視覚の器官を最も光に似たものとし、それだけが輝きや光を感じるものとなるようにし、聴覚の器官は空気に似たものとし、これもまた空気中の音を感知するものとなるようにした。
οὕτω δὲ καὶ τὸ τῶν χυμῶν διαγνωστικὸν ὄργανον, τὴν γλῶτταν, ἐκ τῆς ὑγροτέρας ἰδέας τοῦ σώματος ἡ φύσις εἰργάσατο.
同様に、味(汁)を識別する器官である舌を、自然はより湿った性質の肉体から作り出した。
μεταξὺ δὲ ἀέρος τε καὶ ὑγροῦ καὶ πυρὸς τὸ τῆς ὀσφρήσεώς ἐστιν αἰσθητικὸν, οὔθ’ οὕτω λεπτομερὲς ὑπάρχον, ὡς ὁ ἀὴρ, οὔθ’ οὕτω παχυμερὲς, ὡς τὸ ὑγρόν.
他方、嗅覚の感覚器は空気、湿気、および火の中間にあり、空気ほどには微細でなく、湿気ほどには粗大ではない。
ὅσον γὰρ ἀποῤῥεῖ τῶν σωμάτων ἑκάστου, τοῦτ’ ἔστι τῶν ὀσφρητῶν ἡ οὐσία.
というのも、各物体から流出する分量こそが、匂いを持つものの実質だからである。
μαθεῖν δ’ ἐστὶ μάλιστα ἐπὶ ῥόδων αὐτῶν καὶ τῶν οὕτως ἁπλῶν, ἃ διὰ ταχέων ἑαυτῶν ἐλάττω τε ἅμα καὶ ξηρότερα γίνεται, φανερῶς ἐνδεικνύμενα, τὴν ὑγροτέραν μοῖραν ἐκ τῆς οὐσίας αὐτῶν διαφορεῖσθαι.
このことは特に、バラそのものや、そのような単純なものにおいて理解できるが、それらは速やかに自身がより小さくなると同時に、より乾燥したものとなり、それらの実質からより湿った部分が発散していることを明白に示している。