§3καὶ μὴν εἴ τίς γ’ ἐστὶ τοιοῦτος, ὑπερόψεται μὲν Ἀρταξέρξου τε καὶ Περδίκκου.
さらにまた、もし誰かがそのような者であるなら、アルタクセルクセスやペルディッカスをも見下すであろう。
καὶ τοῦ μὲν οὐδ’ ἄν εἰς ὄψιν ἀφίκοιτό ποτε· τὸν δ’ ἰάσεται μὲν, νοσοῦντα νόσημα τῆς Ἱπποκράτους τέχνης δεόμενον, οὐ μὴν ἀξιώσει γε διὰ παντὸς συνεῖναι, θεραπεύσει δὲ τοὺς ἐν Κρανῶνι καὶ Θάσῳ καὶ ταῖς ἄλλαις πολίχναις πένητας.
そして、前者(アルタクセルクセス)には決してまみえることさえしないだろうが、後者(ペルディッカス)については、ヒッポクラテスの技術を必要とする病に罹っているときには治療するものの、終始共にいることを当然とはしないであろう。 そして、クラノンやタソス、およびその他の小都市の貧しい人々を治療するだろう。
ἀπολείψει δὲ Κώοις μὲν καὶ πολίταις Πόλυβόν τε, καὶ τοὺς ἄλλους μαθητὰς, αὐτὸς δὲ πᾶσαν ἀλώμενος ἐφέξει τὴν Ἑλλάδα.
コオス島の人々、すなわち同胞市民たちには、ポリュボスや他の弟子たちを残し、彼自身はギリシア中を彷徨い歩きながら、その地に留まるだろう。
χρὴ γὰρ αὐτὸν γράψαι τι καὶ περὶ φύσεως χωρίων.
なぜなら、土地の自然についても何かを書かなければならないからである。
ἵν’ οὖν κρίνῃ τῇ πείρᾳ τὰ ἐκ λόγου διδαχθέντα, χρὴ πάντως αὐτὸν πόλεως γενέσθαι αὐτόπτην τῆς πρὸς μεσημβρίαν τετραμμένης καὶ τῆς πρὸς ἄρκτον, καὶ τῆς πρὸς ἥλιον ἀνίσχοντα καὶ τῆς πρὸς δυσμάς·
それゆえ、理論から教えられた事柄を経験によって判断するために、彼はどうしても、南向きの都市や北向きの都市、また日の出(東)に向かう都市や日没(西)に向かう都市の実地実検者にならなければならない。
ἰδεῖν δὲ καὶ τὴν ἐν κοίλῳ κειμένην, καὶ τὴν ἐφ’ ὑψηλῷ, καὶ τὴν ἐπακτοῖς ὕδασι χρωμένην, καὶ τὴν πηγαίοις, καὶ τὴν ὀμβρίοις, καὶ τὴν ἐκ λιμνῶν καὶ ποταμῶν·
また、盆地に位置する都市、高地に位置する都市、引き入れた水を用いている都市、湧き水を用いている都市、雨水を用いている都市、湖や川の水を用いている都市を見ることも必要である。
ἀμελῆσαι δὲ καὶ μήδ’ εἴ τις ψυχροῖς ἄγαν ὕδασι, μήδ’ εἴ τις θερμοῖς χρῆται, μήτε νιτρώδεσι, μήτε στυπτηριώδεσιν, ἤ τισιν ἑτέροις τοιούτοις·
また、誰かが極めて冷たい水を用いているか、熱い水か、炭酸ソーダ質の水か、明礬質の水か、あるいは他のそのような水を用いているかを無視してはならない。
ἰδεῖν δὲ καὶ ποταμῷ μεγάλῳ πρόσοικον πόλιν, καὶ λίμνῃ, καὶ ὄρει, καὶ θαλάττῃ, καὶ τἄλλα πάντα νοῆσαι, καὶ περὶ ὧν αὐτὸς ἡμᾶς ἐδίδαξεν·
また、大河、湖、山、あるいは海に隣接する都市を見ることも、また、彼自身が私たちに教えた事柄を含め、他のすべてのことを熟知することも必要である。
ὥστε οὐ μόνον ἀνάγκη χρημάτων καταφρονεῖν τὸν τοιοῦτον ἐσόμενον, ἀλλὰ καὶ φιλόπονον ἐσχάτως ὑπάρχειν.
したがって、そのような者になろうとする者は、富を軽蔑するだけでなく、極めて勤勉であることも不可欠である。
καὶ μὴν οὐκ ἐνδέχεται φιλόπονον εἶναί τινα μεθυσκόμενον, ἐμπιπλάμενον, ἢ ἀφροδισίοις προσκείμενον, ἢ, συλλήβδην εἰπεῖν, αἰδοίοις καὶ γαστρὶ δουλεύοντα.
さらにまた、大酒を飲み、暴食し、情欲にふけり、あるいは一言で言えば、性器と胃袋の奴隷となっている者が勤勉であることはあり得ない。
σωφροσύνης γοῦν φίλος, ὥσπερ γε καὶ ἀληθείας ἑταῖρος, ὅ γ’ ἀληθὴς ἰατρὸς ἐξεύρηται.
ともかく、真の医師は、まさに真理の伴侶であるのと同様に、節制の友であることが明らかになる。
καὶ μὲν δὴ καὶ λογικὴν μέθοδον ἀσκεῖν χάριν τοῦ γνῶναι, πόσα τὰ πάντα κατ’ εἴδη τε καὶ γένη νοσήματα ὑπάρχει, καὶ πῶς ἐφ’ ἑκάστου ληπτέον ἔνδειξίν τινα ἰαμάτων.
そしてまた、すべての病気が種や属に従っていくつ存在するか、また、各ケースにおいていかにして治療法の指針を把握すべきかを知るために、論理的方法を実践しなければならない。
ἡ δ’ αὐτὴ μέθοδος ἥδε καὶ τὴν τοῦ σώματος αὐτὴν διδάσκει φύσιν, τήν τ’ ἐκ τῶν πρώτων στοιχείων, ἃ δι’ ἀλλήλων ὅλα κέκραται, καὶ τὴν ἐκ τῶν δευτέρων τῶν αἰσθητῶν, ἃ δὴ καὶ ὁμοιομερῆ προσαγορεύεται, καὶ τρίτην ἐπὶ ταύταις, τὴν ἐκ τῶν ὀργανικῶν μορίων.
そして、まさにこの同じ方法が、身体そのものの自然をも教えるのである。 すなわち、互いに完全に混合している第一の元素からなる自然、また、まさに同質部分とも呼ばれる、感覚される第二のものからなる自然、そしてこれらに加えて第三の、器官的部位からなる自然である。
ἀλλὰ καὶ τίς ἡ χρεία τῷ ζώῳ τῶν εἰρημένων ἑκάστου, καὶ τίς ἡ ἐνέργεια, δέον μὲν ἄγειν καὶ ταῦτα μὴ ἀβασανίστως, ἀλλὰ μετ’ ἀποδείξεως πεπιστεῦσθαι, πρὸς τῆς λογικῆς δήπου διδάσκεται μεθόδου.
さらには、述べられたものの各々が生体にとってどのような実用を持ち、どのような機能を持つのかということ、これらについても吟味なしにではなく、証明を伴って確信されるべきであるが、それも当然、論理的方法によって教えられるのである。
τί δὴ οὖν ἔτι λείπεται πρὸς τὸ μὴ εἶναι φιλόσοφον τὸν ἰατρὸν, ὃς ἂν Ἱπποκράτους ἀξίως ἀσκήσῃ τὴν τέχνην, εἰ γὰρ, ἵνα μὲν ἐξεύρῃ φύσιν σώματος, καὶ νοσημάτων διαφορὰς, καὶ ἰαμάτων ἐνδείξεις, ἐν τῇ λογικῇ θεωρίᾳ γεγυμνάσθαι προσήκει, ἵνα δὲ φιλοπόνως τῇ τούτων ἀσκήσει παραμένῃ, χρημάτων τε καταφρονεῖν καὶ σωφροσύνην ἀσκεῖν, πάντα ἤδη τῆς φιλοσοφίας ἔχοι τὰ μέρη, τό τε λογικὸν, καὶ τὸ φυσικὸν, καὶ τὸ ἠθικόν.
では、ヒッポクラテスにふさわしくその技術を修練する者が哲学者ではないために、ほかに何が残されているだろうか。 というのも、もし、身体の自然、病気の違い、そして治療法の指針を見出すために、論理的探求において訓練されていることが必要であり、また、労を惜しまずにこれらの修練に踏みとどまるために、富を軽蔑し、節制を実践することが必要であるなら、彼はすでに哲学のすべての部分、すなわち論理学、自然学、そして倫理学を所有していることになるだろう。
οὐ γὰρ δὴ δέος γε, μὴ χρημάτων καταφρονῶν, καὶ τὴν σωφροσύνην ἀσκῶν, ἄτοπόν τι πράξῃ.
なぜなら、富を軽蔑し、節制を実践している者が、何か不当なことを行うのではないかという恐れは全くないからである。
πάντα γὰρ, ἃ τολμῶσιν ἀδίκως ἄνθρωποι, φιλοχρηματίας ἀναπειθούσης, ἢ γοητευούσης ἡδονῆς, πράττουσιν.
なぜなら、人間が不正に敢えて行うすべてのことは、金銭欲がそそるか、あるいは快楽が惑わすことによって行うからである。
οὕτω δὲ καὶ τὰς ἄλλας ἀρετὰς ἀναγκαῖον ἔχειν αὐτόν.
そしてそのようにしてまた、彼が他の諸徳をも所有していることが不可欠である。
σύμπασαι γὰρ ἀλλήλαις ἕπονται, καὶ οὐχ οἶόν τε μίαν ἡντιναοῦν λαβόντι μὴ οὐχὶ καὶ τὰς ἄλλας ἁπάσας εὐθὺς ἀκολουθούσας ἔχειν, ὥσπερ ἐκ μιᾶς μηρίνθου δεδεμένας.
なぜなら、徳はすべて互いに伴い合っており、いかなるものであれどれか一つの徳を手に入れた者が、他のすべての徳もすぐに従ってくる形で所有しないことは、まるで一本の紐で結ばれているかのように不可能だからである。
καὶ μὴν εἴ γε πρὸς τὴν ἐξ ἀρχῆς μάθησιν, καὶ πρὸς τὴν ἐφεξῆς ἄσκησιν, ἀναγκαία τοῖς ἰατροῖς ἐστιν ἡ φιλοσοφία, δῆλον ὡς, ὅστις ἂν ἰατρὸς ᾖ, πάντως οὗτός ἐστι καὶ φιλόσοφος.
そして実に、もし最初の学習にとっても、その後の実践にとっても、哲学が医師たちにとって不可欠であるなら、医師である者は誰でも、どうしても哲学者でもあることは明らかである。
οὐδὲ γὰρ οὐδ’ ὅτι πρὸς τὸ χρῆσθαι καλῶς τῇ τέχνῃ φιλοσοφίας δεῖ τοῖς ἰατροῖς, ἀποδείξεως ἡγοῦμαί τινος χρῄζειν, ἑωρακότας γε πολλάκις, ὡς φαρμακεῖς εἰσιν, οὐκ ἰατροί·
というのも、技術を立派に行使するために医師たちに哲学が必要であるということさえも、いかなる証明をも必要とすると私は思わないからである。
καὶ χρῶνται τῇ τέχνῃ πρὸς τοὐναντίον, ἢ πέφυκεν, οἱ φιλοχρήματοι.
私たちは、金銭を愛する者たちが、医師ではなく投薬屋であり、技術を本来の性質とは正反対の目的のために用いているのを、何度も目にしているのだから。