§34ὅτι γὰρ οἱ ταῖς ἀρεταῖς διενεγκόντες ὡς θεοφιλεῖς νέοι μετέστησαν πρὸς τὸ χρεὼν καὶ πάλαι μὲν διὰ τῶν πρόσθεν ὑπέμνησα λόγων, καὶ νῦν δὲ πειράσομαι διὰ βραχυτάτων ἐπιδραμεῖν, προσμαρτυρήσας τῷ καλῶς ὑπὸ Μενάνδρου ῥηθέντι τούτῳ
"
ὃν οἱ θεοὶ φιλοῦσιν ἀποθνῄσκει νέος
"
ἀλλʼ ἴσως ὑποτυχὼν ἂν φαίης Ἀπολλώνιε φίλτατε,σφόδρʼ ἦν ἐπιτεταγμένος ὁ νεανίσκος Ἀπόλλωνι καὶ μοίραις, καὶ σὲ ἔδει ὑπʼ ἐκείνου τελείου γενομένου κηδευθῆναι μεταλλάξαντα τὸν βίον·
優れた徳によって際立った若者たちが、神に愛される者として、その運命に従って世を去ったということは、すでに先の議論によって喚起したところであるが、今やまたきわめて簡潔に要約することを試み、メナンドロスによって見事に語られた以下の言葉をその証言としよう。 「神に愛される者は若くして死ぬ」しかし、愛するアポロニオスよ、君は遮ってこう言うかもしれない。 あの若者は、アポロンと運命の女神たちに強く委ねられていたのであり、彼が成人した後に、世を去った君が彼によって葬られるべきであったのだ、と。
τοῦτο γὰρ εἶναι κατὰ φύσιν, τὴν ἡμετέραν δηλονότι καὶ τὴν ἀνθρωπίνην, ἀλλʼ οὐ κατὰ τὴν τῶν ὅλων πρόνοιαν καὶ τὴν κοσμικὴν διάταξιν.
なぜなら、これこそが自然にかなうこと、明らかに我々の、人間の本性にかなうことであって、万物の摂理や宇宙の秩序にかなうことではないからである。
ἐκείνῳ δὲ τῷ μακαρισθέντι οὐκ ἦν κατὰ φύσιν περαιτέρω τοῦ ἀπονεμηθέντος αὐτῷ χρόνου πρὸς τὸν ἐνθάδε βίον περιμένειν, ἀλλʼ εὐτάκτως τοῦτον ἐκπλήσαντι πρὸς τὴν εἱμαρμένην ἐπανάγειν πορείαν, καλούσης αὐτῆς, φησίν, ἤδη πρὸς ἑαυτήν.
しかし、あの祝福された息子にとっては、彼に割り当てられた時間を超えて、こちらの生に留まり続けることは本性にかなうことではなく、秩序正しくこれを満了して、定められた旅路へと戻っていくことこそがかなうことであった。 運命自体が、すでに彼を自身へと招いているのだから、と彼は言っているのである。
ἀλλʼ ἄωρος ἐτελεύτησεν;
しかし、彼は若すぎる死を遂げたのか?
οὐκοῦν εὐποτμότερος διὰ τοῦτο καὶ κακῶν ἀπείρατός ἐστιν·
それゆえに、彼はより幸福であり、悪を経験していないのだ。
"
ὁ βίος γάρ φησὶν Εὐριπίδης ὄνομʼ ἔχει μόνον
μόρος γεγώς.
「なぜなら人生は」とエウリピデスは言う、「名ばかりであり、実際は破滅なのだから。
"
οὗτος δʼ ἐπὶ τῆς εὐανθεστάτης ἡλικίας προαπεφοίτησεν ὁλόκληρος ἠίθεος, ζηλωτὸς καὶ περίβλεπτος πᾶσι τοῖς συνήθεσιν αὐτῷ, φιλοπάτωρ γενόμενος καὶ φιλομήτωρ καὶ φιλοίκειος καὶ φιλόσοφος, τὸ δὲ σύμπαν εἰπεῖν φιλάνθρωπος, αἰδούμενος μὲν τοὺς πρεσβυτέρους τῶν φίλων ὥσπερ πατέρας, στέργων δὲ τοὺς ὁμήλικας καὶ συνήθεις, τιμητικὸς δὲ τῶν καθηγησαμένων, ξένοις δὲ καὶ ἀστοῖς πραότατος, πᾶσι δὲ μείλιχος καὶ φίλος διά τε τὴν ἐξ ὄψεως χάριν καὶ τὴν, εὐπροσήγορον φιλανθρωπίαν.
」しかし彼は、最も花開く年齢において、非の打ちどころのない若者として先立って世を去った。 彼のすべての知己たちから羨まれ、羨望の的となり、父を愛し、母を愛し、身内を愛し、学を愛し、一言で言えば、人間を愛する者として。 年長の友人たちを父親のように敬い、同世代の人々や知己たちを慈しみ、指導者たちを重んじ、異邦人や市民たちにはきわめて穏やかであり、すべての人に対して、外見から漂う優美さと、言葉を交わしやすい親切さのゆえに、愛想がよく、友好的人であった。
ἀλλὰ γὰρ ἐκεῖνος μὲν τῆς τε σῆς εὐσεβείας καὶ τῆς ἑαυτοῦ τὴν πρέπουσαν εὐφημίαν ἔχων πρὸς τὸν ἀεὶ χρόνον προαπεφοίτησε τοῦ θνητοῦ βίου, καθάπερ ἔκ του συμποσίου, πρὶν εἴς τινα παροινίαν ἐκπεσεῖν τὴν τῷ μακρῷ γήρᾳ παρεπομένην.
しかし、彼の方は、君の敬虔と彼自身の敬虔にふさわしい、永遠に続く名誉を得て、まるで宴席から退出するように、長い老年に伴う醜態に陥る前に、この定命の生から先んじて旅立っていったのだ。
εἰ δʼ ὁ τῶν παλαιῶν ποιητῶν τε καὶ φιλοσόφων λόγος ἐστὶν ἀληθὴς ὥσπερ εἰκὸς ἔχειν, οὕτω καὶ τοῖς εὐσεβέσι τῶν μεταλλαξάντων ἔστι τις τιμὴ καὶ προεδρία καθάπερ λέγεται, καὶ χῶρός τις ἀποτεταγμένος ἐν ᾧ διατρίβουσιν αἱ τούτων ψυχαί, καλὰς ἐλπίδας ἔχειν σε δεῖ περὶ τοῦ μακαρίτου υἱέος σου, ὅτι τούτοις συγκαταριθμηθεὶς συνέσται.
そして、もし古代の詩人や哲学者たちの言葉が、当然そうであるように真実であるならば、世を去った敬虔な人々には言われているように、ある種の名誉と特等席があり、そして彼らの魂が過ごす定められた場所があるというのだから、君は、君の亡き息子について、彼がこれらの人々に数え入れられて、ともに在ることになるという、美しい希望を抱くべきである。
§35λέγεται δʼ ὑπὸ μὲν τοῦ μελικοῦ Πινδάρου ταυτὶ περὶ τῶν εὐσεβῶν ἐν ᾍδου,
"
τοῖσι λάμπει μὲν μένος ἀελίου τὰν ἐνθάδε νύκτα
κάτω,
φοινικορόδοις ἐν λειμώνεσσι προάστιον αὐτῶν
καὶ λιβάνῳ σκιαρὸν καὶ χρυσοκάρποισι βεβριθός.
そして、抒情詩人ピンダロスによって、ハデスにおける敬虔な人々について次のように言われている。 「彼らのためには、こちらの夜の間、下なる太陽の輝きが照らしている。 彼らの町のはずれは、紅い薔薇の咲く野の中にあり、乳香の樹の木陰が涼しく、黄金の果実が豊かに実っている。
καὶ τοὶ μὲν ἵπποις γυμνασίοις τε τοὶ δὲ πεσσοῖς,
τοὶ δὲ φορμίγγεσι τέρπονται, παρὰ δέ σφισιν
εὐανθὴς ἅπας τέθαλεν ὄλβος,
ὀδμὰ δʼ ἐρατὸν κατὰ χῶρον κίδναται
αἰεὶ θύα μιγνύντων πυρὶ τηλεφανεῖ παντοῖα
θεῶν ἐπὶ βωμοῖς.
そして、ある者は馬や体育場で、ある者は盤上遊戯で、またある者は竪琴で愉しみ、彼らの傍らには花開くあらゆる幸福が満ち満ちている。 そして、愛すべき土地一面に常に芳香が漂い広がっている、遠くまで光を放つ火に、あらゆる香料を神々の祭壇の上で混ぜ合わせる者たちによって。
"
καὶ μικρὸν προελθὼν ἐν ἄλλῳ θρήνῳ περὶ ψυχῆς λέγων φησὶν
"
ὀλβίᾳ δʼ ἅπαντες αἴσᾳ λυσίπονον τελευτάν.
」そして少し進んで、別の哀歌の中で魂について語ってこう言っている。 「そして、すべての人々は、幸いなる運命によって、苦痛を解き放つ最期を迎える。
καὶ σῶμα μὲν πάντων ἕπεται θανάτῳ περισθενεῖ,
ζωὸν δʼ ἔτι λείπεται αἰῶνος εἴδωλον·
具体的にすべての者の身体は、強大な力を持つ死に従うが、生命の似姿はなお生きて残る。
τὸ γάρ
ἐστι μόνον
ἐκ θεῶν.
それだけが、神々に由来するものだからである。
εὕδει δὲ πρασσόντων μελέων, ἀτὰρ
εὑδόντεσσιν ἐν πολλοῖς ὀνείροις
δείκνυσι τερπνῶν ἐφέρποισαν χαλεπῶν τε κρίσιν. "
それは肢体が活動しているときには眠っているが、眠る者たちに対しては、多くの夢の中で、楽しいことや苦しいことの、迫り来る判定を示すのだ。 」