§1ὁρῶ μὲν ὅτι τὸν πραότατον, ὦ Κορνήλιε Ποῦλχερ, πολιτείας ᾕρησαι τρόπον, ἐν ᾧ μάλιστα τοῖς κοινοῖς ὠφέλιμος;
コルネリウス・プルケルよ、私はあなたが最も穏やかな政治のあり方を選んだことを見て取っている。
ὢν ἀλυπότατον ἰδίᾳ τοῖς ἐντυγχάνουσι παρέχεις σεαυτόν.
その中であなたは、公に対して最も有益でありつつ、同時に私的には交わる人々に対して自らを最も苦痛を与えない存在として差し出している。
ἐπεὶ δὲ χώραν μὲν ἄθηρον ὥσπερ ἱστοροῦσι τὴν Κρήτην εὑρεῖν ἔστι, πολιτεία δὲ μήτε φθόνον ἐνηνοχυῖα μήτε ζῆλον φιλονεικίαν, ἔχθρας γονιμώτατα πάθη, μέχρι νῦν οὐ γέγονεν ἀλλʼ εἰ μηδὲν ἄλλο, ταῖς ἔχθραις αἱ φιλίαι συμπλέκουσιν ἡμᾶς·
しかし、クレタ島が野生動物のいない土地であると歴史家たちが語るように、そのような土地を見出すことはできるが、嫉妬も羨望も、そして闘争心をも――これらは最も敵意を生み出しやすい情念であるが――これまで抱えたことのない政治というものは、今日に至るまで存在したことがない。 それどころか、他に何もなくても、友情は敵対関係とともに私たちを絡め合わせている。
ὃ καὶ Χίλων ὁ σοφὸς νοήσας τὸν εἰπόντα μηδένα ἔχειν ἐχθρὸν ἠρώτησεν εἰ μηδὲ φίλον ἔχοι, δοκεῖ μοι τὰ τʼ ἄλλα περὶ ἐχθρῶν τῷ πολιτικῷ διεσκέφθαι προσήκειν καὶ τοῦ Ξενοφῶντος ἀκηκοέναι μὴ παρέργως εἰπόντος ὅτι τοῦ νοῦν ἔχοντός ἐστι καὶ ἀπὸ
τῶν ἐχθρῶν ὠφελεῖσθαι
ἅπερ οὖν εἰς τοῦτο πρῴην εἰπεῖν μοι παρέστη, συναγαγὼν ὁμοῦ τι τοῖς αὐτοῖς ὀνόμασιν ἀπέσταλκά σοι, φεισάμενος ὡς ἐνῆν μάλιστα τῶν ἐν τοῖς Πολιτικοῖς Παραγγέλμασι γεγραμμένων, ἐπεὶ κἀκεῖνο τὸ βιβλίον ὁρῶ σε πρόχειρον ἔχοντα πολλάκις.
このことを知恵あるキロンも察して、「自分には一人も敵がいない」と言った男に対して、それでは友人も一人も持っていないのではないかと尋ねた。 それゆえ、政治家にとっては、敵に関するその他の点についても十分に検討すること、そしてクセノポンが、知的である者の特徴は敵からさえも利益を得ることである、とおざなりでなく語った言葉に耳を傾けることがふさわしいように私には思われる。 そこで、先日この件について思い浮かんだことを、ほぼ同じ言葉のままに一つにまとめ、あなたに送ることにした。 その際、あなたが手元に置いてしばしば読んでいるのを見ているため、『政治訓』にすでに書いたことについては、できる限り重複を避けるようにした。
§2ἐξήρκει τοῖς παλαιοῖς ὑπὸ τῶν ἀλλοφύλων καὶ ἀγρίων ζῴων μὴ ἀδικεῖσθαι, καὶ τοῦτο τῶν πρὸς τὰ θηρία τέλος ἦν ἀγώνων ἐκείνοις·
古代の人々にとっては、異民族や野蛮な動物から害を受けないことで十分であり、これが彼らにとって野獣に対する闘いの目的であった。
οἱ δʼ ὕστερον ἤδη χρῆσθαι μαθόντες αὐτοῖς καὶ ὠφελοῦνται σαρξὶ τρεφόμενοι καὶ θριξὶν ἀμφιεννύμενοι καὶ χολαῖς καὶ πυτίαις ἰατρευόμενοι καὶ δέρμασιν ὁπλίζοντες ἑαυτούς, ὥστʼ ἄξιον εἶναι δεδιέναι μὴ τῶν θηρίων ἐπιλιπόντων τῷ ἀνθρώπῳ θηριώδης ὁ βίος αὐτοῦ γένηται καὶ ἄπορος καὶ ἀνήμερος.
しかし後世の人々はすでにそれらを利用することを学び、その肉を食べて栄養とし、毛をまとって衣服とし、胆汁や凝乳で治療し、皮で身を武装している。 そのため、もし野獣がいなくなってしまえば、人間の生活そのものが野獣のようになり、困窮し、未開なものになってしまうのではないかと恐れなければならないほどである。
ἐπεὶ τοίνυν τοῖς μὲν ἄλλοις ἱκανόν ἐστι τὸ μὴ πάσχειν ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν, κακῶς, τοὺς δὲ νοῦν ἔχοντας ὁ Ξενοφῶν καὶ ὠφελεῖσθαί φησιν ἀπὸ τῶν διαφερομένων, ἀπιστεῖν μὲν οὐ χρή, ζητεῖν δὲ μέθοδον καὶ τέχνην διʼ ἧς τοῦτο περιέσται τὸ καλὸν οἷς χωρὶς ἐχθροῦ ζῆν ἀδύνατόν ἐστιν.
それゆえ、他の人々にとっては敵から害を受けないことで十分であるのに対し、知的な人々は敵対する者たちからも利益を得るものだとクセノポンが言っているのだから、この言葉を疑うべきではなく、敵なしに生きることが不可能な人々にとって、この素晴らしいことが手に入るような方法や技術を追求すべきである。
οὐ δύναται πᾶν ἐξημερῶσαι δένδρον ὁ γεωργὸς οὐδὲ πᾶν τιθασεῦσαι θηρίον ὁ κυνηγός·
農夫はすべての木を栽培できるわけではなく、猟師はすべての野獣を飼いならせるわけではない。
ἐζήτησαν οὖν καθʼ ἑτέρας χρείας ὁ μὲν ἐκ τῶν ἀκάρπων ὁ δʼ ἀπὸ τῶν ἀγρίων ὠφελεῖσθαι.
それゆえ、彼らはそれぞれ別の用途のために、一方は実のならない木から、他方は野生の動物から、利益を得る方法を見出してきた。
τῆς θαλάττης τὸ ὕδωρ ἄποτόν ἐστι καὶ πονηρόν, ἀλλʼ ἰχθῦς τρέφει καὶ πόμπιμόν ἐστι πάντῃ καὶ πορεύσιμον ὄχημα τοῖς κομιζομένοις·
海水は飲めず、不快なものであるが、魚を育み、またいたる所に人々を運ぶ航行可能な乗り物となる。
τοῦ δὲ σατύρου τὸ πῦρ, ὡς πρῶτον ὤφθη, βουλομένου φιλῆσαι καὶ περιβαλεῖν, ὁ Προμηθεύς
"
τράγος ἔφη γένειον ἆρα πενθήσεις σύ γε
"
καὶ γὰρ κάει τὸν ἁψάμενον, ἀλλὰ φῶς παρέχει καὶ θερμότητα καὶ τέχνης ἁπάσης ὄργανόν ἐστι τοῖς χρῆσθαι μαθοῦσι.
またサテュロスが火を初めて見たとき、それにキスをして抱きしめようとしたところ、プロメテウスが「ヤギよ、お前は顎髭を失って悲しむことになるぞ」と言った。 実際、火は触れる者を焼くが、光と熱を提供し、それを利用することを知る者にとってはあらゆる技術の道具となる。
σκόπει δὴ καὶ τὸν ἐχθρόν, εἰ βλαβερὸς ὢν τἄλλα καὶ δυσμεταχείριστος, ἁμωσγέπως ἁφὴν ἐνδίδωσιν αὑτοῦ καὶ χρῆσιν οἰκείαν καὶ ὠφέλιμός ἐστι.
そうであれば、敵についても考えてみるがよい。 敵が他の点では有害で扱いにくくとも、何らかの方法で自らへの接触や独自の利用法を許し、有益なものとなるかどうかを。
καὶ τῶν πραγμάτων ἄφιλα πολλὰ καὶ ἀπεχθῆ καὶ ἀντίπαλα τοῖς ἐντυγχάνουσιν ἀλλʼ ὁρᾷς ὅτι καὶ νόσοις ἔνιοι σώματος εἰς ἀπραγμοσύνην ἐχρήσαντο, καὶ πόνοι πολλοῖς προσπεσόντες ἔρρωσαν καὶ ἤσκησαν.
出来事の多くもまた、それに出遭う人々にとって不快であり、嫌悪すべきものであり、敵対的なものであるが、しかし、ある人々は身体の病気さえも静寂のために利用し、また多くの人々は降りかかった苦難によって強健になり、鍛錬を重ねたことを見て取るだろう。
ἔνιοι δὲ καὶ πατρίδος; στέρησιν καὶ χρημάτων ἀποβολὴν ἐφόδιον σχολῆς ἐποιήσαντο καὶ φιλοσοφίας, ὡς Διογένης καὶ Κράτης Ζήνων δέ, τῆς ναυκληρίας αὐτῷ συντριβείσης, πυθόμενος εἶπεν
εὖ γʼ ὦ τύχη ποιεῖς, εἰς τὸν τρίβωνα συνελαύνουσα ἡμᾶς.
またある人々は、祖国を奪われたことや財産を失ったことを、余暇と哲学への糧とした。 ディオゲネスやクラテスのように。 またゼノンは、乗っていた船が難破したと知ったとき、「幸運よ、お前はよくやってくれた。 我々を外套へと追いやることで」と言った。
ὥσπερ γὰρ τὰ ῥωμαλεώτατα τοὺς στομάχους καὶ ὑγιεινότατα τῶν ζῴων ὄφεις ἐσθίοντα καταπέττει καὶ σκορπίους, ἔστι δʼ ἃ καὶ λίθοις καὶ ὀστράκοις τρέφεται μεταβάλλουσι δὲ διʼ εὐτονίαν καὶ θερμότητα πνεύματος, οἱ δὲ σικχοὶ καὶ νοσώδεις ἄρτον καὶ οἶνον προσφερόμενοι ναυτιῶσιν, οὕτως οἱ μὲν ἀνόητοι καὶ τὰς φιλίας διαφθείρουσιν, οἱ δὲ φρόνιμοι καὶ ταῖς ἔχθραις ἐμμελῶς χρῆσθαι δύνανται.
すなわち、動物の中で最も強健で健康なものは、蛇や蠍を食べて消化し、あるものは石や貝殻を食べて栄養にするが、彼らはその強靭さと気息の熱さによってこれらを変化させる。 これに対し、胃の弱い病弱な人々は、パンやワインを摂取しても吐き気を催す。 そのように、愚かな人々は友情さえも台無しにしてしまうが、賢明な人々は敵対関係さえも巧みに利用することができるのである。