§9.1τὸ μὲν οὖν εὐτυχεῖν καὶ τοὺς φύσει μικροὺς συνεπικουφίζει τοῖς φρονήμασιν, ὥστε φαίνεσθαί τι μέγεθος περὶ αὑτοὺς καὶ ὄγκον ἐκ πραγμάτων ὑπερεχόντων ἀποβλεπομένους·
さて、幸運であるということは、生まれつき心の卑小な者たちの志をも引き上げ、彼らが人々の注目の的となるような抜きん出た外的状況から、自らの周りに何かしらの偉大さや威厳を漂わせているかのように見せる。
ὁ δὲ ἀληθῶς μεγαλόφρων καὶ βέβαιος ἐν τοῖς σφάλμασι μᾶλλον καὶ ταῖς δυσημερίαις ἀναφέρων γίνεται κατάδηλος, ὥσπερ Εὐμενής.
しかし、真に高潔で揺るぎない者は、挫折や不運のなかでこそ立ち直り、その真価をはっきりと示す。 ちょうどエウメネスがそうであったように。
§9.2πρῶτον μὲν γὰρ ἐν Ὀρκυνίοις τῆς Καππαδοκίας ἡττηθεὶς ὑπὸ Ἀντιγόνου διὰ προδοσίας καὶ διωκόμενος οὺ παρῆκε τὸν προδότην ἐκ τῆς φυγῆς διαπεσεῖν πρὸς τοὺς πολεμίους, ἀλλὰ συλλαβὼν ἐκρέμασε.
というのは、第一に、カッパドキアのオルキュニアで裏切りによってアンティゴノスに敗れ、追跡されたとき、彼は裏切り者が逃走して敵のもとへ逃げ込むのを許さず、捕らえて絞首刑に処した。
φεύγων δὲ τὴν ἐναντίαν ὁδὸν τοῖς διώκουσι μετέβαλε λαθὼν, καὶ παραλλάξας, ὡς ἦλθεν ἐπὶ τὸν τόπον οὗ τὴν μάχην συνέβη γενέσθαι, κατεστρατοπέδευσε, καὶ συναγαγὼν τοὺς νεκροὺς καὶ τῶν ἐν κύκλῳ κωμῶν τὰ θυρώματα κατασχίσας ἔκαυσεν ἰδίᾳ μὲν ἡγεμόνας, ἰδίᾳ δὲ τοὺς πολλούς, καὶ πολυάνδρια χώσας ἀπῆλθεν, ὥστε καὶ τὸν Ἀντίγονον ὕστερον ἐπελθόντα θαυμάζειν τὸ θάρσος αὐτοῦ καὶ τὴν εὐστάθειαν.
そして、追跡者たちとは逆の道に逃れ、彼らに気づかれずに進路を変え、彼らをすれ違って追い越し、戦闘が起こった場所に至ると、そこに陣を敷き、死者たちを集め、周囲の村々の扉を引き剥がして燃やし、将軍たちを別個に、一般兵たちを別個に火葬し、彼らのために合葬墓を築いてから立ち去った。 そのため、のちにそこに来たアンティゴノスさえも、彼の不屈の勇気と落ち着きに感嘆したほどであった。
§9.3ἔπειτα ταῖς ἀποσκευαῖς τοῦ Ἀντιγόνου περιπεσών, καὶ λαβεῖν ῥᾳδίως δυνάμενος πολλὰ μὲν ἐλεύθερα σώματα, πολλὴν δὲ θεραπείαν καὶ πλοῦτον ἐκ πολέμων τοσούτων καὶ λεηλασιῶν ἠθροισμένον, ἔδεισε μὴ καταπλησθέντες ὠφελείας καὶ λαφύρων οἱ σὺν αὐτῷ βαρεῖς γένωνται πρὸς τὴν φυγὴν, καὶ μαλακώτεροι τὰς πλάνας ὑπομένειν καὶ τὸν χρόνον, ἐν ὦ μάλιστα τοῦ πολέμου τὰς ἐλπίδας εἶχεν, ὡς ἀποστρέψων τὸν Ἀντίγονον.
次に、アンティゴノスの輜重隊に偶然遭遇し、多くの自由民、多くの召使い、そしてこれほど多くの戦争と略奪から蓄積された富を容易に奪うことができたにもかかわらず、同行している兵たちが利益や戦利品で満たされて逃走に際して重荷になり、自らの戦争の望みを最も託していた放浪や時間(その間にアンティゴノスを翻弄するつもりであったが)に耐えるには軟弱になってしまうのではないかと恐れた。
§9.4ἐπεὶ δὲ ἄντικρυς χαλεπὸν ἦν ἀποτρέπειν Μακεδόνας χρημάτων ἐν ἐφικτῷ παρόντων, ἐκέλευσε θεραπεύσαντας αὑτοὺς καὶ τοῖς ἵπποις χιλὸν ἐμβαλόντας οὕτω βαδίζειν ἐπὶ τοὺς πολεμίους, αὐτὸς δὲ πέμπει κρύφα πρὸς τὸν ἐπὶ τῆς ἀποσκευῆς τῶν πολεμίων Μένανδρον, ὡς κηδόμενος αὐτοῦ φίλου γεγονότος καὶ συνήθους, φυλάξασθαι παραινῶν καὶ ἀναχωρῆσαι τὴν ταχίστην ἐκ τῶν ἐπιδρόμων καὶ ταπεινῶν πρὸς τὴν ἐγγὺς ὑπώρειαν ἄφιππον οὖσαν καὶ κυκλώσεις οὐκ ἔχουσαν.
しかし、目の前にある手に入りそうな財宝からマケドニア兵たちを遠ざけることはまったく困難であったため、彼は兵たちに食事を取らせ、馬に飼料を与えてから、このようにして敵に向かって進むよう命じた。 そして彼自身は、敵の輜重隊を指揮するメナンドロス(かつての友人であり親しい知己であった)のもとに密かに使者を送り、彼のことを気にかけているかのように装い、不意打ちを受けやすい平坦な地から、騎兵が入れず包囲される恐れのない近くの山裾へと大至急退避し、警戒するよう勧告した。
§9.5τοῦ δὲ Μενάνδρου ταχὺ συμφρονήσαντος τὸν κίνδυνον καὶ ἀνασκευασαμένου, κατασκόπους ἔπεμπεν ὁ Εὐμενὴς φανερῶς, καὶ παρήγγειλε τοῖς στρατιώταις ὁπλίζεσθαι καὶ τοὺς ἵππους ἐγχαλινοῦν ὡς προσάξων τοῖς πολεμίοις.
メナンドロスが即座にその危険を悟って荷をまとめると、エウメネスは公に斥候を送り、兵士たちには、敵を攻撃するかのように武装し、馬に轡をはめるよう命じた。
τῶν δὲ κατασκόπων ἀπαγγειλάντων ὅτι παντάπασιν ὁ Μένανδρος ἄληπτος εἴη καταπεφευγὼς εἰς τόπους χαλεπούς, ἄχθεσθαι προσποιούμενος ὁ Εὐμενὴς ἀπῆγε τὴν στρατιάν.
斥候たちが、メナンドロスは険しい場所に逃げ込んで完全に手が出せない状態になっていると報告すると、エウメネスは悔しがるふりをして軍を引き揚げさせた。
§9.6λέγεται δέ, τοῦ Μενάνδρου ταῦτα μαρτυρήσαντος πρὸς τὸν Ἀντίγονον, καὶ τῶν Μακεδόνων ἐπαινούντων τὸν Εὐμενῆ καὶ φιλανθρωπότερον διατεθέντων, ὅτι καὶ παῖδας αὐτῶν ἀνδραποδίσασθαι καὶ γυναῖκας αἰσχῦναι παρόν ἐφείσατο καὶ παρῆκεν,
ἄλλʼ ἐκεῖνός γε,
φάναι τὸν Ἀντίγονον,
οὐχ ὑμῶν, ὦ μακάριοι, κηδόμενος παρῆκεν, ἀλλʼ αὑτῷ φεύγοντι δεδιὼς περιθεῖναι πέδας τοσαύτας.
メナンドロスがこのことをアンティゴノスに証言し、マケドニア兵たちが、エウメネスが彼らの子供たちを奴隷にし、妻たちを辱めることができたにもかかわらず、それを差し控え、見逃してくれたとして彼を称賛し、より好意的な態度を取るようになったとき、アンティゴノスはこう言ったと伝えられている。 「いや、あの男は、お前たちのことを気にかけて見逃したのではないのだ、お前たちおめでたい奴らよ。 そうではなく、自分が逃亡するにあたって、これほど大きな足枷をはめられるのを恐れたのだ。 」