§24.1οἱ δὲ Ῥωμαῖοι τά τʼ ἄλλα τῷ Φαβίῳ προσεφέροντο λαμπρῶς, καὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ Φάβιον ἀνέδειξαν ὕπατον.
ローマ人たちは他の点でもファビウスに対して素晴らしく遇したが、彼の息子ファビウスをも執政官に任命した。
παραλαβόντος δὲ τὴν. ἀρχὴν αὐτοῦ καὶ διοικοῦντός τι τῶν πρὸς τὸν πόλεμον ὁ πατὴρ, εἴτε διὰ γῆρας καὶ ἀσθένειαν εἴτε διαπειρώμενος τοῦ παιδός, ἀναβὰς ἐφʼ ἵππον προσῄει διὰ τῶν ἐντυγχανόντων καὶ περιεστώτων.
彼がその職務を引き継ぎ、戦争に関する何らかの事柄を処理していたとき、父親は、老齢と衰弱のためであったのか、あるいは息子を試してみようとしたのか、馬に乗って、出くわした人々や周りを取り囲む人々の間を通って近づいていった。
ὁ δὲ νεανίας κατιδὼν πόρρωθεν οὐκ ἠνέσχετο, πέμψας δʼ ὑπηρέτην ἐκέλευσε καταβῆναι τὸν πατέρα καὶ διʼ αὑτοῦ προσελθεῖν, εἰ δή τι τυγχάνει τῆς ἀρχῆς δεόμενος.
しかしその若者は、遠くから彼を見つけると我慢できず、従卒を送って父親に馬から降りるよう、そして、もし執政官(の職能)を必要とする用事があるなら、徒歩で近づいてくるようにと命じた。
§24.2καὶ τοὺς μὲν ἄλλους ἠνίασε τὸ ἐπίταγμα, καὶ σιωπῇ πρὸς τὸν Φάβιον ὡς ἀνάξια πάσχοντα τῆς δόξης ἀπέβλεψαν αὐτὸς δʼ ἐκεῖνος ἀποπηδήσας κατὰ τάχος, θᾶττον ἢ βάδην πρὸς τὸν υἱὸν ἐπειχθεὶς, καὶ περιβαλὼν καὶ ἀσπασάμενος,
εὖ γε,
εἶπεν,
ὦ παῖ, φρονεῖς καὶ πράττεις, αἰσθόμενος τίνων ἄρχεις καὶ πηλίκης μέγεθος ἀνείληφας ἀρχῆς, οὕτω καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ πρόγονοι τὴν Ῥώμην ηὐξήσαμεν, ἐν δευτέρῳ καὶ γονεῖς καὶ παῖδας ἀεὶ τῶν τῆς πατρίδος καλῶν τιθέμενοι.
そして他の人々はこの命令に憤慨し、ファビウスの名声にふさわしくない不当な扱いを受けているとして、沈黙して彼の方を見つめた。 しかし、彼自身は素早く(馬から)飛び降り、歩くよりも速く息子のところへ急ぎ、彼を抱きしめて接吻すると、こう言った。 「見事だ、我が子よ。 お前は自分が誰を支配しているのか、どれほど偉大な職務を引き引き受けているのかを自覚して、正しく考え、行動している。 我々も祖先たちも、このようにしてローマを偉大にしてきたのだ。 親も子も、常に祖国の利益に次ぐ二の次のものとして扱うことによってな。
§24.3λέγεται δʼ ὡς ἀληθῶς τοῦ Φαβίου τὸν πρόπαππον ἐν δόξῃ καὶ δυνάμει μεγίστῃ Ῥωμαίων γενόμενον πεντάκις μὲν αὑτὸν ὑπατεῦσαι καὶ θριάμβους ἐκ πολέμων μεγίστων ἐπιφανεστάτους καταγαγεῖν, ὑπατεύοντι δʼ υἱῷ πρεσβευτὴν συνεξελθεῖν ἐπὶ τὸν πόλεμον, ἐν δὲ τῷ θριάμβῳ τὸν μὲν εἰσελαύνειν ἐπὶ τεθρίππῳ, τὸν δʼ ἵππον ἔχοντα μετὰ τῶν ἄλλων ἐπακολουθεῖν, ἀγαλλόμενον ὅτι τοῦ μὲν υἱοῦ κύριος, τῶν δὲ πολιτῶν μέγιστος καὶ ὢν καὶ προσαγορευόμενος, ὕστερον αὑτὸν τοῦ νόμου καὶ τοῦ ἄρχοντος τίθησιν.
」そして、実際にファビウスの曾祖父が、ローマ人の間で最大の栄誉と権力を得た者であり、彼自身が五度執政官を務め、最大の戦争から極めて華々しい凱旋式を挙行したが、執政官を務める息子のためにレガトゥスとして一緒に戦争に出征したと言われている。 そして凱旋式においては、息子が四頭立ての戦車に乗って進む一方で、彼自身は他の人々と共に馬を引いてそれに従い、自分が市民の中で最大であり、かつそう呼ばれており、息子に対しても親として支配権を持っていながら、自分を法律と政務官の後ろに置いたことを喜んだという。
ἀλλὰ γὰρ ἐκεῖνος οὐκ ἀπὸ τούτων μόνον θαυμαστὸς ἦν.
もっとも、あの人物が称賛に値したのは、これらからだけではなかった。
§24.4τοῦ δὲ Φαβίου τὸν υ ἱὸν ἀποθανεῖν συνέβη·
ところで、ファビウスの息子が亡くなるということが起きた。
καὶ τὴν μὲν συμφορὰν ὡς ἀνήρ τε φρόνιμος καὶ πατὴρ χρηστὸς ἤνεγκε μετριώτατα, τὸ δʼ ἐγκώμιον, ὃ ταῖς ἐκκομιδαῖς τῶν ἐπιφανῶν οἱ προσήκοντες ἐπιτελοῦσιν, αὐτὸς εἶπε καταστὰς ἐν ἀγορᾷ, καὶ γράψας τὸν λόγον ἐξέδωκεν.
そして彼はこの不幸を、賢明な人間として、また良き父親として極めて節度をもって耐え、著名な人々の葬儀の際に関係者が行う追悼演説を、自ら広場に立って行い、またその演説を書き留めて公表した。