§8.89.1οἱ δ’ ἐκ τῆς Σάμου ἀπὸ τῶν τετρακοσίων πεμφθέντες πρέσβεις ἐπειδὴ ἀφικόμενοι ἐς τὰς Ἀθήνας ἀπήγγειλαν τὰ παρὰ τοῦ Ἀλκιβιάδου, ὡς κελεύει τε ἀντέχειν καὶ μηδὲν ἐνδιδόναι τοῖς πολεμίοις, ἐλπίδας τε ὅτι πολλὰς ἔχει κἀκείνοις τὸ στράτευμα διαλλάξειν καὶ Πελοποννησίων περιέσεσθαι, ἀχθομένους καὶ πρότερον τοὺς πολλοὺς τῶν μετεχόντων τῆς ὀλιγαρχίας καὶ ἡδέως ἂν ἀπαλλαγέντας πῃ ἀσφαλῶς τοῦ πράγματος πολλῷ δὴ μᾶλλον ἐπέρρωσαν.
一方、サモスから四百人政府によって派遣されていた使節たちがアテネに到着し、アルキビアデスからの伝言を報告した。 すなわち、彼は持ちこたえて敵に決して屈服しないよう勧めており、また、自分が軍隊を彼らと和解させ、ペロポネソス人に対して勝利を収めるだろうという強い希望を抱いている、という内容であった。 これによって、寡頭制の参画者のうち、以前から不満を抱き、なんとか安全な形でこの事態から抜け出したいと願っていた多くの人々が、実にいっそう強く力づけられた。
§8.89.2καὶ ξυνίσταντό τε ἤδη καὶ τὰ πράγματα διεμέμφοντο, ἔχοντες ἡγεμόνας τῶν πάνυ [στρατηγῶν] τῶν ἐν τῇ ὀλιγαρχίᾳ καὶ ἐν ἀρχαῖς ὄντων, οἷον Θηραμένη τε τὸν Ἅγνωνος καὶ Ἀριστοκράτη τὸν Σκελίου καὶ ἄλλους, οἳ μετέσχον μὲν ἐν τοῖς πρῶτοι τῶν πραγμάτων, φοβούμενοι δέ, ὡς ἔφασαν, τό τε ἐν τῇ Σάμῳ στράτευμα καὶ τὸν Ἀλκιβιάδην σπουδῇ πάνυ, τούς τε ἐς τὴν Λακεδαίμονα πρεσβευομένους [ἔπεμπον], μή τι ἄνευ τῶν πλεόνων κακὸν δράσωσι τὴν πόλιν, οὐ τὸ † ἀπαλλαξείειν τοῦ ἄγαν ἐς ὀλίγους ἐλθεῖν, ἀλλὰ τοὺς πεντακισχιλίους ἔργῳ καὶ μὴ ὀνόματι χρῆναι ἀποδεικνύναι καὶ τὴν πολιτείαν ἰσαιτέραν καθιστάναι.
そして彼らはすでに結託して政情を公然と非難し始めており、寡頭制の内部にあって公職にあるきわめて有力な指導者たち、例えばハグノンの子テラメネスやスケリアスの子アリストクラテスらをその指導者として擁していた。 彼らは最初のうちこそ事態に主導的に参画した者たちであったが、彼ら自身の言葉によれば、サモスの軍隊とアルキビアデスをひどく恐れるようになり、また、ラケダイモンに派遣される使節たちが、多数者たる市民のあずかり知らぬところで市に何らかの不利益をもたらすのではないかと恐れた。 そして彼らが主張したのは、極端な少数支配から単に脱出したいということではなく、五千人を名目だけでなく実際のものとして指名すべきであり、国制をより平等なものにすべきだということであった。
§8.89.3ἦν δὲ τοῦτο μὲν σχῆμα πολιτικὸν τοῦ λόγου αὐτοῖς, κατ’ ἰδίας δὲ φιλοτιμίας οἱ πολλοὶ αὐτῶν τῷ τοιούτῳ προσέκειντο, ἐν ᾧπερ καὶ μάλιστα ὀλιγαρχία ἐκ δημοκρατίας γενομένη ἀπόλλυται·
しかし、これは彼らにとって言論の政治的な建前にすぎず、彼らの大部分は個人的な野心からこのような態度を支持していた。 そしてこれこそまさに、民主制から移行した寡頭制が最も崩壊しやすい原因である。
πάντες γὰρ αὐθημερὸν ἀξιοῦσιν οὐχ ὅπως ἴσοι, ἀλλὰ καὶ πολὺ πρῶτος αὐτὸς ἕκαστος εἶναι·
なぜなら、彼らは皆、直ちに単に対等であることにとどまらず、自分自身が他を大きく引き離して第一人者となることを要求するからである。
ἐκ δὲ δημοκρατίας αἱρέσεως γιγνομένης ῥᾷον τὰ ἀποβαίνοντα ὡς οὐκ ἀπὸ τῶν ὁμοίων ἐλασσούμενός τις φέρει.
これに対し、民主制のもとで競争が行われる場合、敗北した者はその結果をより容易に受け入れる。 自分と同等の者によって劣位に置かれたのではないとみなすからである。
§8.89.4σαφέστατα δ’ αὐτοὺς ἐπῆρε τὰ ἐν τῇ Σάμῳ τοῦ Ἀλκιβιάδου ἰσχυρὰ ὄντα καὶ ὅτι αὐτοῖς οὐκ ἐδόκει μόνιμον τὸ τῆς ὀλιγαρχίας ἔσεσθαι·
しかし彼らを最もはっきりと駆り立てたのは、サモスにおけるアルキビアデスの勢力が強力であるという事実と、寡頭制が長く存続するとは思えないと彼らが判断したことだった。
ἠγωνίζετο οὖν εἷς ἕκαστος αὐτὸς πρῶτος προστάτης τοῦ δήμου γενέσθαι.
したがって、彼らはそれぞれ、自分が真っ先に民衆の指導者になろうと競い合ったのである。