§7.73.1καὶ οἱ μὲν ὡς κατὰ γῆν ἀναχωρήσοντες ἤδη ξύμπαντες τὴν γνώμην εἶχον, Ἑρμοκράτης δὲ ὁ Συρακόσιος ὑπονοήσας αὐτῶν τὴν διάνοιαν καὶ νομίσας δεινὸν εἶναι εἰ τοσαύτη στρατιὰ κατὰ γῆν ὑποχωρήσασα καὶ καθεζομένη ποι τῆς Σικελίας βουλήσεται αὖθις σφίσι τὸν πόλεμον ποιεῖσθαι, ἐσηγεῖται ἐλθὼν τοῖς ἐν τέλει οὖσιν ὡς οὐ χρεὼν ἀποχωρῆσαι τῆς νυκτὸς αὐτοὺς περιιδεῖν, λέγων ταῦτα ἃ καὶ αὐτῷ ἐδόκει, ἀλλὰ ἐξελθόντας ἤδη πάντας Συρακοσίους καὶ τοὺς ξυμμάχους τάς τε ὁδοὺς ἀποικοδομῆσαι καὶ τὰ στενόπορα τῶν χωρίων προδιαλαβόντας φυλάσσειν.
こうしてアテナイ人たちは全員、すでに陸路で撤退するつもりで決意を固めていた。 しかし、シラクサ人のエルモクラテスは彼らの意図を察知し、これほどの大軍が陸路で退却してシケリアのどこかに陣取り、再び自分たちに戦争を仕掛けてくることになれば一大事であると考え、当局者たちのもとへ行って、アテナイ人が夜のうちに撤退するのを黙って見過ごすべきではないと提案した。 彼は自分でもそう考えていることを述べつつ、そうではなく、直ちにシラクサ人と同盟軍の全員が出動して、道路を遮断し、隘路をあらかじめ占拠して守るべきだと主張した。
§7.73.2οἱ δὲ ξυνεγίγνωσκον μὲν καὶ αὐτοὶ οὐχ ἧσσον ταῦτα ἐκείνου, καὶ ἐδόκει ποιητέα εἶναι, τοὺς δὲ ἀνθρώπους ἄρτι ἀσμένους ἀπὸ ναυμαχίας τε μεγάλης ἀναπεπαυμένους καὶ ἅμα ἑορτῆς οὔσης (ἔτυχε γὰρ αὐτοῖς Ἡρακλεῖ ταύτην τὴν ἡμέραν θυσία οὖσα) οὐ δοκεῖν ἂν ῥᾳδίως ἐθελῆσαι ὑπακοῦσαι·
当局者たち自身も、これについてはエルモクラテスに劣らず同感であり、実行すべきことだと考えてはいた。 しかし、兵士たちは大海戦から解放されて今しがた喜んで休息をとっているところであり、おまけに祝祭の日でもあったため(ちょうどこの日は彼らにとってヘラクレスへの犠牲祭にあたっていた)、容易には命令に従おうとしないだろうと思われた。
ὑπὸ γὰρ τοῦ περιχαροῦς τῆς νίκης πρὸς πόσιν τετράφθαι τοὺς πολλοὺς ἐν τῇ ἑορτῇ, καὶ πάντα μᾶλλον ἐλπίζειν ἂν σφῶν πείθεσθαι αὐτοὺς ἢ ὅπλα λαβόντας ἐν τῷ παρόντι ἐξελθεῖν.
なぜなら、勝利の過度の喜びから、多くの者が祝祭の中で酒飲みに流れており、彼らが武器をとって今すぐ出動することよりは、他のいかなる命令にも自分たちに従う可能性のほうが高いと予想されたからである。
§7.73.3ὡς δὲ τοῖς ἄρχουσι ταῦτα λογιζομένοις ἐφαίνετο ἄπορα καὶ οὐκέτι ἔπειθεν αὐτοὺς ὁ Ἑρμοκράτης, αὐτὸς ἐπὶ τούτοις τάδε μηχανᾶται, δεδιὼς μὴ οἱ Ἀθηναῖοι καθ’ ἡσυχίαν προφθάσωσιν ἐν τῇ νυκτὶ διελθόντες τὰ χαλεπώτατα τῶν χωρίων.
このように考慮する指導者たちにとって実行は不可能と思われ、エルモクラテスもこれ以上彼らを説得できなかったため、彼はアテナイ人が夜の間にひそかに、極めて困難な難所を先に通過してしまうことを恐れて、これに対して次のような策を講じた。
πέμπει τῶν ἑταίρων τινὰς τῶν ἑαυτοῦ μετὰ ἱππέων πρὸς τὸ τῶν Ἀθηναίων στρατόπεδον, ἡνίκα ξυνεσκόταζεν·
彼は、暗くなり始めた頃、自分の同志の何人かを騎兵を伴わせてアテナイ軍の陣営へと派遣した。
οἳ προσελάσαντες ἐξ ὅσου τις ἔμελλεν ἀκούσεσθαι καὶ ἀνακαλεσάμενοί τινας ὡς ὄντες τῶν Ἀθηναίων ἐπιτήδειοι (ἦσαν γάρ τινες τῷ Νικίᾳ διάγγελοι τῶν ἔνδοθεν) ἐκέλευον φράζειν Νικίᾳ μὴ ἀπάγειν τῆς νυκτὸς τὸ στράτευμα ὡς Συρακοσίων τὰς ὁδοὺς φυλασσόντων, ἀλλὰ καθ’ ἡσυχίαν τῆς ἡμέρας παρασκευασάμενον ἀποχωρεῖν.
彼らは声の届く距離まで馬を走らせて近づき、アテナイ人の味方であるかのように装って(実際、ニキアスには城内からの内通者たちが何人かいたのである)、数人の者を呼び出し、シラクサ人が道路を警戒しているのだから、夜のうちは軍を退却させず、昼の間に落ち着いて準備をしてから撤退するようニキアスに伝えてほしいと求めた。
§7.73.4καὶ οἱ μὲν εἰπόντες ἀπῆλθον, καὶ οἱ ἀκούσαντες διήγγειλαν τοῖς στρατηγοῖς τῶν Ἀθηναίων·
彼らはこれだけ告げると立ち去り、それを聞いた者たちはアテナイの将軍たちに報告した。