§7.73.1καὶ οἱ μὲν ὡς κατὰ γῆν ἀναχωρήσοντες ἤδη ξύμπαντες τὴν γνώμην εἶχον, Ἑρμοκράτης δὲ ὁ Συρακόσιος ὑπονοήσας αὐτῶν τὴν διάνοιαν καὶ νομίσας δεινὸν εἶναι εἰ τοσαύτη στρατιὰ κατὰ γῆν ὑποχωρήσασα καὶ καθεζομένη ποι τῆς Σικελίας βουλήσεται αὖθις σφίσι τὸν πόλεμον ποιεῖσθαι, ἐσηγεῖται ἐλθὼν τοῖς ἐν τέλει οὖσιν ὡς οὐ χρεὼν ἀποχωρῆσαι τῆς νυκτὸς αὐτοὺς περιιδεῖν, λέγων ταῦτα ἃ καὶ αὐτῷ ἐδόκει, ἀλλὰ ἐξελθόντας ἤδη πάντας Συρακοσίους καὶ τοὺς ξυμμάχους τάς τε ὁδοὺς ἀποικοδομῆσαι καὶ τὰ στενόπορα τῶν χωρίων προδιαλαβόντας φυλάσσειν.
이처럼 아테네인들은 이미 모두가 육로로 철수하기로 결심을 굳히고 있었다. 그러나 시라쿠사의 헤르모크라테스는 그들의 의도를 알아차리고, 그처럼 대규모의 군대가 육로로 퇴각하여 시칠리아의 어딘가에 자리를 잡고 다시 자신들에게 전쟁을 걸어온다면 매우 위험한 일이 될 것이라 생각했다. 그리하여 그는 집권자들에게 가서 아테네인들이 밤사이에 철수하는 것을 묵인해서는 안 된다고 제안하며, 자신 또한 그렇게 생각하는 이유를 설명했다. 대신 시라쿠사인들과 동맹군이 즉시 총출동하여 도로를 차단하고 길목의 좁은 요충지들을 미리 점거해 지켜야 한다고 주장했다.
§7.73.2οἱ δὲ ξυνεγίγνωσκον μὲν καὶ αὐτοὶ οὐχ ἧσσον ταῦτα ἐκείνου, καὶ ἐδόκει ποιητέα εἶναι, τοὺς δὲ ἀνθρώπους ἄρτι ἀσμένους ἀπὸ ναυμαχίας τε μεγάλης ἀναπεπαυμένους καὶ ἅμα ἑορτῆς οὔσης (ἔτυχε γὰρ αὐτοῖς Ἡρακλεῖ ταύτην τὴν ἡμέραν θυσία οὖσα) οὐ δοκεῖν ἂν ῥᾳδίως ἐθελῆσαι ὑπακοῦσαι·
집권자들 역시 이 점에 대해 헤르모크라테스 못지않게 동감하고 있었고 그렇게 해야 마땅하다고 생각했으나, 병사들이 방금 대규모 해전을 치르고 기쁘게 휴식을 취하고 있는 데다 축제일까지 겹쳤기에(마침 그날은 그들에게 헤라클레스에게 제물을 바치는 날이었다) 쉽게 명령에 따르려 하지 않을 것이라 여겼다.
ὑπὸ γὰρ τοῦ περιχαροῦς τῆς νίκης πρὸς πόσιν τετράφθαι τοὺς πολλοὺς ἐν τῇ ἑορτῇ, καὶ πάντα μᾶλλον ἐλπίζειν ἂν σφῶν πείθεσθαι αὐτοὺς ἢ ὅπλα λαβόντας ἐν τῷ παρόντι ἐξελθεῖν.
승리의 기쁨에 들뜬 나머지 대부분의 이들이 축제 중에 술판을 벌이고 있었으므로, 그들이 지금 당장 무기를 들고 출동하기보다는 다른 어떤 명령이든 따를 가능성이 더 높다고 보았기 때문이다.
§7.73.3ὡς δὲ τοῖς ἄρχουσι ταῦτα λογιζομένοις ἐφαίνετο ἄπορα καὶ οὐκέτι ἔπειθεν αὐτοὺς ὁ Ἑρμοκράτης, αὐτὸς ἐπὶ τούτοις τάδε μηχανᾶται, δεδιὼς μὴ οἱ Ἀθηναῖοι καθ’ ἡσυχίαν προφθάσωσιν ἐν τῇ νυκτὶ διελθόντες τὰ χαλεπώτατα τῶν χωρίων.
장령들이 숙고한 끝에 이 일이 불가능해 보였고 헤르모크라테스도 더 이상 그들을 설득할 수 없게 되자, 그는 아테네인들이 밤사이에 조용히 가장 험난한 길목들을 먼저 통과해 버릴까 두려워한머지, 이 상황에 대처하여 다음과 같은 계책을 꾸몄다.
πέμπει τῶν ἑταίρων τινὰς τῶν ἑαυτοῦ μετὰ ἱππέων πρὸς τὸ τῶν Ἀθηναίων στρατόπεδον, ἡνίκα ξυνεσκόταζεν·
그는 날이 어두워질 무렵, 자신의 동지 몇 명을 기병들과 함께 아테네군의 진영으로 보냈다.
οἳ προσελάσαντες ἐξ ὅσου τις ἔμελλεν ἀκούσεσθαι καὶ ἀνακαλεσάμενοί τινας ὡς ὄντες τῶν Ἀθηναίων ἐπιτήδειοι (ἦσαν γάρ τινες τῷ Νικίᾳ διάγγελοι τῶν ἔνδοθεν) ἐκέλευον φράζειν Νικίᾳ μὴ ἀπάγειν τῆς νυκτὸς τὸ στράτευμα ὡς Συρακοσίων τὰς ὁδοὺς φυλασσόντων, ἀλλὰ καθ’ ἡσυχίαν τῆς ἡμέρας παρασκευασάμενον ἀποχωρεῖν.
그들은 목소리가 들릴 만한 거리까지 말을 달려가, 자신들이 아테네인들의 우호 세력인 것처럼 가장하여(실제로 성 안에는 니키아스에게 정보를 전달해 주는 내통자들이 더러 있었다) 몇몇 사람을 불러내어, 시라쿠사인들이 도로를 지키고 있으니 밤에 군대를 퇴각시키지 말고, 낮 동안에 차분히 준비를 마친 뒤 철수하라고 니키아스에게 전해 줄 것을 요구했다.
§7.73.4καὶ οἱ μὲν εἰπόντες ἀπῆλθον, καὶ οἱ ἀκούσαντες διήγγειλαν τοῖς στρατηγοῖς τῶν Ἀθηναίων·
그들은 이 말을 전하고는 떠났고, 그 말을 들은 이들은 아테네의 장군들에게 이를 보고했다.