← プラウトゥス

商人

§785-855

ドリッパの父の召喚とエウティコスの吉報

夫リシマクスの浮気を疑うドリッパは父を呼びに戻る。一方、家を出て他国へ行こうとしていたカリヌスのもとに、友人エウティコスが幸運な知らせを持って現れる。

表示 ▾
表示
訳
訳の書体
AI ↗
← 前次 →
785

​nec pol ego patiar, sic me nuptam tam male​measque in aedis sic scorta obductarier.1

ドリッパ:ポルクスにかけて、私はこんなにひどい結婚に耐えもしないし、私の家にこのように売女どもが連れ込まれるのを我慢しもしませんわ。

​Syra, i, rogato meum patrem verbis meis,​ut veniat ad me iam simul tecum.—

シーラ、行って、私の言葉で父に、今すぐあなたと一緒に私のところへ来てくれるよう頼んでおくれ。

​Eo.—

シーラ:行きますわ。

​Nescis negoti quid sit, uxor, obsecro.​conceptis verbis iam iusiurandum dabo,​me numquam quicquam cum illa—iamne abiit Syra?

リシマクス:お前、頼むから、何が問題なのか分かっておくれ。正式な誓いの言葉で、今すぐにでも誓おう、あの女とは決して何も……もうシーラは行ってしまったのか?

​perii hercle. ecce autem haec abiit. vae misero mihi.

ヘラクレスにかけて、おしまいだ。おまけに、この(妻の)方も行ってしまった。哀れな私よ、なんということだ。

​at te, vicine, di deaeque perduint,2​cum tua amíca cumque amationibus.

だが、隣人よ、神々がお前を滅ぼしてくださるように、お前の愛人もろとも、お前の色恋沙汰もろともな!

795

​suspicione implevit me indignissime,​concivit hostis dómi: uxór acerrumast.

(あいつは)私に最も不当な疑いをかけさせ、家の中に敵を呼び起こした。妻は極めて激しい気性なのだ。

​ibo ad forum atque haec Demiphoni éloquar,​me istanc capillo protracturum esse in viam,​nisi hinc abducit quo volt ex hisce aedibus.

広場(フォーヌム)へ行って、このことをデミポに言ってやろう。もし彼がこの家から、彼女を望む場所へ連れ出さないなら、私はあの女の髪を掴んで通りへ引きずり出すつもりだと。

800

​uxor, heus uxor, quamquam tu irata es mihi,​iubeas, si sapias, haec intró auferrier:​eadem licebit mox cenare rectius.—

妻よ、これ、妻よ、お前は私に怒っているけれど、もし賢いなら、これらを中に運び込ませておくれ。そうすれば、あとでもっと都合よく夕食をとることができるだろうから。

​Era quo me misit, ad patrem, non est domi:​rus abiisse aibant. nunc domum renuntio.

シーラ:女主人様が私を送り出したお父様のところには、おいでになりませんでした。田舎へ行かれたとのことでした。これから家へ戻って報告いたします。

805

​Defessus sum urbem totam pervenarier:​nihil investigo quicquam de illa muliere.​sed mater rure rediit, nam video Syram​astare ante aedis. Syra.

カリヌス:町中を歩き回って疲れ果ててしまった。あの女については何も手がかりがつかめない。だが、母が田舎から戻ってきたようだ。シーラが家の前に立っているのが見えるからな。シーラ!

​Quis est qui me vocat?

シーラ:どなたが私を呼んでいるの?

​Erus atque alumnus tuos sum.

カリヌス:お前の主人であり、お前が育てたお坊ちゃんだよ。

​Salve, alumne mi.

シーラ:まあ、こんにちは、私のお坊ちゃん。

810

​Iam mater rure rediit? responde mihi.

カリヌス:母はもう田舎から戻ったのか?答えてくれ。

​Sua quidem salute ac familiai maxuma.

シーラ:ええ、ご自身の健康も、ご家族の健康もこの上ない状態で。

​Quid istúc negotist?

カリヌス:それはどういうことだ?

​Tuos pater bellissumus​amicam adduxit intro in aedis.

シーラ:あなたの大変素晴らしいお父様が、愛人を家の中に連れ込まれたのです。

​Quo modo?

カリヌス:何だって?

​Adveniens mater rure eam offendit domi.

シーラ:田舎から戻って来られたお母様が、家の中で彼女に出くわされたのです。

815

​Pol haud censebam istarum esse operarum patrem.​etiam nunc mulier intust?

カリヌス:ポルクスにかけて、父がそのようなことをする男だとは思わなかった。まだその女は中にいるのか?

​Etiam.

シーラ:ええ、おります。

​Sequere me.—

カリヌス:私について来い。

​Ecastor lege dura vivont mulieres​multoque iniquiore miserae quam viri.

シーラ:カストールにかけて、女たちは過酷な法の下に生きており、哀れなことに、男たちよりもはるかに不公平な扱いを受けているわ。

​nam si vir scortum duxit clam uxorem suam,​id si rescivit uxor, impunest viro;​uxor virum si clam domo egressa est foras,​viro fit causa, exigitur matrimonio.

というのも、もし夫が妻に内緒で売女を連れ込んでも、妻がそれを知ったところで、夫はお咎めなし。けれど、もし妻が夫に内緒で家から外へ出かけたら、夫には(離婚の)大義名分ができ、妻は結婚生活から追い出されてしまうのだから。

​utinam lex esset eadem quae uxori est viro;​nam uxor contenta est, quae bona est, uno viro:​qui minus vir una uxore contentus siet?

妻に適用されるのと同じ法が、夫にもあればよいのに。貞良な妻がただ一人の夫で満足しているのだから、どうして夫がただ一人の妻で満足しないでいられようか。

​ecastor faxim,3 si itidem plectantur viri,​si quis clam uxorem duxerit scortum suam,​ut illae éxiguntur quae in se culpam commerent,​plures viri sint vidui quam nunc mulieres.—

カストールにかけて、もし男たちも同様に罰せられるなら、妻に内緒で売女を連れ込んだ者が、過ちを犯して追い出されるあの女たちと同じように(追い出されるなら)、今いる未亡人(独り身の女)よりも、独り身になる男たちの方が多くなるだろうに。

830

​Límen superum ínferumque, salve, simul autem vale:​hunc hodie postremum extollo mea domo patria pedem.

カリヌス:上のかまちも下のかまちも、挨拶を送る、そして同時にさらばだ。今日、私はこの父の家から最後に足を踏み出すのだ。

​usus, fructus, victus, cultus iam mihi harunc aedium​interemptust, interfectust, alienatust. occidi.

この家の使用も、享受も、糧も、生活も、今や私にとっては奪われ、絶たれ、遠ざけられてしまった。私は破滅した。

​di penates meum parentum, familiai Lar pater,​vobis mando, meum parentum rem bene ut tutemini.

我が親たちの守護神(ペナテス)よ、一族の父なるラールよ、あなた方に委ねます、我が親たちの財産をよくお守りくださるように。

​ego mihi alios deos penatis persequar, alium Larem,​aliam urbem, aliam civitatem: ab Atticis abhorreo;

私は自分自身のために、他の守護神、他のラール、他の都市、他の市民社会を追い求める。アッティカの人々は忌わしい。

​nám ubi mores deteriores increbrescunt in dies,​ubi qui amici, qui infideles sint nequeas pernoscere​ubique id eripiatur, animo tuo quod placeat maxume,​ibi quidem si regnum detur, non cupita est civitas.

というのも、道徳が日に日に悪化し、誰が友で誰が不実な者かを見分けることができず、心に最も好ましいものが奪い去られるような場所、そんな場所は、たとえ支配権を与えられたとしても、望ましい市民社会ではないからだ。

​Divom4 atque hominum quae spectatrix atque era eadem es hominibus,​spem speratam quom obtulisti hanc mihi, tibi grates ago.

エウティコス:神々と人間の監視者であり、同時に人間たちの女主人であられるお方よ、あなたが私にこの望んでいた希望をもたらしてくださったことに、感謝を捧げます。

​ecquisnam deus est, qui mea nunc laetus laetitia fuat?​domi erát quod quaeritabam: sex sodales repperi,​vitam, amícitiam, civitátem, laetitiam, ludum, iocum;

私のこの喜びに、今ともに喜んでくれる神が誰かいるだろうか?私が探し求めていたものは家の中にあったのだ。私は六つの仲間を見いだした。生命、友情、市民権、喜び、遊び、戯れを。

​eorum inventu5 res simitu pessumas pessum dedi,​iram, inimicitiam, maerorem, lacrumas, exilium, inopiam​.

これらを見いだしたことで、私は同時に最悪の災いどもを奈落の底に落とした。怒り、敵意、悲しみ、涙、追放、貧困を。

850

​date, di, quaeso conveniundi mi eius celerem copiam.

神々よ、どうか、私が彼女に早く会える機会を与えてください。

​Apparatus sum ut videtis: abicio superbiam;​egomet mihi comes, calator, equos, agaso, ármiger,

ご覧の通り、私は旅支度を整えている。私は傲慢さを捨てる。私自身が私自身の同伴者であり、召使いであり、馬であり、馬丁であり、従者なのだ。

​egomet sum mihi imperator, idem egomet mihi oboedio,​egomet mihi fero quod usust. o Cupido, quantus es.

私自身が私自身の指揮官であり、同時に私自身が私自身に従う。私自身が必要なものを自分で運ぶ。おお、クピードーよ、あなたは何と偉大なことか。

855

​nam tu quemvis confidentem facile tuis factis facis,

というのも、あなたはご自身の業によって、どんな者でも簡単に自信に満ちた者にされるのだから。

構文注5 件
  1. 786obductarier

    古い受動態不定詞形(通常は obduci)。プラウトゥスなどの古ラテン語演劇で頻繁に見られるアーカイックな語尾表記である。

  2. 793perduint

    古い接続法現在3人称複数形で、古典期における perdant に相当する。神々の加護や、あるいは本作のような呪いの定型表現(希求・願望)において用いられる。

  3. 826faxim

    古い接続法完了(または希求法)1人称単数形で、ここでは条件文の帰結節において facerem(または fecerim)と同等に機能し、強い意図や潜在を示す。

  4. 842Divom

    属格複数形 divorum の古い縮約形。先行詞 quae の修飾語である spectatrix を修飾する役割を果たしている。

  5. 847eorum inventu

    第4変化名詞 inventus の単数奪格形。行為の手段・原因を示し、「それらの発見によって」という意味を表す。

翻訳:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 公開)urn:cts:latinLit:phi0119.phi011.humanitext-lat2:785-855