- 底本
- Plautus. Plauti Comoediae, Volume 1. Leo, Friedrich, editor. Berlin: Weidmann, 1895.
- 翻訳
- AI生成(gemini-3.5-flash) — 機械翻訳のため誤りを含む場合があります
- 言語
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0119.phi011.humanitext-lat2:208-276
- 出力
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
カリヌスは父に恋人を見られたことで絶望し、父との遭遇を避けようとする。一方、登場した父親のデーピルスは、前夜の奇妙な夢を回想したのち、船で見た美しい女に一目惚れしたことを独白する。
si illam matri meae me emisse dicam;1 post autem mihi
もし彼女を私の母のために私が買ったのだと(父に)言えばの話ですが。しかしその一方で、私にとっては
scelus videtur, me parenti proloqui mendacium.
親に嘘をつくことは罪悪のように思えるのです。
neque ille credet, neque credibile est forma eximia mulierem,
それに父も信じないでしょうし、これほど優れた容姿の女性を、
eam me emisse ancillam matri.
母親のための女奴隷として私が買ったなどということは、およそ信じがたいことです。
Non taces, stultissime?
黙らないのか、大馬鹿者め。
credet hercle, nam credebat iam mihi.
ヘラクレスにかけて、信じるさ。というのも、彼はもう私を信じていたのだから。
Metuo miser,
哀れな私は恐れている、
ne patrem prehendat, ut sit gesta res, suspicio.
事の真相(どのように事が運ばれたか)についての疑念が、父を捉えるのではないかと。
hoc quod te rogo responde quaeso.
私が尋ねるこのことに答えてくれ、頼む。
Quaeso quid rogas?
お尋ねは何ですか、どうぞ。
Num esse amicam suspicari visus est?
彼女が恋人であると(父が)疑っているように見えたか?
Non visus est.
そのようには見えませんでした。
quin quicque ut dicebam mihi credebat.
それどころか、私が言うことをすべて信じていました。
Verum, ut tibi quidem
本当か、少なくともお前には
visus est.
そう見えたということだな。
Non, sed credebat.
いえ、本当に信じていたのです。
Vae mihi misero, nullus sum.
おお、哀れな私よ、私はおしまいだ。
sed quid ego hic in lamentando pereo, ad navem non eo?
だが、なぜ私はここで嘆き悲んで自滅しているのだ、船に行かないで?
sequere.
ついて来い。
Si istac ibis, commodum obviam venies patri;
もしそちらの道を行くなら、ちょうどお父様と出くわすことになりますよ。
postea aspiciet te timidum esse atque exanimatum: ilico
そうなれば、彼はお前が怯え、うろたえているのを目にするでしょう。すぐに
retinebit, rogitabit unde illam emeris, quanti emeris:
お前を引き留め、どこでその女を買ったのか、いくらで買ったのかと問い詰めるでしょう。
timidum temptabit te.
怯えるお前を試そうとするでしょう。
Hac ibo potius. iam censes patrem
むしろこちらの道を行こう。父はもう
abiisse a portu?
港を去ったと思うか?
Quin ea ego huc praecucurri gratia,
だからこそ、私はここに先回りして走ってきたのです、
ne te opprimeret imprudentem atque electaret.
お前が油断しているところを不意に襲われ、言葉を搾り取られないように。
Optime.—
よくやった。——
Miris modis di ludos faciunt hominibus
神々は奇妙な方法で人間にいたずらをし、
mirisque exemplis somnia in somnis danunt.
奇妙な例によって、眠りの中に夢を与える。
velut ego nocte hac quae praeteriit proxuma
例えば、過ぎ去った昨夜、私自身、
in somnis egi satis et fui homo exercitus.
夢の中で実に多くのことを行い、疲れ果てた人間となった。
mercari visus mihi sum2 formosam capram;
私は美しい雌山羊を買い入れたように自分に思われた。
ei ne noceret quam domi ante habui capram
その雌山羊を、以前から家にいた雌山羊が傷つけないように、
neu discordarent, si ambae in uno essent loco,
また、両者が同じ場所にいることで争うことがないように、
posterius quam mercatus fueram, visus sum
買い入れた後で、私は(彼女を)
in custodelam simiae concredere.
猿の保護に委ねたように思われた。
ea simia adeo post haud multo ad me venit,
その猿は、その後間もなく私のところへやって来て、
male mihi precatur et facit convicium:
私に悪態をつき、罵詈雑言を浴びせる。
ait sése illius opera atque adventu caprae
その雌山羊の働きと到来のせいで、自分は
flagitium et damnum fecisse haud mediocriter;
少なからぬ不名誉と損害を被ったとそいつは言う。
dicit capram, quam dederam servandam sibi,
自分が保管するために私が与えたあの雌山羊が、
suaé uxoris dotem ambedisse oppido.
自分の妻の持参金をすっかりかじり取ってしまった(台無しにした)と言うのだ。
mi illud videri mirum, ut una illaec capra
私には、その一頭の雌山羊がどのようにして
uxoris simiai dotem ambederit.
猿の妻の持参金をかじり取ってしまったのか、不思議に思われた。
instare factum simia, atque hoc denique
猿はそれが事実だと主張し、そして最後に
respondet, ni properem illam ab sese abducere,
こう答える。もし私が彼女を自分のところから急いで連れ去らないなら、
ad me domum intro ad uxórem ducturum meam.
私の家の中へと、私の妻のもとへと連れて行くだろう、と。
atque oppido hercle bene velle illi visus sum,
そして、ヘラクレスにかけて、私はあの雌山羊を心から愛おしく思っているように見えたが、
ast non habere cui commendarem capram;
しかしその雌山羊を委ねるべき相手を持たなかった。
quo magis quid facerem cura cruciabar miser.
それゆえに私は、どうすべきか、哀れにも心配で苛まれていた。
interea ad me haedus visust adgredirier,
その間に、子ヤギが私に近づいてくるように見え、
infit mihi praedicare, sese ab simia
自分は猿から
capram abduxisse, et coepit inridere me;
雌山羊を連れ去ったと告げ始め、私を嘲笑い始めた。
ego énim lugere atque abductam illam aegre pati.3
他方、私は嘆き悲しみ、彼女が連れ去られたことを辛く思っていた。
hoc quam ad rem credam pertinere somnium,
この夢が何に関連していると信じるべきか、
nequeo invenire; nisi capram illam suspicor
私は見いだすことができない。ただ、あの雌山羊が
iam me invenisse quae sit aut quid voluerit.
何であるか、あるいは何を意味していたのかは、すでに私が見いだしたのではないかと疑っている。
ad portum hinc abii mane cum luci simul;
私は今朝、夜明けとともにここから港へ行った。
postquam id quod volui transegi, atque ego conspicor
自分が望んでいた用事を済ませた後、私は目にした、
navem ex Rhodo quast héri advectus filius;
昨日息子が乗って到着したロドスからの船を。
conlibitumst illuc mihi nescio qui visere:
どういうわけか、私はそこを訪ねてみたくなり、
inscendo in lembum átque ad navem devehor.
ボートに乗り込んで船へと運ばれていった。
atque égo illi aspicio forma eximia mulierem,
そこで私は、極めて美しい容姿の女性を目にした。
filius quam advexit meus matri ancillam suae.
私の息子が、自分の母親の女奴隷として連れてきた女だ。
quam ego postquam aspexi, non ita amo ut sani solent
彼女を私が目にした後、私は正気の人間がそうするように愛しているのではなく、
homines, sed eodem pacto ut insani solent.
狂った人間がそうするように愛してしまっている。
amavi hercle equidem ego olim in adulescentia,
ヘラクレスにかけて、私もかつて若い頃に恋したが、
verum ad hoc exemplum numquam, ut nunc insanio.
しかし、今これほど狂っているような、このような例は決してなかった。
unum quidem hercle iam scio, periisse me;
ヘラクレスにかけて、今や一つだけ確かなことは、私が破滅したということだ。
vosmet videte ceterum quanti siem.
あとは、私がどれほど愚かな状態にあるか、あなた方自身で見てほしい。
nunc hoc profecto sic est: haec illast capra;
今やこれは確かにこういうことだ。この女があの雌山羊なのだ。
verum hercle simia illa atque haedus mihi malum
しかしヘラクレスにかけて、あの猿と子ヤギは私に災いを
adportant, atque eos esse quos dicam hau scio.
もたらすのだが、それらが誰を指すのか私は知らない。
sed conticiscam, nam eccum it vicinus foras.
だが、静かにしよう。見ろ、隣人が外へ出てくる。
Profecto ego illunc hircum castrari volo,
全く、私はあの牡山羊を去勢してやりたい、
ruri qui vobis exhibet negotium.
田舎でお前たちを困らせているあの牡山羊をな。
Nec omen illud mihi nec auspicium placet.
その前兆も鳥占いも私には気に入らない。
quasi hircum metuo ne uxor me castret mea.
まるで牡山羊のように、妻が私を去勢するのではないかと恐ろしい。
- 208si ... dicam
dicam は接続法現在で、未来の不確実な仮定を表す。一方、帰結節の videtur は直説法現在であり、条件文において接続法と直説法が混交している。
- 229visus mihi sum
visus mihi sum は動詞 videor の人称構文(personal construction)(「私は自分に〜しているように思われた」)であり、主格不定詞 mercari を伴う。
- 251ego enim lugere ... pati
lugere および pati は歴史的不定詞(historical infinitive)であり、主格の主語 ego を伴い、過去の劇的な出来事を生々しく描写するために用いられている。
