§3Quorum ergo paenitentia iusta et debita videatur, id est quae delicto deputanda sint, locus quidem expostulat denotare, sed otiosum videri potest.
그러므로 어떤 것들에 대하여 회개가 정당하고 마땅한 것으로 여겨져야 하는지, 즉 어떤 것들이 죄로 귀속되어야 하는지를 지적하는 것은 이 대목에서 요구되는 바이기는 하나, 불필요한 일로 보일 수도 있다.
Domino enim cognito ultro spiritus a suo auctore respectus emergit ad notitiam veritatis, et admissus ad dominica praecepta ex ipsis statim eruditur id peccato deputandum a quo deus arceat.
왜냐하면 주님을 알게 되면 창조주에 의해 보살핌을 받은 영이 스스로 진리의 인식으로 솟아오르며, 주님의 계명에 동참하게 되면서 하느님께서 금하시는 것을 죄로 돌려야 함을 그 계명들로부터 즉시 가르침 받기 때문이다.
Quoniam, cum deum grande quid boni constet esse, utique bono nisi malum non displiceret, quod inter contraria sibi nulla amicitia est.
하느님이 거대한 선이심이 명백한 이상, 선한 자에게 악한 것 외에는 불쾌할 수 없기 때문이니, 서로 대립하는 것들 사이에는 어떠한 우정도 없기 때문이다.
Perstringere tamen non pigebit delictorum quaedam esse carnalia, id est corporalia, quaedam vero spiritalia.
그럼에도 죄 중에는 육적인 것, 즉 신체적인 것이 있고, 다른 한편으로는 영적인 것이 있음을 대강 언급하는 것은 불쾌한 일이 아닐 것이다.
Nam cum ex hac duplicis substantiae congregatione confectus homo sit, non aliunde delinquit quam unde constat.
인간은 이 이중의 실체의 결합으로 이루어져 있는 이상, 자신을 구성하는 요소 외의 다른 곳으로부터 죄를 짓지 않기 때문이다.
Sed non eo inter se differunt, quod corpus et spiritus duo sunt (alioquin eo magis paria sunt, quia duo unum efficiunt), ne quis pro diversitate materiarum peccata eorum discernat, ut alterum altero levius aut gravius existimet.
그러나 육체와 영이 둘이라는 이유로 (그렇지 않다면 둘이 하나를 이루기 때문에 그만큼 더 동등한 것이지만), 물질의 다양성 때문에 그 죄들을 구분하여 어느 하나를 다른 하나보다 더 가볍거나 무겁게 여겨서는 안 된다.
Siquidem et caro et spiritus dei res, alia manu eius expressa, alia afflatu eius consummata.
육체와 영은 모두 하느님의 피조물이며, 하나는 그분의 손으로 빚어졌고 다른 하나는 그분의 숨결로 완성되었기 때문이다.
Cum ergo ex pari ad dominum pertineant, quodcunque eorum deliquerit, ex pari dominum offendit.
그러므로 둘 다 동등하게 주님께 속해 있는 이상, 그중 어느 쪽이 죄를 짓더라도 동등하게 주님을 거스르는 것이다.
An tu discernas actus carnis et spiritus, quorum et in vita et in morte et in resurrectione tantum communionis atque consortii est, ut pariter tunc aut in vitam aut in iudicium suscitentur, quia scilicet, pariter aut deliquerint aut innocenter egerint? Hoc eo praemiserimus, ut non minorem alteri quam utrique parti, si quid deliquerit, paenitentiae necessitatem intellegamus impendere.
그대라면 육체와 영의 행위를 구분하겠는가? 그것들은 삶에서도 죽음에서도 부활에서도 매우 깊은 공동과 공동 관계를 맺고 있어서, 그때 동등하게 생명으로나 심판으로나 일으켜질 것인데, 이는 분명 그들이 동등하게 죄를 지었거나 동등하게 무죄하게 행했기 때문이 아니겠는가? 우리가 이를 미리 말해 둔 것은, 어느 쪽이든 죄를 지었을 때 회개의 필요성이 양쪽 모두에게 못지않게 어느 한쪽에도 임한다는 것을 이해하기 위함이다.
Communis reatus amborum est, communis et iudex, deus scilicet, communis igitur et paenitentiae medela.
양자의 유죄는 공통이며, 재판관인 하느님도 공통이고, 따라서 회개라는 치료제도 공통이다.
Exinde spiritalia et corporalia nominantur, quod delictum omne aut agitur aut cogitatur, ut corporale sit quod in facto est, quia factum, ut corpus, et videri et contingi habet, spiritale vero quod in animo est, quia spiritus neque videtur neque tenetur.
그리하여 영적인 것과 신체적인 것으로 불리는 것은 모든 죄가 행해지거나 생각되기 때문이다. 신체적인 것은 행위 속에 있는 것이니 행위는 육체처럼 보이고 만져질 수 있기 때문이며, 영적인 것은 마음속에 있는 것이니 영은 보이지도 붙잡히지도 않기 때문이다.
Per quod ostenditur, non facti solum, verum et voluntatis delicta vitanda et paenitentia purganda esse.
이로써 행위의 죄뿐만 아니라 의지의 죄도 피해야 하고 회개로써 정결해져야 함이 나타난다.
Neque enim, si mediocritas humana facti solum iudicat, quia voluntatis latebris par non est, idcirco crimina eius etiam sub deo neglegamus.
왜냐하면 설령 인간의 왜소함이 의지의 은밀한 곳에 미치지 못하여 행위만을 심판한다 할지라도, 그렇다고 해서 하느님 앞에서 의지의 죄를 소홀히 해서는 안 되기 때문이다.
Deus in omnia sufficit.
하느님은 모든 것에 충분하시다.
Nihil a conspectu eius remotum unde omnino delinquitur, quia non ignorat nec omittit, quominus in iudicium decernat.
그분의 시선에서 벗어나 전적으로 죄를 짓는 곳은 아무것도 없으니, 그분은 알지 못하시는 일도 없고 심판으로 판결하기를 빠뜨리시는 일도 없기 때문이다.
Dissimulator et praevaricator perspicaciae suae non est.
그분은 자신의 통찰력을 속이거나 묵인하시는 분이 아니다.
Quid, quod voluntas facti origo est? Viderint enim, si qua casui aut necessitati aut ignorantiae imputantur, quibus exceptis iam non nisi voluntate delinquitur.
그렇다면 의지가 행위의 기원이라는 사실은 어떠한가? 실제로 우연이나 필연이나 무지에 기인하는 것들은 예외로 치더라도, 이것들을 제외하면 의지 없이 죄를 짓는 일은 없기 때문이다.
Cum ergo facti origo est, non tanto potior ad poenam est, quanto principalis ad culpam, quae ne tunc quidem liberatur, cum aliqua difficultas perpetrationem eius intercipit? Ipsa enim sibi imputatur, nec excusari poterit per illam perficiendi infelicitatem, operata quod suum fuerat.
그러므로 의지가 행위의 기원이라면, 의지가 죄(culpa)에 대해 주된 원인(principalis)인 것만큼 벌(poena)에 대해서도 그만큼 더 강력하지 않겠는가? 의지는 어떤 어려움이 그 실행을 가로막을 때조차도 죄에서 풀려나지 못한다. 의지 자체가 스스로에게 귀속되는 것이며, 실행의 불운을 핑계로 면책될 수 없기 때문이다. 그것은 이미 자신의 몫의 일을 완수했기 때문이다.
Denique dominus quemadmodum se adiectionem legi superstruere demonstrat, nisi et voluntatis interdicendo delicta, cum adulterum non eum solum definit qui cominus in alienum matrimonium cecidisset, verum etiam illum qui aspectus concupiscentia contaminasset? Adeo quod prohibetur administrare, satis periculose animus sibi repraesentat, et temere per voluntatem expungit effectum.
끝으로, 주님께서는 율법 위에 덧붙임을 세우신다는 것을, 의지의 죄마저도 금하심으로써 어떻게 보여주시는가? 주님께서는 간음하는 자를 남의 혼인에 실제로 뛰어든 자뿐만 아니라, 음욕을 품고 눈길로 더럽힌 자로도 정의하시기 때문이다. 이처럼 금지된 실행을 마음은 지극히 위험하게도 스스로에게 그려내며, 의지를 통해 경솔하게 그 효과를 수행해 버린다.
Cuius voluntatis cum vis tanta sit, ut non solatium sui saturans pro facto cedat, pro facto ergo plectetur.
이 의지의 힘이 너무도 커서, 스스로의 만족을 채우는 것이 행위의 자리를 차지하는 이상, 행위로써 처벌받을 것이다.
Vanissimum est dicere: Volui, nec tamen feci.
"나는 원했으나 행하지 않았다"라고 말하는 것은 지극히 허황된 일이다.
Atquin perficere debes, quia vis, aut nec velle, quia nec perficis.
오히려 원한다면 완수해야 하고, 완수하지 못한다면 원하지도 말아야 한다.
Sed ipse conscientiae tuae confessione pronuntias.
하지만 그대 스스로가 양심의 고백으로써 선언하고 있다.
Nam si bonum concupisceres, perficere gestisses: porro sicut malum non perficis, nec concupiscere debueras.
만일 그대가 선을 갈망했다면 완수하기를 열망했을 것이고, 나아가 악을 완수하지 않는 것처럼 갈망하지도 말았어야 했다.
Quaqua te constitueris, crimine adstringeris, quia aut malum volueris, aut bonum non adimpleveris.
그대가 자신을 어느 쪽에 세우든 죄에 묶이게 되니, 악을 원했거나 선을 채우지 못했기 때문이다.