[PAULUS libro uicensimo secundo ad edictum. ] §9.2.30.prQui occidit adulterum deprehensum seruum alienum, hac lege non tenebitur.
[파울루스, 고시주해 제22권] 간통 현장에서 붙잡힌 타인의 노예를 죽인 자는 이 법에 따른 책임을 지지 않는다.
§9.2.30.1Pignori datus seruus si occisus sit, debitori actio competit.
질물로 잡힌 노예가 살해되었을 때 채무자에게 소송이 인정된다.
sed an et creditori danda sit utilis, quia potest interesse eius, quod debitor soluendo non sit aut quod litem tempore amisit, quaeritur.
그러나 채무자가 변제 자력이 없거나 채무자가 기간 경과로 소송을 잃었기 때문에 채권자에게 이익이 될 수 있으므로, 채권자에게도 유추소송이 인정되어야 하는지가 의문으로 제기된다.
sed hic iniquum est et domino et creditori eum teneri.
하지만 이 경우 가해자가 소유자(채무자)와 채권자 모두에게 책임을 지는 것은 불공평하다.
nisi si quis putauerit nullam in ea re debitorem iniuriam passurum, cum prosit ei ad debiti quantitatem et quod sit amplius consecuturus sit ab eo, uel ab initio in id, quod amplius sit quam in debito, debitori dandam actionem: et ideo in his casibus, in quibus creditori danda est actio propter inopiam debitoris uel quod litem amisit, creditor quidem usque ad modum debiti habebit Aquiliae actionem, ut prosit hoc debitori, ipsi autem debitori in id quod debitum excedit competit Aquiliae actio.
다만 누군가가 이 일에서 채무자가 아무런 불이익을 입지 않을 것이라고 생각한다면 별개인데, 이는 채무액 한도까지는 채무자에게 이익이 되고 그 초과분은 채권자로부터 얻게 될 것이기 때문이거나, 혹은 처음부터 채무를 초과하는 부분에 대해서만 채무자에게 소송이 주어져야 한다고 생각하는 경우이다. 따라서 채무자의 무자력이나 소송 상실로 인해 채권자에게 소송이 주어져야 하는 이러한 경우들에서, 채권자는 이것이 채무자에게 이익이 되도록 채무액 한도까지 아퀼리아법 소송을 가질 것이며, 채무자 자신에게는 채무를 초과하는 부분에 대해 아퀼리아법 소송이 인정된다.
§9.2.30.2Si quis alienum uinum uel frumentum consumpserit, non uidetur damnum iniuria dare ideoque utilis danda est actio.
만일 누군가가 타인의 와인이나 곡물을 소비했다면, 불법으로 손해를 입힌 것으로 보이지 않으며, 따라서 유추소송이 허용되어야 한다.
§9.2.30.3In hac quoque actione, quae ex hoc capitulo oritur, dolus et culpa punitur: ideoque si quis in stipulam suam uel spinam comburendae eius causa ignem immiserit et ulterius euagatus et progressus ignis alienam segetem uel uineam laeserit, requiramus, num imperitia eius aut neglegentia id accidit.
이 조항에서 발생하는 이 소송에서도 고의와 과실이 처벌된다. 그러므로 만일 누군가가 자신의 그루터기나 가시덤불을 태울 목적으로 불을 놓았는데 불이 더 멀리 번져 타인의 곡식밭이나 포도원을 손상시켰다면, 그의 미숙함이나 태만으로 인해 그것이 발생했는지를 따져보아야 한다.
nam si die uentoso id fecit, culpae reus est (nam et qui occasionem praestat, damnum fecisse uidetur): in eodem crimine est et qui non obseruauit, ne ignis longius procederet.
왜냐하면 만일 바람이 부는 날에 그것을 행했다면 과실의 책임이 있기 때문이다(원인을 제공한 자도 손해를 입힌 것으로 보이기 때문이다). 불이 더 멀리 가지 않도록 감시하지 않은 자도 동일한 잘못이 있다.
§9.2.30.4At si omnia quae oportuit obseruauit uel subita uis uenti longius ignem produxit, caret culpa.
그러나 만일 해야 할 모든 주의를 다했거나 갑작스러운 바람의 힘이 불을 더 멀리 보냈다면 과실이 없다.
Si uulneratus fuerit seruus non mortifere, neglegentia autem perierit, de uulnerato actio erit, non de occiso.
만일 노예가 치명적이지 않게 상해를 입었으나 치료 태만으로 사망했다면, 상해에 관한 소송이 인정될 것이고 살해에 관한 소송은 인정되지 않을 것이다.