[ULPIANUS libro octauo decimo ad edictum. ] §9.2.29.prQuemadmodum si laqueos eo loci posuisses, quo ius ponendi non haberes, et pecus uicini in eos laqueos incidisset.
마치 당신이 덫을 놓을 권리가 없는 곳에 덫을 놓았고, 이웃의 가축이 그 덫에 걸려 넘어진 경우와 같다.
§9.2.29.1Si protectum meum, quod supra domum tuam nullo iure habebam, reccidisses, posse me tecum damni iniuria agere Proculus scribit: debuisti enim mecum ius mihi non esse protectum habere agere: nec esse aequum damnum me pati recisis a te meis tignis.
만일 당신이 나의 돌출물(그것은 당신의 집 위로 내가 아무런 권리 없이 소유하고 있던 것이지만)을 잘라냈다면, 내가 당신을 상대로 불법손해 소송을 제기할 수 있다고 프로클루스는 기록한다. 왜냐하면 당신은 나를 상대로 내게 돌출물을 가질 권리가 없다는 소송을 제기했어야 했고, 당신에 의해 나의 들보들이 잘려 나감으로써 내가 손해를 입는 것은 공평하지 않기 때문이다.
aliud est dicendum ex rescripto imperatoris Seueri, qui ei, per cuius domum traiectus erat aquae ductus citra seruitutem, rescripsit iure suo posse eum intercidere, et merito: interest enim, quod hic in suo protexit, ille in alieno fecit.
세베루스 황제의 칙답에 따르면 다른 결론이 내려져야 한다. 세베루스 황제는 지역권 없이 자신의 집을 통해 수도가 통과되어 있던 사람에게 자신의 권리로 그것을 절단할 수 있다고 칙답하였는데, 이는 당연하다. 왜냐하면 전자는 자신의 땅 안에서 돌출물을 만들었고, 후자는 타인의 땅 안에서 행하였다는 점에 차이가 있기 때문이다.
§9.2.29.2Si nauis tua inpacta in meam scapham damnum mihi dedit, quaesitum est, quae actio mihi competeret.
만일 당신의 배가 나의 소형선에 충돌하여 내게 손해를 입혔다면, 내게 어떤 소송이 인정되는지가 의문으로 제기되었다.
et ait Proculus, si in potestate nautarum fuit, ne id accideret, et culpa eorum factum sit, lege Aquilia cum nautis agendum, quia parui refert nauem immittendo aut serraculum ad nauem ducendo an tua manu damnum dederis, quia omnibus his modis per te damno adficior: sed si fune rupto aut cum a nullo regeretur nauis incurrisset, cum domino agendum non esse.
그리고 프로클루스는 말한다. 만일 그것이 일어나지 않도록 하는 것이 선원들의 지배 범위 내에 있었고 그들의 과실로 인하여 발생한 것이라면, 선원들을 상대로 아퀼리아법에 따른 소송을 제기해야 한다. 왜냐하면 배를 충돌하게 만들거나 배로 견인용 밧줄을 끄는 행위로 인하여 손해를 입혔든, 아니면 당신의 손으로 직접 손해를 입혔든 거의 차이가 없기 때문이다. 이 모든 방식에서 당신으로 인해 내가 손해를 입는 까닭이다. 그러나 만일 밧줄이 끊어졌거나 아무도 조종하지 않는 상태에서 배가 충돌한 것이라면, 배 소유자를 상대로 소송을 제기해서는 안 된다.
§9.2.29.3Item Labeo scribit, si, cum ui uentorum nauis impulsa esset in funes anchorarum alterius et nautae funes praecidissent, si nullo alio modo nisi praecisis funibus explicare se potuit, nullam actionem dandam.
마찬가지로 라베오는 기록한다. 바람의 힘으로 인해 배가 다른 사람의 닻줄에 부딪혔고 선원들이 닻줄을 잘라냈을 때, 만일 닻줄을 자르는 것 외에는 다른 어떤 방법으로도 빠져나올 수 없었다면, 아무런 소송도 허용되어서는 안 된다.
idemque Labeo et Proculus et circa retia piscatorum, in quae nauis piscatorum inciderat, aestimarunt.
그리고 라베오와 프로클루스는 배가 걸려들었던 어부들의 그물에 관해서도 동일하게 평가했다.
plane si culpa nautarum id factum esset, lege Aquilia agendum.
분명히 만일 선원들의 과실로 인하여 그것이 행해졌다면 아퀼리아법에 따라 소송을 제기해야 한다.
sed ubi damni iniuria agitur ob retia, non piscium, qui ideo capti non sunt, fieri aestimationem, cum incertum fuerit, an caperentur.
그러나 그물과 관련하여 불법손해 소송이 제기되는 경우, 그로 인해 잡히지 않은 물고기에 대한 평가는 이루어지지 않는데, 그것들이 잡혔을지 여부는 불확실했기 때문이다.
idemque et in uenatoribus et in aucupibus probandum.
그리고 이와 동일한 원칙이 사냥꾼과 새잡이에게도 승인되어야 한다.
§9.2.29.4Si nauis alteram contra se uenientem obruisset, aut in gubernatorem aut in ducatorem actionem competere damni iniuriae Alfenus ait: sed si tanta uis naui facta sit, quae temperari non potuit, nullam in dominum dandam actionem: sin autem culpa nautarum id factum sit, puto aquiliae sufficere.
만일 배가 마주 오는 다른 배를 들이받아 침몰시켰다면, 키잡이나 인도자를 상대로 불법손해 소송이 인정된다고 알페누스는 말한다. 그러나 만일 배에 통제할 수 없을 정도로 큰 힘이 가해졌다면, 소유자를 상대로는 아무런 소송도 허용되어서는 안 된다. 반면에 만일 선원들의 과실로 인해 그것이 발생했다면, 아퀼리아법 소송으로 충분하다고 나는 생각한다.
§9.2.29.5Si funem quis, quo religata navis erat, praeciderit, de naue quae periit in factum agendum.
만일 누군가가 배가 묶여 있던 밧줄을 잘랐고, 그 배가 유실되었다면, 그 배에 관하여 사실에 기한 소송을 제기해야 한다.
§9.2.29.6Hac actione ex hoc legis capite de omnibus animalibus laesis, quae pecudes non sunt, agendum est, ut puta de cane: sed et de apro et leone ceterisque feris et auibus idem erit dicendum.
이 법률 조항에 근거한 이 소송으로, 가축이 아닌 모든 상해를 입은 동물들에 대해 소송을 제기해야 하는데, 가령 개가 이에 해당한다. 그러나 멧돼지와 사자, 그리고 그 밖의 야생 동물들과 새들에 관해서도 동일하게 말해야 할 것이다.
§9.2.29.7Magistratus municipales, si damnum iniuria dederint, posse Aquilia teneri.
자치시의 정무관들이 불법으로 손해를 입혔다면 아퀼리아법에 의해 책임을 질 수 있다.
nam et cum pecudes aliquis pignori cepisset et fame eas necauisset, dum non patitur te eis cibaria adferre, in factum actio danda est.
왜냐하면 누군가 가축을 질물로 잡고서 당신이 그것들에 먹이를 가져다주는 것을 허용하지 않는 동안 굶겨 죽였을 때에도 사실에 기한 소송이 허용되어야 하기 때문이다.
item si dum putat se ex lege capere pignus, non ex lege ceperit et res tritas corruptasque reddat, dicitur legem Aquiliam locum habere: quod dicendum est et si ex lege pignus cepit.
마찬가지로 만일 자신이 법률에 의하여 질물을 취한다고 생각하면서도 법률에 의하지 않고 취하였으며, 그 물건들을 마모되고 손상된 상태로 반환하는 경우, 아퀼리아법이 적용된다고 한다. 이 점은 그가 법률에 따라 질물을 취한 경우에도 적용된다고 말해야 한다.
si quid tamen magistratus aduersus resistentem uiolentius fecerit, non tenebitur aquilia: nam et cum pignori seruum cepisset et ille se suspenderit, nulla datur actio.
그러나 만일 정무관이 저항하는 자에 대하여 다소 폭력적으로 행동했다면 아퀼리아법에 따라 책임을 지지 않을 것이다. 왜냐하면 질물로 노예를 취하였고 그 노예가 스스로 목을 매었을 때에도 아무런 소송이 허용되지 않기 때문이다.
§9.2.29.8Haec urba: 'quanti in triginta diebus proximis fuit', etsi non habent ' plurimi', sic tamen esse accipienda constat.
'가장 최근의 30일 동안 얼마의 가치가 있었는지'라는 이 문언은 비록 '가장 높은'이라는 낱말을 포함하고 있지 않더라도, 그와 같이 이해되어야 한다는 점이 명백하다.