[ULPIANUS libro quadragensimo nono ad Sabinum. ] §45.1.38.9'Habere' dupliciter accipitur: nam et eum habere dicimus, qui rei dominus est et eum, qui dominus quidem non est, sed tenet: denique habere rem apud nos depositam solemus dicere.
[울피아누스, 사비누스 주해 제49권] "보유한다"는 단어는 두 가지로 이해된다. 왜냐하면 우리는 물건의 소유자인 사람도 "보유한다"고 말하고, 소유자는 아니지만 소지하는 사람도 "보유한다"고 말하기 때문이다. 나아가, 우리는 우리에게 기탁된 물건을 "보유한다"고 말하는 것이 상례이다.
§45.1.38.10Si quis ita stipulatus fuerit 'uti frui sibi licere', ad heredem ista stipulatio non pertinet.
만일 누군가가 "자신이 용익하는 것이 허용된다"고 이와 같이 약정했다면, 이 문답약정은 상속인에게 미치지 않는다.
§45.1.38.11Sed et si non addiderit 'sibi', non puto stipulationem de usu fructu ad heredem transire, eoque iure utimur.
그러나 비록 그가 "자신에게"를 덧붙이지 않았다 하더라도, 용익권에 관한 문답약정이 상속인에게 이전된다고 생각하지 않으며, 우리는 이 법을 적용한다.
§45.1.38.12Sed si quis uti frui licere sibi heredique suo stipulatus sit, uideamus, an heres ex stipulatu agere possit.
그러나 만일 누군가가 자신과 자신의 상속인에게 용익하는 것이 허용될 것을 약정했다면, 상속인이 문답약정에 기한 소를 제기할 수 있는지 살펴보자.
et putem posse, licet diuersi sint fructus: nam et si ire agere stipuletur sibi heredique suo licere, idem probauerimus.
그리고 비록 그들이 수취하는 과실이 다를지라도, 제기할 수 있다고 생각한다. 왜냐하면 그가 자신과 자신의 상속인에게 통행하고 몰고 가는 것이 허용될 것을 약정하는 경우에도 우리가 같은 것을 승인하기 때문이다.
§45.1.38.13Si quis dolum malum promissoris heredisque eius abesse uelit, sufficere 'abesse afuturumque esse' stipulari: si uero de plurium dolo cauere uelit, necessarium esse adici: 'cui rei dolus malus non abest, non afuerit, quanti ea res erit, tantam pecuniam dari spondes?' §45.1.38.14Suae personae adiungere quis heredis personam potest.
만일 누군가가 약정자와 그의 상속인의 악의가 없을 것을 원한다면, "없고 장래에도 없을 것"을 약정하는 것으로 충분하다. 그러나 만일 그가 여러 사람의 악의에 대해 담보받기를 원한다면 다음과 같이 덧붙이는 것이 필요하다. "그 일에 대해 악의가 없고 장래에도 없었다면, 그 일의 평가액에 상당하는 액수의 금전을 지급할 것을 약속하는가?" 누구든지 자기 자신의 당사자격에 상속인의 당사자격을 덧붙일 수 있다.
§45.1.38.15Sed et adoptiui patris persona coniungi poterit.
그러나 입양된 아버지의 당사자격도 결합될 수 있다.
§45.1.38.16Inter incertam certamque diem discrimen esse ex eo quoque apparet, quod certa die promissum uel statim dari potest: totum enim medium tempus ad soluendum liberum promissori relinquitur: at qui promisit 'si aliquid factum sit' uel 'cum aliquid factum sit', nisi cum id factum fuerit, dederit, non uidebitur fecisse quod promisit.
불확정 기한과 확정 기한의 차이는 다음의 점에서도 분명해진다. 즉, 확정 기한에 약속된 것은 즉시 지급될 수도 있다(왜냐하면 이행을 위한 중간의 기간 전체가 약정자에게 자유롭게 남겨지기 때문이다). 그러나 "만일 어떤 일이 행해진다면" 혹은 "어떤 일이 행해졌을 때"라고 약속한 사람은, 그 일이 실제로 행해졌을 때가 아니면, 설령 지급했다 하더라도 자신이 약속한 바를 이행한 것으로 여겨지지 않을 것이다.
§45.1.38.17Alteri stipulari nemo potest, praeterquam si seruus domino, filius patri stipuletur: inuentae sunt enim huiusmodi obligationes ad hoc, ut unusquisque sibi adquirat quod sua interest: ceterum ut alii detur, nihil interest mea.
타인을 위해 약정하는 것은 노예가 주인에게, 아들이 아버지에게 약정하는 경우를 제외하고는 아무도 할 수 없다. 왜냐하면 이러한 종류의 채무는 각자가 자신에게 이익이 있는 것을 자신을 위해 취득한다는 목적으로 고안되었기 때문이다. 그러나 타인에게 지급되는 것은 나에게 아무런 이익이 없다.
plane si uelim hoc facere, poenam stipulari conueniet, ut, si ita factum non sit, ut comprehensum est, committetur stipulatio etiam ei, cuius nihil interest: poenam enim cum stipulatur quis, non illud inspicitur, quid intersit, sed quae sit quantitas quaeque condicio stipulationis.
분명히, 만일 내가 이를 행하기를 원한다면, 약정된 대로 이행되지 않았을 경우에 이익이 없는 사람에 대해서도 문답약정이 실현되도록 위약금을 약정하는 것이 적절할 것이다. 왜냐하면 누군가가 위약금을 약정할 때에는 어떠한 이익이 있는지가 아니라, 문답약정의 금액과 조건이 무엇인지가 고려되기 때문이다.
§45.1.38.18In stipulationibus cum quaeritur, quid actum sit, uerba contra stipulatorem interpretanda sunt.
문답약정에서 무엇이 합의되었는가 질문될 때에는, 문구는 약정자에게 불리하게 해석되어야 한다.
§45.1.38.19Eum, qui dicat: 'mihi decem et Titio decem', eadem decem, non alia decem dicere credendum est.
"나에게 10을, 그리고 티티우스에게 10을"이라고 말하는 사람은 동일한 10을 말하는 것이지 다른 10을 말하는 것이 아니라고 믿어져야 한다.
§45.1.38.20Si stipuler alii, cum mea interesset, uideamus, an stipulatio committetur.
만일 내가 타인을 위해, 그리고 나에게 이익이 있을 때 약정했다면, 문답약정이 실현되는지 살펴보자.
et ait Marcellus stipulationem ualere in specie huiusmodi.
그리고 마르켈루스는 이러한 종류의 사건에서 문답약정이 유효하다고 말한다.
is, qui pupilli tutelam administrare coeperat, cessit administratione contutori suo et stipulatus est rem pupilli saluam fore.
피후견인의 후견 실무를 개시했던 자가 그 실무를 공동후견인에게 양도하고 피후견인의 재산이 안전하게 보존될 것을 약정했다.
ait Marcellus posse defendi stipulationem ualere: interest enim stipulatoris fieri quod stipulatus est, cum obligatus futurus esset pupillo, si aliter res cesserit.
마르켈루스는 이 문답약정이 유효하다고 주장될 수 있다고 말한다. 왜냐하면 사태가 다르게 진행되었을 경우 약정자가 피후견인에게 책임을 지게 되므로, 약정된 바가 이행되는 것은 약정자에게 이익이 있기 때문이다.
§45.1.38.21Si quis insulam faciendam promiserit aut conduxerit, deinde ab aliquo insulam stipulatori fieri stipulatus sit: aut si quis, cum promisisset Titio fundum Maeuium daturum aut, si is non dedisset, poenam se daturum, stipulatus a Maeuio fuerit fundum Titio datu iri: item si quis id locauerit faciendum quod ipse conduxerit: constat habere eum utilem ex locato actionem.
만일 누군가가 공동주택의 건축을 약속했거나 도급받았고, 그 후 누군가로부터 그 공동주택이 약정자에게 건축될 것을 약정했다면, 혹은 누군가가 티티우스에게 매비우스가 토지를 지급할 것 또는 그가 지급하지 않는다면 자신이 위약금을 지급할 것을 약속한 상태에서 매비우스로부터 토지가 티티우스에게 지급될 것을 약정했다면, 마찬가지로 누군가가 자신이 도급받은 제작물을 타인에게 하도급 주었다면, 그가 도급에 기한 유익소를 가진다는 점은 다툼이 없다.
§45.1.38.22Si quis ergo stipulatus fuerit, cum sua interesset ei dari, in ea erit causa, ut ualeat stipulatio.
그러므로 만일 누군가가 자신에게 이익이 있을 때 타인에게 지급될 것을 약정했다면, 그는 문답약정이 유효하게 되는 지위에 있게 될 것이다.
§45.1.38.23Unde et si procuratori meo dari stipulatus sum, stipulatio uires habebit: et si creditori meo, quia interest mea, ne uel poena committatur uel praedia distrahantur, quae pignori data erant.
따라서 내가 나의 대리인에게 지급될 것을 약정했다면 문답약정은 효력을 가질 것이며, 나의 채권자에게 약정한 경우에도 마찬가지이다. 왜냐하면 위약금이 부과되거나 저당으로 제공되었던 토지가 매각되지 않는 것은 나에게 이익이 있기 때문이다.
§45.1.38.24Si quis ita stipulatus fuerit: 'illum sistas?', nulla causa est, cur non obligatio constat.
만일 누군가가 "그 사람을 법정에 출석시키겠는가?"라고 이와 같이 약정했다면, 채무가 성립하지 않는다고 볼 아무런 이유가 없다.
§45.1.38.25Aedem sacram uel locum religiosum aedificari stipulari possumus: alioquin nec ex locato agere possumus.
우리는 성스러운 신전이나 경배지가 건축될 것을 약정할 수 있다. 그렇지 않다면 우리는 도급에 기한 소조차 제기할 수 없다.