[ULPIANUS libro sexagensimo octauo ad edictum. ] §43.12.1.11In flumine publico factum accipere debemus, quidquid in aqua fiat: nam si quid extra factum sit, non est in flumine factum: et quod in ripa fiat, non uidetur in flumine factum.
[울피아누스 『고시주해』 제68권] 우리는 공공의 하천에서 행해진 것이란 물속에서 행해지는 모든 것이라고 이해해야 한다. 왜냐하면 그 외측에서 행해진 것은 하천에서 행해진 것이 아니며, 제방에서 행해진 것 역시 하천에서 행해진 것으로 간주되지 않기 때문이다.
§43.12.1.12Non autem omne, quod in flumine publico ripaue fit, coercet praetor, sed si quid fiat, quo deterior statio et nauigatio fiat.
그러나 법무관이 공공의 하천이나 그 제방에서 행해지는 모든 것을 규제하는 것은 아니며, 다만 계류장과 항행이 더 악화되게 만드는 어떠한 일이 행해진 경우에만 규제한다.
ergo hoc interdictum ad ea tantum flumina publica pertinet, quae sunt nauigabilia, ad cetera non pertinet.
따라서 이 금령은 항행 가능한 공공의 하천에만 적용되며, 그 밖의 하천에는 적용되지 않는다.
sed Labeo scribit non esse iniquum etiam si quid in eo flumine, quod nauigabile non sit, fiat, ut exarescat uel aquae cursus impediatur, utile interdictum competere 'ne uis ei fiat, quo minus id opus, quod in alueo fluminis ripaue ita factum sit, ut iter cursus fluminis deterior sit fiat, tollere demoliri purgare restituere uiri boni arbitratu possit'.
그러나 라베오가 쓰기를, 항행할 수 없는 하천이라도 그 하천이 마르거나 물길이 가로막히는 등의 일이 행해진 경우에는, "강바닥이나 제방에 하천의 흐름이 더 악화되거나 악화되게끔 행해진 그 공작물을 선량한 관리자의 재량에 따라 수거, 파괴, 청소, 원상태로 복구하는 것을 방해하기 위해 그에게 폭력이 행사되지 않도록 하라"는 유용금령을 인정하는 것도 부당하지 않다고 한다.
§43.12.1.13Stationem dicimus a stando: is igitur locus demonstratur, ubicumque naues tuto stare possunt.
우리는 '계류장'이라는 말을 '머무름'에서 따온다. 따라서 배들이 안전하게 머무를 수 있는 곳이라면 어디나 그 장소로 지칭된다.
§43.12.1.14Ait praetor: 'iterque nauigii deterius fiat'.
법무관은 "그리고 배의 항로가 더 악화되게 하라"고 말한다.
hoc pro nauigatione positum est: immo nauigium solemus dicere etiam ipsam nauem, iter ergo nauigio potest et sic accipi 'iter naui deterius fiat'.
이것은 '항행'을 대신하여 놓인 것이다. 오히려 우리는 'nauigium'이라는 단어를 배 자체를 지칭하는 데도 쓰기 때문에, '배에 의한 항로'는 "배에 대한 통로가 더 악화되게 하라"는 뜻으로도 해석될 수 있다.
nauigii appellatione etiam rates continentur, quia plerumque et ratum usus necessarius est.
배라는 명칭에는 뗏목도 포함되는데, 대개의 경우 뗏목의 사용도 필요하기 때문이다.
si pedestre iter impediatur, non ideo minus iter nauigio deterius fit.
보행 통로가 차단되더라도, 그렇다고 해서 배의 항로가 더 악화되지 않는 것은 아니다.
§43.12.1.15Deterior statio itemque iter nauigio fieri uidetur, si usus eius corrumpatur uel difficilior fiat aut minor uel rarior aut si in totum auferatur.
계류장 및 배의 항로는 그 사용이 저해되거나, 더 어려워지거나, 축소되거나 빈도가 낮아지거나, 또는 완전히 박탈당할 때 더 악화되는 것으로 간주된다.
proinde siue deriuetur aqua, ut exiguior facta minus sit nauigabilis, uel si dilatetur, aut diffusa breuem aquam faciat, uel contra sic coangustetur, et rapidius flumen faciat, uel si quid aliud fiat quod nauigationem incommodet difficilioremue faciat uel prorsus impediat, interdicto locus erit.
따라서 물을 끌어가서 수량이 적어져 항행이 덜 원활하게 되거나, 또는 수로가 넓어져 물이 분산되어 수심이 얕아지거나, 반대로 이와 같이 좁아져서 하천을 더 급류로 만들거나, 또는 그 밖에 항행에 불편을 주거나 더 어렵게 만들거나 완전히 방해하는 어떤 일이 행해진다면, 금령이 적용될 여지가 있을 것이다.
§43.12.1.16Labeo scribit non esse dandam exceptionem ei, qui interdicto conuenitur: 'aut nisi ripae tuendae causa factum sit', sed ita excipiendum ait: 'extra quam si quid ita factum sit, uti de lege fieri licuit'. §43.12.1.17Si in mari aliquid fiat, Labeo competere tale interdictum: 'ne quid in mari inue litore' 'quo portus, statio iterue nauigio deterius fiat'. §43.12.1.18Sed et si in flumine publico, non tamen nauigabili fiat, idem putat.
라베오는 금령으로 소송을 당한 자에게 "혹은 제방을 보수하기 위한 목적으로 행해진 경우가 아니라면"이라는 항변을 허용해서는 안 된다고 쓴다. 대신에 다음과 같이 항변이 구성되어야 한다고 그는 말한다. "법률에 따라 행하는 것이 허용된 바대로 어떤 일이 행해진 경우를 제외하고." 만일 바다에서 어떤 일이 행해진다면, 라베오는 다음과 같은 금령이 인정된다고 본다. "바다나 해안에서 어떤 일도 하지 말라, 그것으로 인하여 항구, 계류장 또는 배의 항로가 더 악화되게끔 하는 어떤 일도." 그러나 공공의 하천이지만 항행이 가능하지 않은 곳에서 행해지더라도 그는 마찬가지로 생각한다.
§43.12.1.19Deinde ait praetor: 'Quod in flumine publico ripaue eius fiat siue quid in id flumen ripamue eius immissum habes, quo statio iterue nauigio deterior sit fiat, restituas'. §43.12.1.20Superius interdictum prohibitorium est, hoc restitutorium, ad eandem causam pertinens.
다음에 법무관은 말한다. "공공의 하천이나 그 제방에서 행해진 일, 또는 그 하천이나 그 제방에 투입한 상태로 두고 있는 어떤 것 때문에 계류장이나 배의 항로가 더 악화되었거나 악화된다면, 원상태로 복구하라." 앞의 금령은 예방적이며, 이 금령은 원상회복적인 것으로서 동일한 사안에 관한 것이다.
§43.12.1.21Iubetur autem is, qui factum uel immissum habet, restituere quod habet, si modo id quod habet stationem uel nauigium deterius faciat.
그런데 공작물을 만든 상태로 두거나 투입한 상태로 두고 있는 자는, 자신이 두고 있는 그것이 계류장이나 항행을 더 악화시키는 경우에 한하여, 자신이 두고 있는 것을 원상태로 복구하라는 명령을 받는다.
§43.12.1.22Haec uerba 'factum habes' uel 'immissum habes' ostendunt non eum teneri, qui fecit uel immisit, sed qui factum immissum habet.
"만든 상태로 두고 있다" 혹은 "투입한 상태로 두고 있다"라는 이 말들은, 그것을 만들었거나 투입한 자가 책임을 지는 것이 아니라, 만든 상태나 투입한 상태로 두고 있는 자가 책임을 진다는 것을 보여준다.
denique Labeo scribit, si auctor tuus aquam deriuauerit, et hoc interdicto, si ea tu utaris.
결국 라베오는, 만일 당신의 전주가 물을 끌어갔고 당신이 그것을 사용하고 있다면, 당신도 이 금령의 적용을 받는다고 쓴다.