[PAULUS libro quinquagensimo quarto ad edictum. ] §41.2.3.10Si seruus, quem possidebam, pro libero se gerat, ut fecit Spartacus, et iudicium liberale pati paratus sit, non uidebitur a domino possideri, cui se aduersarium praeparat.
내가 점유하고 있던 노예가 스파르타쿠스가 그랬던 것처럼 자유인처럼 행동하고 자유신분소송에 임할 준비가 되어 있다면, 그는 자신이 대립자로 마주하려는 주인에 의해 점유되는 것으로 여겨지지 않을 것이다.
sed hoc ita uerum est, si diu in libertate moratur: alioquin si ex possessione seruitutis in libertatem reclamauerit et liberale iudicium implorauerit, nihilo minus in possessione mea est et animo eum possideo, donec liber fuerit pronuntiatus.
그러나 이것은 그가 오랫동안 자유로운 상태에 머물러 있는 경우에만 참이다. 그렇지 않고, 만일 그가 노예 상태의 점유로부터 자유 상태를 주장하며 자유신분소송을 청구한다면, 그는 그럼에도 불구하고 나의 점유 속에 있으며, 나는 그가 자유인으로 선언될 때까지 의사로써 그를 점유한다.
§41.2.3.11Saltus hibernos aestiuosque animo possidemus, quamuis certis temporibus eos relinquamus.
겨울 목초지와 여름 목초지를 우리는, 비록 특정 시기에 그것들을 떠나갈지라도, 의사로써 점유한다.
§41.2.3.12Ceterum animo nostro, corpore etiam alieno possidemus, sicut diximus per colonum et seruum, nec mouere nos debet, quod quasdam etiam ignorantes possidemus, id est quas serui peculiariter parauerunt: nam uidemur eas eorundem et animo et corpore possidere.
한편, 우리가 소작인이나 노예를 통하여 점유한다고 말한 것처럼, 우리는 우리 자신의 의사로써 또한 타인의 신체에 의해서도 점유한다. 그리고 우리가 몇몇 물건들에 대해서는 알지 못하면서도 점유하고 있다는 사실, 즉 노예들이 특유재산으로서 취득한 물건들이 그러한데, 이 점이 우리를 혼란스럽게 해서는 안 된다. 왜냐하면 우리는 그 물건들을 바로 그 노예들의 의사와 신체 모두에 의해 점유하는 것으로 여겨지기 때문이다.
§41.2.3.13Nerua filius res mobiles excepto homine, quatenus sub custodia nostra sint, hactenus possideri, id est quatenus, si uelimus, naturalem possessionem nancisci possimus.
소 네르바는 노예를 제외한 동산은 그것들이 우리의 보관 하에 있는 한에서만, 즉 우리가 원한다면 자연적 점유를 얻을 수 있는 한에서만 점유된다고 생각한다.
nam pecus simul atque aberrauerit aut uas ita exciderit, ut non inueniatur, protinus desinere a nobis possideri, licet a nullo possideatur: dissimiliter atque si sub custodia mea sit nec inueniatur, quia praesentia eius sit et tantum cessat interim diligens inquisitio.
왜냐하면 가축이 길을 잃자마자, 혹은 그릇이 발견될 수 없을 정도로 떨어져 분실되었을 때, 비록 아무에게도 점유되지 않더라도 즉시 우리에 의한 점유가 끝나기 때문이다. 이는 그것이 나의 보관 하에 있으면서 발견되지 않는 경우와는 다른데, 왜냐하면 그것의 현존은 유지되며 다만 그동안 열심히 찾는 행위가 일시적으로 중단되었을 뿐이기 때문이다.
§41.2.3.14Item feras bestias, quas uiuariis incluserimus, et pisces, quos in piscinas coiecerimus, a nobis possideri.
마찬가지로 우리가 사육장에 가둔 야생 동물이나 양어지에 몰아넣은 물고기는 우리에 의해 점유된다.
sed eos pisces, qui in stagno sint, aut feras, quae in siluis circumseptis uagantur, a nobis non possideri, quoniam relictae sint in libertate naturali: alioquin etiam si quis siluam emerit, uideri eum omnes feras possidere, quod falsum est.
그러나 연못에 있는 물고기나 울타리가 둘러진 숲 속을 돌아다니는 야생 동물은 자연적 자유 상태에 남겨져 있기 때문에 우리에 의해 점유되지 않는다. 그렇지 않다면, 누군가 숲을 매수했을 때 그가 모든 야생 동물을 점유하는 것으로 여겨질 것인데, 이는 잘못된 것이다.
§41.2.3.15Aues autem possidemus, quas inclusas habemus, aut si quae mansuetae factae custodiae nostrae subiectae sunt.
한편 우리는 가두어 둔 새들을, 혹은 길들여져 우리의 보관 하에 있게 된 새들을 점유한다.
§41.2.3.16Quidam recte putant columbas quoque, quae ab aedificiis nostris uolant, item apes, quae ex alueis nostris euolant et secundum consuetudinem redeunt, a nobis possideri.
어떤 이들은 우리의 건물에서 날아가는 비둘기들도, 마찬가지로 우리의 벌통에서 날아가 습성에 따라 되돌아오는 벌들도 우리에 의해 점유된다고 올바르게 생각한다.
§41.2.3.17Labeo et Nerua filius responderunt desinere me possidere eum locum, quem flumen aut mare occupauerit.
라베오와 소 네르바는 강이나 바자가 점거한 그 장소를 나는 점유하기를 그친다고 답변했다.
§41.2.3.18Si rem apud te depositam furti faciendi causa contrectaueris, desino possidere.
만일 네게 임치된 물건을 네가 절도를 행할 목적으로 접촉했다면, 나는 점유하기를 그친다.
sed si eam loco non moueris et infitiandi animum habeas, plerique ueterum et Sabinus et Cassius recte responderunt possessorem me manere, quia furtum sine contrectatione fieri non potest nec animo furtum admittatur.
그러나 만일 네가 그것을 장소에서 이동시키지 않고 반환을 거부할 의사만을 가지고 있다면, 고대 법학자들의 대부분과 사비누스 및 카시우스는 내가 여전히 점유자로 남는다고 올바르게 답변했다. 왜냐하면 접촉 없이는 절도가 성립할 수 없으며, 의사만으로 절도가 범해지는 것은 아니기 때문이다.
§41.2.3.19Illud quoque a ueteribus praeceptum est neminem sibi ipsum causam possessionis mutare posse.
다음의 점 또한 고대인들에 의해 규정되었다. 아무도 스스로를 위해 점유의 원인을 변경할 수 없다는 것이다.
§41.2.3.20Sed si is, qui apud me deposuit uel commodauit, eam rem uendiderit mihi uel donauerit, non uidebor causam possessionis mihi mutare, qui ne possidebam quidem.
그러나 만일 내게 임치하거나 대여해 준 자가 그 물건을 내게 매도하거나 증여했다면, 나는 스스로를 위해 점유의 원인을 변경한 것으로 여겨지지 않을 것이다. 왜냐하면 나는 애당초 점유조차 하지 않고 있었기 때문이다.
§41.2.3.21Genera possessionum tot sunt, quot et causae adquirendi eius quod nostrum non sit, uelut pro emptore: pro donato: pro legato: pro dote: pro herede: pro noxae dedito: pro suo, sicut in his, quae terra marique uel ex hostibus capimus uel quae ipsi, ut in rerum natura essent, fecimus.
점유의 '류'는 우리의 것이 아닌 것을 취득하는 원인들의 수만큼 존재한다. 예컨대 매수인으로서, 증여된 것으로서, 유증된 것으로서, 지참금으로서, 상속인으로서, 가해물인도로서, 자기의 것으로서가 그러한데, 이는 우리가 육지와 바다에서 혹은 적들로부터 포획하는 것들, 또는 물건들이 자연계에 존재하도록 우리 스스로가 만든 것들에서와 마찬가지이다.
et in summa magis unum genus est possidendi, species infinitae.
요컨대, 점유한다는 '류'는 오히려 하나이며, '종'은 무한하다.
§41.2.3.22Uel etiam potest diuidi possessionis genus in duas species, ut possideatur aut bona fide aut non bona fide.
혹은 점유의 '류'는 두 가지 '종'으로 나뉠 수도 있는데, 즉 선의로 점유되거나 선의가 아닌 것으로 점유되는 것이다.
§41.2.3.23Quod autem Quintus Mucius inter genera possessionum posuit, si quando iussu magistratus rei seruandae causa possidemus, ineptissimum est: nam qui creditorem rei seruandae causa uel quia damni infecti non caueatur, mittit in possessionem uel uentris nomine, non possessionem, sed custodiam rerum et obseruationem concedit: et ideo, cum damni infecti non cauente uicino in possessionem missi sumus, si id longo tempore fiat, etiam possidere nobis et per longam possessionem capere praetor causa cognita permittit.
그러나 퀸투스 무키우스가 점유의 '류' 가운데에 "치안관의 명령에 의해 재산보전을 위해 우리가 점유하는 때"를 배치한 것은 지극히 부적절하다. 왜냐하면 채권자를 재산보전을 위해, 혹은 미발생 손해의 담보가 제공되지 않았다는 이유로, 또는 태아를 위해 점유(상태)로 인도하는 자는 점유가 아니라 물건의 보관과 감시를 허용하는 것이기 때문이다. 그리하여 이웃이 미발생 손해의 담보를 제공하지 않아 우리가 점유(상태)로 인도되었을 때, 그것이 장기간 지속된다면, 법무관은 사정을 심리한 후 우리에게 점유하는 것과 장기점유를 통해 취득하는 것을 허가한다.