Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §40.7.4.pr-40.7.4.8

불능조건과 역무 기간의 계산 및 공무 부재

9271개 구절 중 6475번째 · 라틴어

요약

공무로 부재 중인 상속인에 대한 조치, 불가능한 조건에 따른 유언의 무효성, 타인에 대한 봉사 기간의 계산(질병, 도망, 쟁송의 고려) 등 노예가 자유를 얻기 위한 여러 조건의 적격성을 논한다.

[PAULUS libro quinto ad Sabinum. ] §40.7.4.prCum heres rei publicae causa abesset et pecuniam statuliber haberet: uel exspectari eum debere, donec redeat is cui dare debet, uel deponere in aedem pecuniam consignatam oportet, quo subsecuto statim ad libertatem peruenit.
[PAULUS libro quinto ad Sabinum.] 상속인이 공무로 부재 중이고 조건부 해방노예가 돈을 가지고 있을 때, 그가 주어야 할 자가 돌아올 때까지 기다려야 하거나, 아니면 봉인된 돈을 신전에 공탁해야 하며, 이것이 뒤따르면 즉시 자유에 이른다.
§40.7.4.1Non est statuliber, cui libertas in tam longum tempus collata est, ut eo tempore is qui manumissus est uiuere non possit: aut si tam difficilem, immo paene inpossibilem condicionem adiecerit, ut aliunde ea libertas optingere non possit, ueluti si heredi milies dedisset aut cum moreretur, liberum esse iussisset: sic enim libertas inutiliter datur, et ita Iulianus scribit, quia nec animus dandae libertatis est.
해방되는 자가 그때에 살아 있을 수 없을 만큼 아주 먼 미래로 자유가 연기된 자는 조건부 해방노예가 아니다. 혹은 다른 방법으로는 그 자유를 얻을 수 없을 정도로 매우 어렵고, 아니 거의 불가능한 조건을 덧붙인 경우도 마찬가지이다. 예를 들어 상속인에게 1억 [세스테르티우스]를 주라고 명했거나, 또는 [노예가] 죽을 때 자유로워지라고 명한 경우이다. 왜냐하면 이렇게 주는 자유는 무효이며, 율리아누스도 그렇게 쓰고 있듯이, 자유를 주려는 의사가 없기 때문이다.
§40.7.4.2Seruire Titio anno et liber esse iussus Titio mortuo non statim liber fiet, sed cum annus transierit, quod uidetur non tantum sub condicione, sed etiam ex tempore data libertas: etenim absurdum est maturius eum liberum fieri, cum condicionem non implet, quam futurus foret, si eam expleret.
티티우스에게 1년 동안 봉사하고 자유로워지라고 명해진 자는 티티우스가 사망하더라도 즉시 자유로워지는 것이 아니라 1년이 지나갔을 때 자유로워질 것이다. 왜냐하면 자유는 조건부로뿐만 아니라 기한부로도 주어진 것으로 여겨되기 때문이다. 실로 그가 조건을 이행하지 않을 때, 그것을 이행했더라면 그랬을 것보다 더 빨리 자유로워진다는 것은 불합리하다.
§40.7.4.3Si duobus decem datis liber esse iussus sit et unus quinque accipere noluerit, melius est dicere posse eum eadem quinque alteri offerentem ad libertatem peruenire.
만약 두 사람에게 10을 줌으로써 자유로워지라고 명해졌는데 그중 한 사람이 5를 받기를 거부했다면, 그가 그 똑같은 5를 다른 사람에게 제공함으로써 자유에 이를 수 있다고 말하는 것이 더 타당하다.
§40.7.4.4'Stichus si Titio per triennium seruierit uel si illi centum operas dederit, liber esto'.
'스티쿠스가 티티우스에게 3년 동안 봉사하거나 그에게 100일의 노역을 제공한다면 자유로워져라.' 이 방식으로 자유가 유효하게 주어질 수 있음은 명백하다.
constat hoc modo libertatem utiliter dari posse: nam et alienus seruus seruire nobis potest, sicuti liber, et multo magis operas dare: nisi testator seruitutis appellatione dominium magis quam operam intellexit.
왜냐하면 타인의 노예라 할지라도 자유인과 마찬가지로 우리에게 봉사할 수 있으며, 노역을 제공하는 것은 더욱 그러하기 때문이다. 유언자가 '봉사'라는 명칭으로 노역보다는 오히려 소유권을 의미했던 것이 아니라면 말이다.
ideoque si prohibet heres Titio seruire, peruenit ad libertatem.
따라서 만약 상속인이 티티우스에게 봉사하는 것을 금지한다면 그는 자유에 이른다.
§40.7.4.5'Stichus si heredi meo anno seruierit, liber esto': quaerendum est, annus quomodo accipi debeat, an qui ex continuis diebus trecentis sexaginta quinque constet an quibus libet.
'스티쿠스가 내 상속인에게 1년 동안 봉사한다면 자유로워져라.' 이 1년이 어떻게 이해되어야 하는지, 즉 연속적인 365일로 이루어진 것인지 아니면 임의의 날들로 이루어진 것인지 물어야 한다.
sed superius magis intellegendum Pomponius scribit.
그러나 폼포니우스는 전자로 이해해야 한다고 쓴다.
sed et si quibusdam diebus aut ualetudo aut alia iusta causa impedimento fuerit, quo minus seruiat, et hi anno imputandi sunt: seruire enim nobis intelleguntur etiam hi, quos curamus aegros, qui cupientes seruire propter aduersam ualetudinem impediuntur.
하지만 특정일 동안 질병이나 다른 정당한 사유가 봉사하는 데 방해가 되었을지라도 이 날들 역시 그 1년에 산입되어야 한다. 왜냐하면 우리가 돌보는 환자들로서, 봉사하기를 원하지만 건강 악화 때문에 방해받는 자들 또한 우리에게 봉사하는 것으로 이해되기 때문이다.
§40.7.4.6Item si decem heredi dare iussus fuerit, heres etiam per partes accipere fauore libertatis cogendus est.
마찬가지로 만약 상속인에게 10을 주도록 명해졌다면, 자유에 대한 우호 조치에 따라 상속인은 분할하여 받는 것조차 강제되어야 한다.
§40.7.4.7Ita liber esse iussus 'si Titius Capitolium ascenderit': si Titius nolit ascendere, impedietur libertas.
'만약 티티우스가 카피톨리움에 올라간다면'이라는 식으로 자유로워지라고 명해진 경우, 만약 티티우스가 올라가기를 원치 않는다면 자유는 방해받을 것이다.
idemque iuris est in similibus causis et condicionibus.
유사한 사건과 조건에서도 동일한 법리가 적용된다.
§40.7.4.8Item Cassius ait ei, qui seruire iussus est anno, illud tempus, quo in fuga sit uel in controuersia pro libertate, non procedere.
마찬가지로 카시우스는 1년 동안 봉사하도록 명해진 자에게 그가 도망 중이거나 자유를 둘러싼 쟁송 중인 시간은 흘러가지 않는다고 말한다.

어휘·문법 주석

  1. §40.7.4.prexspectari eum debere — 비대칭적인 문장 구조("uel ... debere, uel ... oportet") 속에서 대격 대명사 "eum"은 상속인("heres")을 가리키며, 수동부정사 "exspectari"의 대격 주어로 기능한다("그[상속인]가 [노예에 의해] 기다려져야 한다").
  2. §40.7.4.5superius — 바로 앞의 간접의문절에 제시된 두 가지 선택지(연속적인 365일인지 아니면 임의의 날들인지) 중 '전자'("qui ex continuis diebus... constet")를 가리키는 중성 비교급의 명사적 용법.
  3. §40.7.4.5hi anno imputandi sunt — 주어인 "hi"(남성 복수)는 바로 앞의 "quibusdam diebus"(탈격)를 가리키며, "그 (봉사하지 못한) 날들"을 의미한다. 라틴어에서 "dies"는 통상 남성명사이므로 지시대명사 역시 남성 복수형이 사용되었다.
  4. §40.7.4.8non procedere — 동사 "procedere"는 여기서 기간이 "경과하다" 또는 "흘러가다"라는 뜻으로 쓰였으며, 카시우스의 의견("Cassius ait")을 전하는 대격과 부정사 구문의 일부를 형성한다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §40.7.4.pr-40.7.4.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:40.7.4.pr-40.7.4.8

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.